II SA/Po 649/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg G.F., E.F., E.S., E.P., M.P., T.F., Z.F., I.F.i K.F. na akt Burmistrza Ł. z dnia 5 stycznia 2012 r. w przedmiocie dowozu dzieci do szkoły postanawia: odrzucić skargi /-/ J.Szaniecka UZASADNIENIE We wspólnym piśmie z dnia 19 czerwca 2012 r., wniesionym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, G.F., E.F., E.S., E.P., M.P., T.F., Z.F., I.F. i K.F., skierowali zarzuty pod adresem Burmistrza Ł., który ich zdaniem nie wykonuje prawidłowo nałożonego na niego ustawowego obowiązku dowozu dzieci do szkoły podstawowej. Wskazując podstawę ich skarg skarżący powołali art. 101a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dodając, iż kierują się pouczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile. Jednakże w kolejnych zdaniach podnieśli, że w sprawie występowali już do organu i otrzymali w sprawie pisemną odpowiedź, z którą się nie zgadzają. Skoncentrowali się następnie na polemice ze stanowiskiem Burmistrza. W ocenie skarżących ich prośba dotycząca zorganizowania dowozu dzieci do szkoły powinna być rozpatrzona pozytywnie, zwłaszcza, że spełnione zostały przesłanki określone w ustawie o systemie oświaty (art. 17 ustawy). Dnia 26 czerwca 2012 r. Przewodniczący Wydziału II zarządził przesłać skargi Burmistrzowi Ł. zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270). Przesyłkę nadano na adres organu dnia 27 czerwca 2012 r. (zob. dowód nadania, k. 86 akt sądowych). W nadesłanej następnie odpowiedzi na skargę Burmistrz Ł. wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż wbrew stanowisku wyrażonemu przez skarżących dokładał wszelkich starań, aby spełnić obowiązek wynikający z art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) oraz, aby uwzględnić roszczenia skarżących i w miarę możliwości usytuować punkt zbiorczy dzieci jak najbliżej ich gospodarstw. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2012 r. (k. 1 akt sądowych) Przewodniczący Wydziału II skierował do skarżących wezwanie o podanie, w jakim piśmie Burmistrz Ł. odmówił zapewnienia dzieciom skarżących bezpłatnego transportu do szkoły i opieki oraz, ewentualnie, o przesłanie kserokopii tego pisma. Odpowiedź na wezwanie nadesłał E.F. pismem z dnia 20 sierpnia 2012 r. Wyjaśnił, że skarżący mają na względzie dobro ich dzieci. Wskazał, iż jego zdaniem istnieją rozwiązania transportowe, które pozwoliłyby rozwiązać powstały problem. E.F. dodatkowo podkreślił, że w sprawie nie chodzi tylko o jedno dziecko, ale o całą grupę. W załączeniu do odpowiedzi przesłał pismo z dnia 5 stycznia 2012 r. zawierające stanowisko Burmistrza Ł. w odniesieniu do wniosków skarżących (k. 58 i 59 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargi E.F., Z.F., A.P., M.P. i E.S. zostały złożone po upływie terminu do ich wniesienia. Z kolei skargi G.F., T.F. i I.F. okazały się niedopuszczalne. Z treści z pisma wspólnie podpisanego przez kilku skarżących: G.F., E.F., E.S., E.P., M.P., T.F., Z.F., I.F. i K.F. wynika, iż ich skargi dotyczą "decyzji Burmistrza Ł." odnoszącej się do realizacji prośby skarżących dotyczącej odpowiedniego zorganizowania dowozu ich dzieci do szkoły. Skarżący wskazali też, że "pismo, w którym (Burmistrz - przyp. aut.) poinformował nas o swojej decyzji nie zawiera argumentacji", a "prośba nie została rozpatrzona pozytywnie". Z kolei w końcowej części skargi wyjaśnili, że "zaskarżana przez nas decyzja nie uwzględnia przepisów w/w Ustawy (o systemie oświaty - przyp. aut.), a także argumentu, iż drogi gminne przylegają do naszych posesji". W tym miejscu należy wskazać, że akty i czynności dotyczące indywidualnych spraw odnoszących się do realizacji obowiązków gminy w zakresie zorganizowania dowozu dzieci do szkoły, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) mieszczą się w kategorii "aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270 - dalej: P.p.s.a.). Na takie akty lub czynności przysługuje skarżącym (najczęściej rodzicom dzieci objętych obowiązkiem szkolnym) skarga do sądu administracyjnego, którą mogą wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.) (por. np. wyrok z dnia 5 marca 2009 r. I OSK 1218/08, publ. Lex nr 594965). Wezwanie powinno być natomiast wniesione w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu kwestionowanego aktu lub podjęciu innej czynności. W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę fakt, że skarżący w jednym piśmie wspólnie skierowali zarzuty przeciwko "decyzji Burmistrza" zawartej w "piśmie, w którym poinformował ich o swojej decyzji", ich skargi należało zakwalifikować jako skargi na akt Burmistrza Ł. o odmowie zapewnienia dzieciom wnioskowanego transportu do szkoły. W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować, które pismo skarżący kwestionują. