II SAB/Gl 49/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. ze skargi "A" S.A w Z. na bezczynność Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Z. do wydania w terminie 1 miesiąca aktów załatwiających wnioski skarżącej Spółki z dnia [...] r. o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, stanowiących własność Skarbu Państwa działek nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i 8, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr a, b i c, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta Z. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE We wnioskach, które wpłynęły do Urzędu Miejskiego w Z. dnia [...] r. "A" S.A. w Z. powołując się na treść art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459 ze zm.) wniosła o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, obejmującej działki nr: [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] SR w Z. ), [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] SR w Z. ) i nr [...] (zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] w Z. ). Pismem Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. wnioskodawczyni została poinformowana na podstawie art. 36 1 kpa, że powyższe wnioski zostaną rozpatrzone do końca [...] r., a to w związku z dużą liczbą prowadzonych podobnych spraw. W zażaleniu na bezczynność Prezydenta Miasta Z. "A" S.A. domagała się wyznaczenia temu organowi terminu załatwienia sprawy i wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia jej w terminie. W piśmie z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. uzasadniając zwłokę w załatwieniu wniosków "A" S.A. w Z. podał, że w [...] r. wydano w podobnych sprawach 284 decyzje, zaś pozostało do załatwienia na koniec tego roku ponad 250 spraw. Nadto stwierdził, że celem ustalenia wysokości opłaty za przekształcenie konieczne jest dopuszczenie w każdej takiej sprawie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego. Z dniem [...] r. wygasły zaś obowiązujące umowy z rzeczoznawcami majątkowymi i zachodziła konieczność przeprowadzenia nowej procedury przetargowej na realizację zadań związanych z oszacowaniem nieruchomości. Nadto zgodnie z zawartymi umowami termin realizacji zlecenia przez rzeczoznawcę w odniesieniu do nieruchomości położonych w rejonie Miasta Z. wynosi 25 dni. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. uznał, że ww. zażalenie nie jest uzasadnione. W uzasadnieniu tego postanowienia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do przyczyn uzasadniających wyznaczenie terminu rozpoznania wniosków żalącej się "A" do końca [...] r. Podkreślił, że możliwość przedłużenia terminu załatwienia sprawy wynika z treści art. 36 § 1 kpa, zaś organ pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z tego przepisu. W skardze do sądu administracyjnego "A" S.A. w Z. zarzucając Prezydentowi Miasta Z. naruszenie art. 35 kpa, art. 36 kpa w zw. z art. 57 § 1-3 kpa oraz art. 12 i art. 8 kpa wniosła o stwierdzenie bezczynności tego Prezydenta w załatwieniu jej ww. wniosków o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, z jednoczesnym zobowiązaniem tego organu do wydania w tej sprawie decyzji o przekształceniu w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Nadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych stwierdzono, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji opóźnień w działaniu organów wynikających z obiektywnych przeszkód np. z powodu braku wystarczającej liczby etatów czy wystarczających środków finansowych na pokrycie koniecznych kosztów załatwienia sprawy. Nie ma znaczenia czy bezczynność jest przez organ zawiniona. Organ powinien bowiem z wyprzedzeniem planować wydatki i zabezpieczyć możliwość sporządzenia operatów szacunkowych przez rzeczoznawców aby nie narażać stron na ewentualne straty związane z opóźnieniem w załatwieniu ich spraw. Nadto podniesiono, że wyznaczony w trybie art. 36 1 kpa nowy termin załatwienia sprawy został ustalony w nieprecyzyjny sposób i nie jest adekwatny do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 kpa. Nie ma też pewności, że i ten termin zostanie dotrzymany. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Z. