I GZ 393/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "M. M." B. P., J. P. Spółka Jawna w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 827/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "M. M." B. P., J. P. Spółka Jawna w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 827/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił "M. M." B. P., J. P. Spółce Jawnej w Ł. (zwanej dalej skarżącą) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że w dniu [...] czerwca 2010 r. "M. M." B. P., J. P. spółka jawna w Ł. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie określenia podatku akcyzowego z tytułu importu samochodu osobowego. Decyzję organ doręczył stronie 25 maja 2010 r. Następnie, w dniu [...] sierpnia 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyjaśniła w nim, że w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi, to jest 24 czerwca 2010 r., wspólnicy spółki (B. P. i J. P.) wyjeżdżali służbowo nad polskie morze. W związku z powyższym zwrócili się do matki B. P. – G. G.j z prośbą o wysłanie w tym dniu skargi. Po powrocie z podróży służbowej (25 czerwca 2010 r.) J. P. uzyskał od swojej teściowej zapewnienie, że skarga została wysłana poprzedniego dnia. Z kolei podczas wizyty w Sądzie w dniu 16 sierpnia 2010 r. J. P. dowiedział się, że skarga została nadana na poczcie jeden dzień po terminie. Z załączonego do wniosku oświadczenia G. G. wynikało, że nie wysłała korespondencji w dniu 24 czerwca 2010 r., gdyż w drodze na pocztę poczuła się źle (problem ze stawem biodrowym). Ponadto nie miała świadomości tego jakie skutki wywoła nadanie przesyłki następnego dnia. Skarżąca spółka wskazała, że działała w zaufaniu do G. G., a zaistniała sytuacja miała charakter wyjątkowy i niezawiniony. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku, strona skarżąca argumentowała, że z uwagi na wyjazd służbowy wspólników, który przypadał w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi, o wysłanie skargi poprosili osobę trzecią. Podkreślić należy, że za wybór tej osoby oraz podjęte bądź zaniechane przez nią czynności spółka ponosi odpowiedzialność jak za własne działania bądź zaniechania. We wniosku, jako okoliczność przemawiającą za niezawinionym niedochowaniem terminu, strona skarżąca powołała się na zły stan zdrowia osoby wyręczającej spółkę w czynności nadania skargi na poczcie. Według Sądu pierwszej instancji, jeżeli spółka wskazuje, że jej wspólnicy nie mogli samodzielnie wnieść skargi do Sądu w terminie, podobnie jak osoba, którą poprosili o dokonanie tej czynności, to poza wyjaśnieniami należało przedłożyć dodatkowe dowody, które pozwoliły na zweryfikowanie prawdziwości tych twierdzeń. Samo oświadczenie G. G., że cierpi na schorzenie (zwyrodnienie stawu biodrowego), które w dniu 24 maja 2010 r. uniemożliwiło dotarcie na pocztę i wysłanie skargi, bez przedstawienia dodatkowego dowodu w postaci np. zaświadczenia lekarskiego bądź historii choroby, potwierdzających tego rodzaju dysfunkcję, uznać należy za gołosłowne. Bez uzupełniających informacji nie można sprawdzić, czy sytuacja powoływana jako usprawiedliwienie przekroczenie terminu rzeczywiście mogła mieć miejsce. Za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu nie może też zostać uznane to, że wspólnicy korzystali wcześniej z pomocy teściowej i nie występowały wówczas żadne problemy. Jak już wyżej zaznaczono, to spółka ponosi ryzyko wyboru osoby przy pomocy, której realizuje swoje uprawienia i obowiązki procesowe. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, która domagała się jego uchylenia w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej: p.p.s.a.). Do zażalenia dołączono zaświadczenie lekarskie, z którego wynika fakt choroby przewlekłej, stwierdzonej u G. G., objawiającej się m.in. okresowym ograniczeniem ruchowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Z kolei art. 87 § 2 p.p.s.a. wymaga, aby w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanką dla przywrócenia uchybionego terminu jest zatem jedynie uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie do okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie skarżąca uprawdopodobniła fakt braku winy po swojej stronie w uchybieniu terminu. W celu nadania korespondencji posłużyła się pomocą osoby trzeciej, która jednak, ostatniego dnia przewidzianego do zachowania terminu do wniesienia skargi, w drodze na pocztę źle się poczuła. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia G. G., zawarte w piśmie dołączonym do wniosku o uchybienie terminu pozwalały uznać, że skarżąca uprawdopodobniła swój brak winy w uchybieniu terminu. Jeśli sąd pierwszej instancji miał w tym zakresie wątpliwości, powinien wezwać skarżącą w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku (np. poprzez, nadesłanie zaświadczenia lekarskiego) w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Takie wezwanie byłoby na obecnym etapie niecelowe, bowiem wskazane zaświadczenie zostało przez skarżącą dołączone. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.