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2012 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżących do podania, w jakim piśmie Burmistrz Ł. odmówił zapewnienia ich dzieciom bezpłatnego transportu do szkoły i opieki w czasie przewozu oraz, ewentualnie, do nadesłania tego pisma. Skargę sprecyzował jeden ze skarżących E.F. przesyłając w załączeniu kopię pisma Burmistrza Ł. z dnia 5 stycznia 2012 r., będącego odpowiedzią na petycję skarżących z dnia 28 listopada 2011 r. Burmistrz poinformował w nim o uruchomieniu dowozu dzieci do szkoły przebiegającego według określonej na dołączonej mapie trasy. W świetle wyjaśnienia nadesłanego przez E.F., korespondującego z pierwszym pismem skarżących z dnia 19 czerwca 2012 r., nie budzi zatem wątpliwości, że aktem jaki kwestionują jest niewątpliwie pismo Burmistrza Ł. z dnia 5 stycznia 2012 r. Z materiału zebranego w aktach wynika, że powyższe pismo zostało wystosowane do skarżących na skutek petycji z dnia 28 listopada 2011 r., którą podpisali E.F., Z.F., A.P., M.P. i E.S. (k. 1 akt administracyjnych). Dodatkowo z akt administracyjnych wynika, że identyczny egzemplarz petycji został ponownie złożony w Urzędzie Miasta i Gminy Ł. tyle tylko, że dodatkowo podpisał go K.F. (zob. załącznik do pisma na k. 3 akt administracyjnych). W piśmie z dnia 12 stycznia 2012 r. E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. skierowali zarzuty przeciwko stanowisku Burmistrza Ł. z dnia 5 stycznia 2012 r. Pismo to złożyli dnia 16 stycznia 2012 r. w Urzędzie Miasta i Gminy Ł.. Chociaż pismo z dnia 12 stycznia 2012 r. zostało w nagłówku skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile, to spełniało ono wymogi do zakwalifikowania go jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismo to zostało też złożone w terminie wymaganym dla złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. nr [...] Burmistrz Ł. odpowiedział na pismo E.F., Z.F., A.P., M.P. i E.S. z dnia 12 stycznia 2012 r. wskazując, że sprawy dotyczące dowozu dzieci do szkół nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej i nie przysługuje w tych sprawach odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ wyraził też przekonanie, że petycja z dnia 28 listopada 2011 r. została załatwiona zgodnie z przepisami art. 17 ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty i uwzględniona w harmonogramie dowozów dzieci do szkoły. W aktach nie znajduje się potwierdzenie doręczenia skarżącym pisma z dnia 19 stycznia 2012 r., jednakże nie ulega wątpliwości, że dotarło ono do nich najpóźniej 24 stycznia 2012 r., albowiem ustosunkowali się oni do niego wprost w piśmie do Rzecznika Praw Dziecka datowanym na ten dzień i złożonym do wiadomości Urzędu Gminy Ł. dnia 27 stycznia 2012 r. (k. 5 akt administracyjnych). W tym miejscu należy uzupełniająco dodać, iż pismo z dnia 12 stycznia 2012 r. zostało przesłane przez Burmistrza Ł. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile, które postanowieniem z dnia 15 marca 2012 r. nr [...], traktując pismo jako odwołanie, stwierdziło niedopuszczalność wniesienia takiego środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 53 § 2 i 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 dalej: P.p.s.a.) skargę na akt "z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" wnosi się do organu, który wydał zaskarżony akt, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Nie ulega wątpliwości, że skarżący E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. otrzymali odpowiedź od Burmistrza Ł. na złożone przez nich wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 12 stycznia 2012 r.) najpóźniej dnia 24 stycznia 2012 r. (w piśmie datowanym na ten dzień przyznają wprost, że otrzymali odpowiedź od Burmistrza). Oznacza to, że termin do wniesienia skargi upłynął najpóźniej po 30 dniach od daty odpowiedzi Burmistrza. Tymczasem E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. złożyli w jednym piśmie skargi bezpośrednio do Sądu dopiero 25 czerwca 2012 r., a na adres skarżonego organu zostało ono nadane ze skutkiem prawnym dnia 27 czerwca 2012 r. (jak wskazano już wyżej, skargę składa się za pośrednictwem organu). Należy zatem stwierdzić, że skarżący E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. nie dochowali terminu do wniesienia skargi, co uzasadnia odrzucenie ich skarg na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. Z kolei skargi G.F., T.F. i I.F. podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. jako niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie wyczerpały warunku zaskarżenia aktu do Sądu, jakim jest złożenie uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z akt jednoznacznie wynika, że w postępowaniu przed Burmistrzem Ł. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa składali wspólnie E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. (k. 3 akt administracyjnych). Pozostałe osoby wystąpiły w sprawie po raz pierwszy na etapie skargi sądowoadministracyjnej. Niezależnie od powyższego Sąd pragnie wyjaśnić skarżącym E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S., że wydając niniejsze orzeczenie miał na względzie fakt, iż ani Burmistrz Ł. ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile nie pouczyło ich prawidłowo o uprawnieniu do wniesienia skargi na akt, jakim było pismo z dnia 5 stycznia 2012 r., ani o trybie i terminie do dokonania tej czynności. Co więcej, Kolegium udzieliło im błędnego pouczenia podając, że w konkretnych okolicznościach sprawy przysługuje im prawo do wniesienia skargi na podstawie art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.). Także w tym pouczeniu Kolegium nie wskazało na konieczność zachowania jakichkolwiek terminów. Mając na uwadze powyższe, pomimo odrzucenia skargi niniejszym postanowieniem, skarżącym E.F., Z.F., K.F., A.P., M.P. i E.S. przysługuje w terminie siedmiu dni od otrzymania tego postanowienia prawo do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi (wraz z tym wnioskiem należy ponowić skargę - art. 87 § 4 P.p.s.a.). We wniosku tym skarżący powinni jednak uprawdopodobnić, że uchybienie terminu do wniesienia skarg nastąpiło bez ich winy (art. art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.). Jedną z przyczyn uchybienia terminu, który może ewentualnie uzasadniać brak winy strony w terminowym złożeniu skargi, jest brak właściwego pouczenia ze strony organu o sposobie i terminie złożenia skargi. /-/ J.Szaniecka