II Ca 2958/24

<p>Sygnatura akt II Ca 2958/24</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 26 marca 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <table> <colgroup> <col/> <col/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>Sędzia Magdalena Meroń-Pomarańska</p> <p>Anna Nowak</p> <p>Krzysztof Wąsik</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 roku w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przy uczestnictwie <span class="anon-block"> (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o wpis</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Olkuszu z dnia 25 lipca 2024 roku, sygnatura akt DZKW/KR1O/00002392/24</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>1. oddalić apelację;</p> <p>2. stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Anna Nowak Sędzia Magdalena Meroń-Pomarańska Sędzia Krzysztof Wąsik</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <strong> <!-- -->postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> z dnia 26 marca 2025 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Postanowieniem</strong> z dnia 25 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> o ujawnienie w dziale III <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> prawa najmu oraz prawa pierwokupu przysługującego <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> </p> <p>W uzasadnieniu Sąd Rejonowy powołał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(22);art. 398(22) § 3)">art. 398^{<!-- -->22} § 3 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626^{<!-- -->9} k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 31;art. 31 ust. 1)">art. 31 ust. 1</a> u.k.w.h. i zauważył, iż wnioskodawca domagał się ujawnienia w dziale III księgi wieczystej prawa najmu przedmiotu, który dopiero ma zostać wybudowany oraz warunkowego prawa pierwokupu odrębnej własności przedmiotu najmu. W toku postępowania po rozpoznaniu wniosku wnioskodawca zmodyfikował wniosek co do treści żądania oraz objętych nim nieruchomości, dołączając formularz z żądaniami wpisu oraz umowę najmu z podpisami notarialnie poświadczonymi.. Pomimo modyfikacji wniosku i złożenia umowy najmu z aneksem z podpisami notarialnie poświadczonymi wnioskodawca nie złożył drugiego z dokumentów stanowiących podstawę wpisu w postaci umowy odpłatnego przeniesienia praw i obowiązków z umowy najmu.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelację</strong> od tego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:</p> <p>1.  art. 16 ust. 1 i 2 pkt 1 u.k.w.h. poprzez oddalenie wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej praw osobistych, tj. prawa najmu i prawa pierwokupu, mimo że prawa te mogą być ujawnione w księdze wieczystej, skoro ustawa to wyraźnie przewiduje;</p> <p>2.  art. 31 ust. 1 oraz art. 32 ust. 2 u.k.w.h. poprzez oddalenie wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, mimo że w Sądzie Rejonowym w Olkuszu zostały złożone sporządzone w odpowiedniej formie dokumenty stanowiące podstawę wpisu;</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(9))">art. 626^{<!-- -->9} k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a> w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez jego bezpodstawne zastosowanie na skutek uznania, że skarżący nie może domagać się ujawnienia w księdze wieczystej prawa najmu i prawa pierwokupu przedmiotu, który dopiero ma zostać wybudowany oraz dokonania przez Sąd Rejonowy w Olkuszu analizy spełnienia się warunków skorzystania z prawa pierwokupu mimo, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem Sąd Rejonowy w Olkuszu był uprawniony do badania jedynie treści i formy wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej, a nie faktu zaistnienia lub niezaistnienia okoliczności warunkujących skorzystanie z ujawnianego prawa pierwokupu ani faktu istnienia lub nieistnienia przedmiotu najmu i prawa pierwokupu, zwłaszcza, że budynek, którego dotyczy ujawniane prawo najmu i prawo pierwokupu istniał na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, tj. w dniu 25 lipca 2024 r.</p> <p>Formułując powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie Sądowi pierwszej instancji wpisania w księdze wieczystej prawa najmu i prawa pierwokupu budynku o powierzchni 2900 m^{<!-- -->2}, stanowiącego część centrum handlowego, które zostało zrealizowane na terenie nieruchomości objętych <span class="anon-block">księgami wieczystym nr (...)</span> na rzecz <span class="anon-block"> (...) S.A.</span>, zgodnie z wnioskiem z dnia 28 maja 2024 r., ewentualnie- o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja była bezzasadna z kilku powodów. W sprawie zostało w sposób niedopuszczalny w postępowaniu wieczystoksięgowym zmienione żądanie, brak wraz z wnioskiem złożenia dokumentów w odpowiedniej formie, brak również w ogóle jednego z dokumentów, który miałby stanowić podstawę wpisu.</p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(8);art. 626(8) § 2)">art. 626^{<!-- -->8} § 2 k.p.c.</a>, kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym ma charakter silnie zawężony, sprowadzając się do badania treści księgi wieczystej i wniosku oraz treści i formy dołączonych do niego dokumentów. Powyższa regulacja determinuje również zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, który ogranicza się do rozstrzygnięcia, czy orzeczenie sądu pierwszej instancji było zgodne z prawem w świetle: treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej <em> <!-- -->(por. A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 626^{<!-- -->8} , C.H. Beck 2016, teza 2.</em>). Sąd rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącym w chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu (<em> <!-- -->tak: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, OSNC 2010/684</em>). Prawidłowa ocena zasadności wniosku o wpis wymaga zatem rozważenia zawartego w nim żądania i zbadania dołączonych doń dokumentów oraz treści księgi wieczystej według stanu rzeczy istniejącego w chwili, kiedy dany wniosek został złożony (<em> <!