I OZ 1018/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. i R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 123/20 odrzucające skargi B. B. i R. J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Pismem z 3 stycznia 2020 r. B. B. i R. J. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, która została doręczona R. J. w dniu 26 listopada 2019 r. a B. B. w dniu 9 grudnia 2019 r. Wspomniane pismo obejmujące skargi było podpisane tylko przez B. B.; nie dołączono jego odpisów. W wykonaniu zarządzenia z 5 lutego 2020 r. B. B. i R. J. zostali wezwani o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni przez podpisanie skargi przez R. J., podanie numerów PESEL obydwu skarżących, nadesłanie siedmiu odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych – pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone: w dniu 17 lutego 2020 r. R. J. a w dniu 26 lutego 2020 r. B. B. Pismem z 20 lutego 2020 r. R. J. podał numery PESEL skarżących oraz przedłożył siedem egzemplarzy skargi podpisanej przez siebie (brak podpisu skarżącego B. B.). W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z 26 lutego 2020 r. (k. 39 akt sąd.) B. B. został ponownie wezwany o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni przez nadesłanie siedmiu odpisów skargi poświadczonych za zgodność oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez skarżącego B. B. Przesyłka zawierająca to wezwanie została zwrócona jako niepodjęta w terminie po dwukrotnym awizowaniu w dniach 3 marca i 17 marca 2020 r. Odpisy skargi podpisanej przez B. B. nie zostały przedłożone. Uzasadniając odrzucenie skarg na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd I instancji wskazał, że skarżący wnieśli skargi na tę samą decyzję w jednym piśmie (art. 57 § 2 p.p.s.a.) – i tylko w tym sensie, jako pismo, jest to jedna skarga. Każda ze skarg podlega jednak zindywidualizowanej ocenie co do dopuszczalności. Sąd I instancji podkreślił, że skarga R. J. jest niedopuszczalna przede wszystkim dlatego, że jest spóźniona – została złożona po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Dla R. J., któremu doręczono decyzję w dniu 26 listopada 2019 r., termin do wniesienia skargi upłynął z dniem w dniu 27 grudnia 2019 r. W odniesieniu zaś do obu skarg – w ocenie Sądu I instancji – nie został skutecznie uzupełniony brak formalny w postaci odpisów skargi. Skarżącym doręczono wezwania o przedłożenie tychże odpisów w dniu 26 lutego 2020 r. (B. B.) i w dniu 17 lutego 2020 r. (R. J.) – termin do ich przedłożenia upłynął zatem z dniem 4 marca 2020 r. Zdaniem Sądu I instancji, przedłożone przez R. J. przy piśmie z 20 lutego 2020 r. egzemplarze skargi przez niego podpisanej, a nie zawierające podpisu B. B. widniejącego na skardze z 3 stycznia 2020 r. – nie mogą być uznane za odpisy skargi z 3 stycznia 2020 r. Już ta okoliczność implikuje podstawę do odrzucenia skarg. Niezależnie od powyższego B. B. w wykonaniu zarządzenia z 26 lutego 2020 r. został ponownie wezwany o nadesłanie siedmiu odpisów skargi przez siebie podpisanych. Przesyłka zawierająca to wezwanie została, po dwukrotnym awizowaniu, zwrócona w dniu 25 marca 2020 r. jako niepodjęta w terminie – wobec czego nastąpił skutek doręczenia po myśli art. 73 p.p.s.a. Sąd I instancji podał również, że wezwaniu do chwili obecnej nie uczyniono zadość. O zwrocie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego do dnia rozprawy Sąd I instancji orzekł zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zaskarżając je całości oraz wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie skargi z 3 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu zażalenia wskazali, że ich działania są wspólne, tak samo jak wspólną własność stanowi nieruchomość, o której zwrot się ubiegają. Podkreślono również, że uzupełnili wszystkie braki formalne skargi wymienione w wezwaniu Sądu z 11 lutego 2020 r., tj. podpisali skargę osobiście (własnoręcznym podpisem), podali numery PESEL, uiścili wpis sądowy, jak również przesłali 7 egzemplarzy odpisów skargi (własnoręcznie podpisanych), co zwolniło z wykonania tego obowiązku pozostałych – zgodnie z treścią podpunktu "d" przywołanego wezwania. W omawianym wezwaniu nie było natomiast żadnej informacji o obowiązku przedłożenia jakichkolwiek załączników, co zostało zasugerowane w uzasadnieniu postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że każda ze skarg podlega zindywidualizowanej ocenie co do dopuszczalności. W odniesieniu do skarżącego B. B. wskazać należy, że Sąd I instancji trafnie przyjął, że skarżący w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi w postaci nadesłania 7 odpisów skargi poświadczonych za zgodność oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez niego, co uzasadniało odrzucenie jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać dodatkowe elementy, o których mowa w pkt 1-4 powołanego przepisu. Jednym z wymagań pisma procesowego jest dołączenie jego odpisów i odpisów załączników w celu doręczenia ich stronom (art. 47 § 1 p.p.s.a.). W uchwale z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników – choćby jednego – zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja Wojewody została doręczona B. B. 9 grudnia 2019 r., a zatem wniesiona przez niego w dniu 3 stycznia 2020 r. skarga została złożona w terminie, o którym stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a. i prawidłowo przez niego podpisana. W związku jednak z brakami formalnymi skargi skarżący zarządzeniem z 5 lutego 2020 r. został wezwany do ich uzupełnienia w terminie 7 dni przez: podpisanie skargi przez drugiego ze skarżących, tj. R. J., podanie numerów PESEL obydwu skarżących, nadesłanie 7 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych – pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 26 lutego 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k.42 akt sąd.). W zakreślonym w wezwaniu terminie, skarżący podali numery PESEL oraz nadesłali wprawdzie odpisy skargi, ale podpisane tylko przez jednego ze skarżących, tj. przez R. J. W związku z powyższym zarządzeniem z 26 lutego 2020 r. wezwano B. B. do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie 7 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez niego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniesionej skargi. Przesyłka zawierająca to wezwanie została zwrócona jako niepodjęta w terminie po dwukrotnym awizowaniu w dniach 3 marca i 17 marca 2020 r. Odpisy skargi podpisanej przez B. B. nie zostały przedłożone. Tym samym, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę B. B. Natomiast podniesiona w zażaleniu okoliczność jakoby brak odbioru przesyłek sądowych przez B. B. był w pełni uzasadniony, gdyż związany jest z jego czasowym pobytem poza stałym miejscem zamieszkania, który mając na uwadze panującą epidemię i zagrożenia wynikające z zamieszkania w K. a także swoje dolegliwości zdrowotne, czasowo przebywa w bezpiecznym dla siebie miejscu poza K. (na wsi pod M.), pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności zastosowania w niniejszej sprawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 70 § 1 p.p.s.a. strona zobowiązana jest zawiadamiać Sąd o każdej zmianie swojego miejsca zamieszkania. Zgodnie zaś z art. art. 70 § 2 p.p.s.a. w razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Skarżący został pouczony o powyższym w pismach z 11 lutego 2020 r. (k.18 verte akt sąd. oraz k.22 akt sąd.). Był on zatem świadom spoczywającego na nim zobowiązania, którego pomimo tego nie dopełnił, albowiem nie zawiadomił Sądu o zmianie swojego adresu do doręczeń. Podkreślić natomiast należy, że należycie dbająca o swoje interesy strona winna dołożyć staranności w kwestii zapewnienia sobie możliwości reagowania na wezwania sądu, uzyskiwania informacji o swoich sprawach oraz ich prowadzenia. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w niniejszej sprawie nie znajdą zastosowania przepisy ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), albowiem powyższe doręczenia skarżącemu wezwań nastąpiły przed wejściem w życie przepisów powyższej ustawy, która w art. 15zzs ust. 1 pkt 1 stanowiła, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie zaś R. J. wskazać należy, że rację ma Sąd I instancji stwierdzając, że skarga R. J. z 3 stycznia 2020 r. na zaskarżoną decyzję Wojewody, która doręczona została mu 26 listopada 2020 r., została wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. i tym samym już tylko z tego powodu podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie braki formalne skargi R. J. polegające na niepodaniu numeru PESEL i niepodpisaniu skargi zostały uzupełnione w terminie, jednakże przedłożone przez niego odpisy skargi podpisanej tylko przez niego, a nie zawierające podpisu B. B. widniejącego na skardze z 3 stycznia 2020 r. – nie mogły być uznane za odpisy skargi z 3 stycznia 2020 r. Podkreślenia wymaga również, że w sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie, jednym pismem skargę składa kilku skarżących to każdy z nich powinien złożyć na niej swój własnoręczny podpis stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 51 w zw. z art. 57 § 2 p.p.s.a. Jednocześnie jak wynika z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 i art. 47 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna być podpisana przez wszystkich skarżących i do każdego pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Odpisem pisma jest dokument zawierający treść tożsamą z treścią pisma źródłowego, w niniejszej sprawie takim dokumentem źródłowym jest skarga. Odpis skargi powinien zatem zawierać te wszystkie elementy, które zawiera oryginalna skarga, aby nie było możliwe podważenie jego wiarygodności. Odpisem pisma może być również jego kserokopia, ale wówczas taka kserokopia, podobnie jak odpis pisma, musi być poświadczona za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisana przez wszystkich skarżących. Z treści przedmiotowego zażalenia wynika natomiast, że skarżący w istocie błędnie zrozumieli wezwanie z 5 lutego 2020 r. w zakresie nadesłania 7 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych (z pouczeniem, że wykonanie tego obowiązku przez jednego skarżącego zwalnia z niego pozostałych). Wezwanie to zobowiązywało bowiem skarżących do nadesłania wskazanej liczby odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych przez obu skarżących, zaś sam obowiązek ich nadesłania do Sądu przez jednego ze skarżących zwalniał z jego wykonania drugiego ze skarżących. Z powyższego wezwania nie można natomiast wywodzić wniosku, że podpisanie odpisów skargi przez jednego ze skarżących zwalnia z tego obowiązku pozostałych. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.