I OSK 1234/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych A. M., A. P., A. L., B. K., I. P., J. U., J. S., W. U. i W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 692/18 w sprawie ze skarg A. M., A. P., A. L., B. K., I. P., J. U., J. S. i W. P. oraz S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 27 grudnia 2017 r. znak: ULC-KOPP/0263-0566/02/17 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej postanawia: podjąć zawieszone postępowanie sądowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 grudnia 2018 r., VII SA/Wa 692/18, po rozpoznaniu sprawy ze skarg A. M., A. P., A. L., B. K., I. P., J. U., J. S. i W. P. oraz S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z 27 grudnia 2017 r. znak: ULC-KOPP/0263-0566/02/17 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z 18 sierpnia 2017 r. w części dotyczącej ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stosunku do W. F. W pozostałym zakresie Sąd skargi oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli A. M., A. P., A. L., B. K., I. P., J. U., J. S., W. U. (z d. F.) i W. P. Pismem z 26 sierpnia 2020 r. syndyk masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. – P. G. poinformował, że postanowieniem z 2 lipca 2020 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XVIII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Podniósł w szczególności, że postępowanie sądowoadministracyjne może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, jeżeli w postępowaniu upadłościowym wierzytelność nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności, zgodnie z art. 145 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 1520, dalej: u.p.). Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 października 2020 r., I OSK 1234/19, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, natomiast wierzytelności uprawnionych z tytułu naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia nr 261/2004 podlegają zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym (por. wyrok NSA z 5 listopada 2015 r., I OSK 727/14). Na zapytania Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2021 r. i 4 lutego 2022 r., dotyczące wyczerpania trybu dochodzenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym pełnomocnik skarżących kasacyjnie nie udzielił odpowiedzi. Pełnomocnik syndyka masy upadłości pismami z 1 czerwca 2021 r. i 10 lutego 2022 r. podał, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 145 u.p. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Podstawą zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie był art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W toku postępowania w stosunku do strony (uczestnika postępowania) została ogłoszona upadłość. Przepis art. 128 p.p.s.a. regulujący podjęcie zawieszonego postępowania, nie zawiera regulacji szczególnej dotyczącej zawieszenia na tej podstawie prawnej. W związku z powyższym zastosowanie znajduje ogólna zasada z art. 128 § 1 p.p.s.a., że podjęcie zawieszonego postępowania z urzędu ma miejsce, gdy ustanie przyczyna zawieszenia. Ustanie przyczyny należy rozważać w kontekście art. 144 ust. 1 i art. 145 ust. 1 p.u. Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u., podstępowanie o przedmiot wchodzący w skład upadłości należy podjąć i prowadzić z udziałem syndyka. Przez ustanowienie syndyka odpada przyczyna zawieszenia, jaką jest czasowe wstrzymanie przebiegu postępowania do czasu ustalenia podmiotu podstawionego w miejsce upadłego. Zasada ta doznaje wyłączenia w odniesieniu do postępowania wszczętego przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, które dotyczy wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. W tym przypadku podjęcie postępowania jest możliwe gdy wierzytelność ta, po wyczerpaniu trybu przewidzianego przepisami p.u. nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Kwestią wyznaczającą warunki i moment podjęcia jest zatem przedmiot postępowania – czy dotyczy ono wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Przepis ten nie ma zastosowania, gdy przedmiot postępowania nie dotyczy wierzytelności, ale np. roszczeń rzeczowych. Jak zasadnie wskazuje się w piśmiennictwie, ze względu na rozgraniczenie kompetencji sądów powszechnych i administracyjnych (art. 175 i 177 Konstytucji RP), zawieszenie postępowania sądowoadministarcyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie przepisów prawa upadłościowego Do wyłącznej właściwości sądów administracyjnych należy bowiem kontrola działalności administracji publicznej i nie można twierdzić, że postępowanie upadłościowe konsumuje, w zakresie wspólnego przedmiotu, postępowanie publiczne bez naruszania systemowej odrębności. W tym ostatnim nie chodzi bowiem wyłącznie o określone prawa majątkowe, ale o całokształt relacji składającej się na stosunek publicznoprawny, administracyjny (zob. J. Jaśkiewicz, O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2(29)/2010, s. 46). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje, że zasadniczo zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego – jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości – ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienie do postępowania i zajęcie stanowiska procesowego. Jedynie w sytuacji, gdy przedmiot postępowania administracyjnego bezpośrednio stanowi wierzytelność, zastosowanie znajduje art. 145 p.u., w zakresie tej regulacji nie mieszczą się postępowania obejmujące inny przedmiot, niż wierzytelność (postanowienie NSA z 17 sierpnia 2022 r., III FSK 2012/21). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z 18 sierpnia 2017 r. Decyzją z 18 sierpnia 2017 r. organ stwierdził naruszenie przez przewoźnika obowiązku z art. 7 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 6 rozporządzenia 261/2004 wypłaty pasażerom odszkodowania, ustalił termin jego usunięcia wobec A. M. i W. F., umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia terminu usunięcia naruszenia w stosunku do pozostałych pasażerów i nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Zaskarżoną decyzją organ uchylił swoją poprzednią decyzję w części dotyczącej stwierdzenia naruszenia i nałożenia kary i w tym zakresie stwierdził naruszenie w stosunku do pasażerów obowiązku z art. 7 ust. 1 lit. b) oraz art. 14 rozporządzenia 261/2004 i nałożył na przewoźnika z tego tytułu karę pieniężną w łącznej wysokości 12.000 zł., natomiast w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Sąd I instancji natomiast zaskarżonym wyrokiem uchylił obie decyzje w części dotyczącej ustalenia terminu usunięcia naruszenia stwierdzonych nieprawidłowości w stosunku do W. F., a w pozostałym zakresie oddalił skargi. Skarga kasacyjna nie została wniesiona przez A. M., wobec którego ustalono termin usunięcia naruszenia, jak też przez przewoźnika, skarżący kasacyjnie nie są również wierzycielami należności z tytułu kary pieniężnej. W tej sytuacji nie można uznać, że przedmiot postępowania stanowi wierzytelność, którą skarżący kasacyjnie mogliby zgłosić na listę wierzytelności. Okoliczność ta uzasadnia podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem syndyka masy upadłości S. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W., albowiem odpadła przyczyna zawieszenia, jaką jest czasowe wstrzymanie przebiegu postępowania sądowego do czasu ustalenia podmiotu podstawionego w miejsce upadłego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 128 § 1 w zw. z art. 144 ust. 1 p.u. oraz art. 131 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.