-- -->por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2011 r., II CSK 481/10, LEX nr 863962</em>). W świetle powyższych uwag zmianę żądania w toku postępowania wieczystoksięgowego należy uznać za niedopuszczalną. W konsekwencji, na kanwie rozpatrywanej sprawy (zarówno na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji, jak i w stadium odwoławczym) badaniu podlegało wyłącznie pierwotnie zgłoszone żądanie dokonania wpisu na tle załączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej. Ocena ta musiała zaś prowadzić do stwierdzenia przeszkody w dokonaniu żądanego wpisu z uwagi na niespełnienie wymogów co do formy załączonych do wniosku dokumentów. Jako podstawę wpisu wnioskodawca wskazał umowę najmu z dnia 13 lipca 2022 r. wraz z <span class="anon-block">aneksem nr (...)</span> z dnia 27 października 2022 r. oraz umowę z dnia 15 listopada 2023 r. o odpłatne przeniesienie praw i zobowiązań z umowy najmu. Dokumenty te zostały załączone do wniosku w formie poświadczonych notarialnie odpisów. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 31;art. 31 ust. 1)">art. 31 ust. 1</a> u.k.w.h. wpis do księgi wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy. Powołane przez wnioskodawcę umowy zostały sporządzone w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, lecz nie zostały przedłożone w oryginale, ale w formie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza. Tymczasem w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 3)">art. 626^{<!-- -->2} § 3 k.p.c.</a> oraz istoty postępowania wieczystoksięgowego co do zasady podstawą dokonania wpisu może być wyłącznie oryginał dokumentu, a nie jego uwierzytelniony odpis lub kopia (<em> <!-- -->por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2016 r., I CSK 819/15, Biul. SN 2017 nr 3</em>). W postępowaniu wieczystoksięgowym nie znajduje również zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 129 § 2;art. 129 § 4)">art. 129 § 2 i 4 k.p.c.</a> Szczególne znaczenie, jakie ustawodawca nadaje podstawie wpisu w księdze wieczystej, wynika m.in. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 36(1);art. 36(1) ust. 3)">art. 36^{<!-- -->1} ust. 3</a> u.k.w.h., zgodnie z którym nie jest możliwe wydanie z akt księgi wieczystej dokumentu, który stanowił podstawę wpisu. Pozostawienie powyższego uregulowania, pomimo wprowadzenia do procedury cywilnej przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129;art. 129 § 2)">art. 129 § 2 k.p.c.</a> skłania do wniosku, iż pojęcie dokumentu o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 3)">art. 626^{<!-- -->2} § 3 k.p.c.</a>, jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 31;art. 32;art. 33;art. 34)">art. 31-34</a> u.k.w.h. dotyczy co do zasady oryginału, a nie jego odpisu lub kopii, choćby poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza bądź profesjonalnego pełnomocnika procesowego (<em> <!-- -->tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2016 r., I CSK 819/15, OSNC 2017/7-8/92</em>). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowało się ostatecznie restrykcyjne stanowisko motywowane specyfiką postępowania wieczystoksięgowego, że zarówno w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 31;art. 31 ust. 1)">art. 31 ust. 1</a> u.k.w.h., w którym jest mowa o dokumentach stanowiących podstawę wpisu, jak również w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 626(2);art. 626(2) § 3)">art. 626^{<!-- -->2} § 3 k.p.c.</a>, w którym jest mowa o dokumentach, które należy załączyć do wniosku o wpis, chodzi o oryginały tych dokumentów (dokumenty źródłowe), które mogą być zastąpione ich odpisami wtedy, gdy można to wywieść z przepisu szczególnego, takim natomiast nie jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 129)">art. 129 k.p.c.</a> (<em> <!-- -->por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2016 r., I CSK 819/15, niepubl., z dnia 28 lutego 2017 r., I CSK 133/16, OSNC 2017 Nr 11, poz. 129, i z dnia 25 marca 2019 r., I CSK 812/17, niepubl.</em>). W konsekwencji, nieprzedłożenie przez wnioskodawcę dokumentów źródłowych (oryginałów) stało na przeszkodzie dokonaniu wpisu zgodnie z żądaniem wniosku. Godzi się przy tym zauważyć, iż istota powyższego rozstrzygnięcia nie polega na zakwestionowaniu uprawnień notariusza do sporządzania odpisów dokumentów wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 79;art. 79 pkt. 2)">art. 79 pkt 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 96;art. 96 pkt. 2)">art. 96 pkt 2 prawa o notariacie</a> ani charakteru tych odpisów wynikającego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 2;art. 2 § 2)">art. 2 § 2 prawa o notariacie</a>, lecz sprowadza się t do tego, że tak sporządzone odpisy nie zastępują oryginałów dokumentów i nie mogą być podstawą wpisu do księgi wieczystej.</p> <p>Dodatkowo – jako powód powodujący konieczność oddalenia apelacji można również przytoczyć fakt, że umowa odpłatnego przeniesienia praw i zobowiązań z 15 listopada 2025 roku nigdy w oryginale nie została przedłożona do sprawy, chociaż miała być podstawą wpisu.</p> <p>Z przedstawionych względów Sąd Okręgowy uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za trafne i odpowiadające prawu, a apelację wnioskodawcy jako bezzasadną oddalił, orzekając jak w punkcie 1. sentencji niniejszego postanowienia na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>Zgodnie z podstawową zasadą orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego, sformułowaną została w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a>, każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, co oznacza, że obciążają go koszty tej czynności, której sam dokonał, jak i czynności podjętej w jego interesie, także przez sąd, na jego wniosek lub z urzędu. Na gruncie niniejszego postępowania odwoławczego nie sposób dopatrzeć się przyczyn, które przemawiałyby za odstąpieniem od powyższej zasady.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Anna Nowak Sędzia Magdalena Meroń- Pomarańska Sędzia Krzysztof Wąsik</em> </p> </div>