II FSK 1173/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 8 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 913/10 uwzględniającego skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 653/09 w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 19 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 913/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 653/09 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, a także zasądził na rzecz organu podatkowego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 19 czerwca 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Dnia 11 maja 2012 r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga S. O. o wznowienie postępowania zakończonego w/w wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 2687,50 zł od skargi o wznowienie postępowania. Strona złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym przysługuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym należy zauważyć, że prawo pomocy to pomoc budżetu państwa osobom, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Ciężar dowodu w tym postępowaniu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Udzielenie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przyznanie prawa pomocy może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosowanie prawa pomocy winno odnosić się do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Z przedłożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by sytuacja strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy wskazać, że zarządzeniem z dnia 19 lipca 2012 r. na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 14 dni od daty doręczenia zarządzenia: odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata kalendarzowe, udokumentowanego oświadczenia strony o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem domu, oświadczenia o stanie majątkowym z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, ruchomości i oszczędności oraz dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 21 sierpnia 2012 r. skarżący wskazał, że dnia 6 grudnia 1991 r. zniósł z żoną rozdzielność majątkową. Stwierdził, że całość dochodów przez siebie uzyskiwanych ponosi na wydatki związane ze swoim utrzymaniem, nie posiada nieruchomości, ruchomości i oszczędności. Do w/w pisma skarżący dołączył dwie opinie lekarskie: z dnia 28 kwietnia 2006 r. oraz z dnia 22 października 199...(czwarta cyfra nieczytelna), a także dołączył swój PIT-37 za 2010 r. oraz PIT-40 za 2011 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi o wznowienie postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdził on, że w 2000 r. została ogłoszona upadłość jego firmy, po której do dnia dzisiejszego "nie odbudował się" finansowo ani majątkowo. Choruje na nadciśnienie tętnicze, jest zagrożony zawałem i wylewem. Podjął pracę na ¼ etatu z wynagrodzeniem 400 zł miesięcznie, nie posiada również majątku, który mógłby spieniężyć i uiścić wpis. W ocenie NSA, twierdzenia skarżącego nie uzasadniają przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona w rubrykach formularza dotyczących jej majątku wszędzie wpisała "rozdzielność majątkowa", nie podając żadnych dodatkowych informacji. Jedyne na co wskazała, to dochód w wysokości 400 zł miesięcznie. Nie wiadomo więc jaki posiada faktycznie majątek. Tym bardziej, że stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 tej ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Skarżący nie przedstawił też - w wykonaniu w/w wezwania Naczelnego Sądu Administracyjnego - stosownych dokumentów. Informacje zaprezentowane przez stronę w piśmie z dnia 21 sierpnia 2012 r. są wybiórcze, co uniemożliwia Sądowi weryfikację jej twierdzeń podnoszonych w złożonym oświadczeniu i wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie uznać więc trzeba, że strona jest w stanie uiścić wpis od skargi o wznowienie postępowania, obliczany zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.