II SA/Gl 651/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2021 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Dnia 29 stycznia 2021 r. do Prezydenta Z. wpłynęło pismo przebywającego w zakładzie karnym D. .zawierające wniosek o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powstałego podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Strona uzasadniła swój wniosek odbywaniem kary pozbawienia wolności, wstrzymaniem zatrudnienia z powodu C0VID-19 oraz brakiem perspektywy poprawy życia w przyszłości w związku z posiadaniem zadłużenia. Organ administracji wszczął postępowanie w sprawie. Zwrócił się do wnioskodawcy o przesłanie drogą pocztową kserokopii dokumentów potwierdzających sytuację rodzinną, dochodową, zawodową oraz zdrowotną w celu analizy jego sytuacji. Wystąpiono również z zapytaniem do dwóch komorników sądowych o wykaz wpłat strony na poczet zadłużenia alimentacyjnego. Ustalono, że takie wpłaty nie nastąpiły. Jednocześnie wnioskodawca poinformował organ, że nie posiada oszczędności, domu, mieszkania, samochodu ani innych wartościowych rzeczy. W konsekwencji powyższych ustaleń Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że nawet odbywanie kary dożywotniego pozbawienia wolności, nie uzasadnia dostatecznie zastosowania nadzwyczajnego środka jakim jest umorzenie zadłużenia. Odbywanie kary pozbawienia wolności stanowi efekt zabronionych działań zobowiązanego. Za wyjątkową nie może być bowiem uznana sytuacja będąca efektem zabronionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Podkreślił swą trudną sytuację życiową. Wskazał ponownie, że pobyt w zakładzie karnym oraz posiadane zadłużenie nie pozwala mu na powrót do normalnego życia. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Podkreśliło, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ocena, czy w indywidualnym określonym przypadku zachodzą wspomniane względy, pozostawiona została uznaniu organów. Przepis ten nie pozostawia jednak organom pełnej dowolności. Organ I instancji powinien udowodnić, iż w konkretnym przypadku nie zaszły szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej. Umorzenie ww. świadczeń, jest wyjątkiem od reguły i nakłada na organ właściwy obowiązek zbadania, czy przedmiotowy wniosek rzeczywiście dotyczy przypadku szczególnie uzasadnionego. Powołując się na wyrok tutejszego Sądu z dnia 8 kwietnia 2015 r. (sygn. akt IV SA GL 743/14) Kolegium podkreśliło, że umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucja wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga istnienia szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. Skargę do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Powtórzył w niej argumentacje podniesioną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877) "organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną". Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy. Zachodzi on jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem, czy wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Należy mieć na uwadze, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Oznacza to, co do zasady, że dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z wyrok z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. III SA/Gd 109/21 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. Skarżący nie wykazał szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Taką okolicznością nie jest w szczególności fakt odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Jak wskazał tutejszy Sąd w wyroku z dnia z dnia 10 października 2019 r. (sygn. II SA/Gl 671/19) "Okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego, gdyż odbywanie tej kary jest efektem zabronionych przez prawo działań zainteresowanego. Nie można więc takiej sytuacji uznać za wyjątkową. W przeciwnym razie naganne działania skarżącego, działania sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzeniem należności zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika". Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.