II SAB/Po 53/12

SENTENCJA Dnia 04 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant St.sekr.sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2012 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości I. zobowiązuje Wojewodę Wielkopolskiego do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 15 maja 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Wielkopolskiego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE G.K. pismem z dnia 15 maja 2008 r. zwróciła się z wnioskiem do Wojewody Wielkopolskiego o stwierdzenie przejścia z mocy prawa, za odszkodowaniem, własności do nieruchomości nr [...] i [...] położonych w Krotoszynie, zajętych pod drogę publiczną, na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracji publiczną (Dz. U./ Nr 133, poz. 872 ze zm.). Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 10 grudnia 2008 r. nr [...] stwierdził, że część nieruchomości położonych w Krotoszynie przy ul. Ostrowskiej, stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. fragment drogi krajowej nr 324 o przebiegu Szlichtyngowa – Ostrów Wlkp. jako własność G.K. , działki nr [...] i [...] i pozostającej w tej dacie we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Skarbu Państwa jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę krajową. Na skutek żądania G.K. , Minister Infrastruktury decyzją z dnia 24 października 2011 r. nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody Wielkopolskiego. W dniu 8 grudnia 2011 r. G.K. wniosła zażalenie na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w rozpatrzeniu podania z dnia 15 maja 2008 r. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyznaczył Wojewodzie Wielkopolskiemu termin na załatwienie sprawy wynoszący 2 miesiące od dnia otrzymania postanowienia oraz stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 7 sierpnia 2012 r. G.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność wojewody Wielkopolskiego w rozpatrzeniu wniosku z dnia 15 maja 2008 r., po wydaniu przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia 24 października 2011 r., tj. po stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 grudnia 2008 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym przez Sąd terminie, stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie 357 zł (240 zł – wynagrodzenie pełnomocnika, 100 zł – koszty wpisu od skargi, 17 zł – koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa). Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy jest spowodowane reorganizacją Urzędu i likwidacją z dniem 1 lipca 2012 r. delegatur Urzędu m.in. Delegatury w Kaliszu, gdzie przedmiotowa sprawa była prowadzona. Ponadto organ wskazał, że ponowna analiza materiału dowodowego wykazała konieczność jego uzupełnienia o dokumenty wskazane przez Ministra w decyzji z 24 października 2011 r. tj. o dokumenty potwierdzające zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz potwierdzające fakt sprawowania nad nią władztwa publicznoprawnego. W tym celu Wojewoda wystąpił do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu jako zarządcy drogi. Ponadto Wojewoda podał, że zmianie uległ zakres podmiotowy postępowania, gdyż na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości z 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt [...] jako właściciel został ujawniony w księdze wieczystej D.R.. Zaistniała zatem konieczność ustalenia jego aktualnego adresu zamieszkania i powiadomienia o toczącym się postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Przedmiotem niniejszej sprawy była skarga na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 maja 2008r. Przypomnieć należy, że na skutek decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 24 października 2011 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 grudnia 2008 r. nr [...], którą to decyzją Wojewoda stwierdził, że działki nr [...] i [...] położone w Krotoszynie przy ul. Ostrowskiej, stanowiące na dzień 31 grudnia 1998 r. fragment drogi krajowej nr 324 o przebiegu Szlichtyngowa – Ostrów Wlkp. jako własność G.K. , i pozostającej w tej dacie we władaniu Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Skarbu Państwa jako grunt zajęty pod drogę publiczną – drogę krajową, sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę Wielkopolskiego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy w przypadkach określonych w pkt 1 do 4a tj. sprawach, w których sądy administracyjne są właściwe do rozpoznawania skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czy inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Z powyższej regulacji wynika, że skarga na bezczynność dotyczy niepodejmowania przez organy administracji publicznej aktów lub czynności w sprawach administracyjnych. Zatem z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podjął stosownej czynności (zob. T.Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. PWN, W-Wa 1996, s. 62 i n.) Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 7 reguluje terminy załatwienia spraw przez organy administracji publicznej. Według art. 35 organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W § 3 tego artykułu przewidziane zostały ustawowe terminy maksymalne dla załatwienia sprawy. Analiza wymienionych przepisów wskazuje, że dla załatwienia sprawy wyznaczono: termin "niezwłoczny", miesięczny i dwumiesięczny w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej. Mogą one być przedłużane na zasadach określonych w art. 36 § 1, albo mogą być wyznaczane terminy dodatkowe zgodnie z art. 37 § 2 Kodeksu. Bieg omawianych terminów ulega wstrzymaniu w przypadkach uregulowanych w art. 35 § 5 Kodeksu, przy czym pokreślić trzeba, że okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. O ile organ administracyjny ma załatwić sprawę przez wydanie decyzji i nie czyni tego w terminie określonym w art. 35 lub wyznaczonym zgodnie z art. 36 pozostaje w bezczynności. Poza sporem pozostaje w sprawie, że rozpoznając ponownie wniosek G.K. z dnia 15 grudnia 2008 r. Wojewoda nie wydał do dnia rozpoznania niniejszej skargi na bezczynność żadnej decyzji, ani postanowienia rozstrzygającego ten wniosek. Nie wnikając w merytoryczną ocenę zasadności twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, postępowanie administracyjne winno być zakończone przewidzianym w przepisie rozstrzygnięciem. Wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej załatwiają sprawę przez wydanie decyzji (chyba, że przepisy stanowią inaczej), a z kolei w myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać określone elementy, w tym: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Powyższe ustalenia oraz fakt, że akta sprawy zostały Wojewodzie zwrócone przez organ wyższego stopnia w dniu 16 grudnia 2011 r. (k. 45 akt adm.), a postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wyznaczył Wojewodzie Wielkopolskiemu termin na załatwienie sprawy wynoszący 2 miesiące od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, muszą prowadzić do stwierdzenia, że nie doszło do załatwienia sprawy w ustawowym terminie. Podejmowane przez organ w sprawie czynności nie doprowadziły bowiem do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. W rezultacie - zdaniem Sądu – przesądza to o pozostawaniu organu w bezczynności. Należy przy tym zauważyć, że niniejsza skarga została złożona w przewidziany prawem sposób. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Oznacza to sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku, gdy mamy do czynienia z bezczynnością organu właściwym trybem postępowania jest uprzednie złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. W omawianej sprawie zażalenie takie zostało złożone (k. 44 akt adm.). Zatem nastąpiło wyczerpanie przewidzianego trybu zaskarżenia, co stanowi o dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Opierając się na zgromadzonych w sprawie dokumentach należało stwierdzić zasadność skargi, bowiem Wojewoda Wielkopolski pozostaje w kontrolowanym postępowaniu niewątpliwie bezczynny – nie wydając w sprawie oczekiwanego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 149 p.p.s.a orzeczono, jak w punkcie I. sentencji. Termin do wydania w sprawie rozstrzygnięcia liczy się zgodnie z art. 286 § 2 przywołanej powyżej ustawy od dnia doręczenia akt organowi. Sąd mając na uwadze okoliczności, w jakich doszło do bezczynności, w szczególności kwestie związane z reorganizacją Urzędu Wojewódzkiego (likwidacja Delegatur od 1 lipca 2012 r.), koniecznością uzupełnienia dowodowego, a także ustalenia adresu strony postępowania uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) zasądził na rzecz skarżącej od organu kwotę [...] zł ([...] zł – wpis od skargi, [...] zł – wynagrodzenie pełnomocnika, [...] zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania.