I OW 159/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.J. o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Wójta [...] jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Zastępca Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., działający z upoważnienia Wójta [...], wnioskiem z dnia 17 czerwca 2020 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem [...] w Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.J. o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w Schronisku im. [...] w S. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że podaniem z dnia 1 marca 2020 r. S.J. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o skierowanie i pokrycie kosztów jego pobytu w schronisku dla bezdomnych mężczyzn w S., gmina D., w którym obecnie przebywa. W sprawie ustalono, że S.J. zameldowany był na pobyt stały w M., gmina C. Obecnie zaś nie jest nigdzie zameldowany. W związku z powyższym wniosek został przesłany do załatwienia według właściwości do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., podnosząc że w sprawie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, o którym mowa w art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej jako "u.p.s."). W ocenie organu taką sytuacją jest epidemia COVID-19, bowiem konieczność przemieszczania się w sytuacji trwania stanu epidemii może narazić życie i zdrowie osoby uprawnionej. Zdaniem Wójta [...], Ośrodek Pomocy Społecznej w C. błędnie uznał się za niewłaściwy w sprawie wniosku o skierowanie i pokrycie kosztów jego pobytu w schronisku dla bezdomnych oraz bezzasadnie przekazał akta tej sprawy do GOPS w D. Zapewnienie schronienia należy do zadań własnych gminy. Ustawodawca w art. 101 ust. 2 u.p.s. zastrzegł, że osoba bezdomna powinna otrzymać pomoc od gminy, na terenie której zameldowana jest na pobyt stały. Powyższa regulacja ma na celu zagwarantowanie bezdomnemu, który częściej aniżeli inne osoby zmienia miejsce zamieszkania, ułatwionego dostępu do świadczeń socjalnych. W odpowiedzi na wniosek, Kierownik OPS w C., działający z upoważnienia Burmistrza [...], wniósł o wskazanie Wójta [...] jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku S.J. o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w schronisku [...] w S. gm. D. W ocenie Burmistrza w niniejszej sprawie właściwość miejscową należy ustalić na podstawie art.101 ust. 3 u.p.s. W czasie istnienia epidemii COVID-19 obowiązkiem każdego organu jest podjęcie wszelkich działań wyłączających ryzyko zarażenia się wirusem SARS-CoV-2 oraz konieczność ochrony zdrowia osoby bezdomnej. Zatem w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 101 ust. 3 u.p.s., a S.J. jako osoba bezdomna przebywająca obecnie na terenie Gminy D. powinien otrzymać pomoc z gminy na terenie, której przebywa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uznają swą właściwość w konkretnej sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem [...] a Burmistrzem [...], albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku S.J. o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w Schronisku [...] w S. gm. D. Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 u.p.s. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 u.p.s.). W sprawie bezsporne jest, że S.J. jest osobą bezdomną, która obecnie przebywa w Schronisku [...] w S. gm. D. Bezsporne jest również, że w chwili obecnej na terenie całego kraju obowiązuje stan epidemii COVID-19. Z tych też względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach niniejszej sprawy, zachodzi przypadek określony w art. 101 ust. 3 u.p.s. Przesłanka ochrony życia i zdrowia osoby bezdomnej mieści się w zakresie "szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie". Zgodzić się należy z Burmistrzem [...], że w sytuacji trwania epidemii obowiązkiem każdego organu jest minimalizowanie choćby możliwości (ryzyka) rozpowszechniania się wirusa SARS-CoV-2. Takimi działaniami są m.in. wyeliminowanie konieczności przemieszczania się S.J. pomiędzy C. a S., narażania go lub innych osób na zarażenie się wirusem. Zatem w obecnej sytuacji trwania epidemii i koniecznością przeciwdziałania zarażania się wirusem, skoro S.J. przebywa w schronisku dla bezdomnych w S., gmina D., to na podstawie art. 101 ust. 3 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku o skierowanie i pokrycie kosztów pobytu w schronisku dla bezdomnych jest Wójt [...]. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.