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w ww. piśmie z dnia [...] r. Dodatkowo wskazano, że podjęto konkretne czynności procesowe konieczne do załatwienia sprawy, przez zwrócenie się do Miejskiego Zarządu Dróg i Infrastruktury Informatycznej oraz do Wydziału Budownictwa o informację co do ewentualnego przeznaczenia objętych wnioskiem nieruchomości na cele publiczne oraz do skarżącej "A" o wpłacenie zaliczek na pokrycie kosztów operatu szacunkowego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie sformułowane w niej twierdzenia zasługują na akceptację. Ustawowe terminy załatwienia spraw uwzględniające zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa) oraz zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 kpa) zostały określone w art. 35 kpa. Niewątpliwie sprawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą być zaliczone do spraw szczególnie skomplikowanych o jakich mowa w art. 35 § 3 tego aktu prawnego. Zgodnie z art. 35 § 5 kpa do ustawowych terminów załatwiania spraw nie wlicza się m. in. okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Z tego ostatniego przepisu wynika zatem zdaniem Sądu, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej, że dla ustalenia faktu bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej ustawą ppsa) może mieć ocena działania organu pod kątem jego zawinienia w niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, rozumianego jako wystąpienie przyczyn od organu niezależnych. Niewątpliwie do takich przyczyn można zaliczyć okoliczność wyczekiwania na sporządzenie (w powszechnie akceptowanym terminie) operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, koniecznego w każdej sprawie załatwiającej pozytywnie wniosek o przekształcenie. Rację ma natomiast skarżąca, że do takich niezależnych przyczyn w rozumieniu tego przepisu nie można zaliczyć obiektywnych trudności wynikających ze znacznej od dłuższego czasu (a więc w miarę przewidywalnej) liczby wpływających danego rodzaju spraw, z ich pracochłonności i niezbędnych do poniesienia przy ich załatwieniu kosztów. Wszystkie te okoliczności racjonalnie działający prawodawca powinien bowiem przewidzieć i zabezpieczyć dla załatwienia tych spraw w ustawowych terminach niezbędne środki finansowe i osobowe. Względnie powinien ustalić prawodawca w tych sprawach inne terminy ich załatwienia (zgodnie z art. 35 § 4 kpa). Jeżeli tego nie uczynił to oznacza to, że niniejsza sprawa w przedmiocie bezczynności powinna być oceniana na podstawie treści art. 35 § 3 i § 5 kpa. Tym samym nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości, że Prezydent Miasta Z. pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosków skarżącej, które wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu [...] r. Stwierdzając, że istotnie do ich pozytywnego załatwienia wymagane jest dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, nie sposób przyjąć, że sporządzenie takiego operatu powinno trwać w normalnych warunkach około pół roku, a tylko wówczas wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy na koniec [...] r. byłoby w jakimś stopniu uzasadnione. Zgodzić się bowiem trzeba ze skarżącą, iż rzeczą organów orzekających w takich sprawach jest odpowiednie zabezpieczenie istniejących w tym względzie w przyszłości potrzeb, bez istotnego uszczerbku dla szybkości postępowania. Występujące w tym względzie rzeczywiste ale możliwe w normalnych warunkach do przezwyciężenia trudności, nie mogą działać na niekorzyść stron. Bezczynności nie eliminuje też sam fakt poinformowania skarżącej w trybie art. 36 § 1 kpa o nowym terminie załatwienia sprawy (co miało miejsce w niniejszej sprawie), czy też fakt nieuwzględnienia zażalenia przez organ wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 2 kpa. Unormowania zawarte w tych przepisach nie zmieniają bowiem ustawowych terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 kpa. Z powyższych względów Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzona w sprawie bezczynność w załatwianiu wniosków skarżącej w terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 kpa nie wynika z przyczyn niezależnych od Prezydenta Miasta Z.. Uzasadniało to zobowiązanie Prezydenta Miasta Z. na podstawie art. 149 § 1 ustawy p.p.s.a. do wydania w terminie 1 miesiąca aktów załatwiających wnioski skarżącej "A" z dnia [...] r. Wyznaczając termin jednego miesiąca, który zgodnie z art. 286 2 ustawy p.p.s.a. liczy się od dnia doręczenia akt organowi Sąd miał na uwadze, że termin ten upłynie już niewątpliwie po [...] r., na który to termin wskazywał sam organ pierwszej instancji. Orzekając, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd miał na uwadze występujące niewątpliwie w sprawie obiektywne, praktyczne trudności w terminowym załatwieniu sprawy, przedstawione w piśmie organu z dnia [...] r. Trudności te jakkolwiek nie eliminują prawnego stanu bezczynności to jednak muszą wpływać na ocenę możliwości działania organu w dotrzymaniu ustawowych terminów załatwienia sprawy. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 w zw.. z § 2 ust. 1, 2 i 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). sw