II SA/Wa 1321/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] z siedzibą w K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na finansowanie realizacji projektu zgłoszonego do konkursu w ramach Programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego ,,Index Plus" 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz Instytutu [...] z siedzibą w K. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., działając na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615) oraz Komunikatu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 listopada 2010 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Index Plus" (M.P. Nr 86, poz. 1012) oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku nr rej. [...], odmówił przyznania Instytutowi [...] w K. wnioskowanych środków finansowych na finansowanie realizacji projektu pn. [...], zgłoszonego do konkursu w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego "Index Plus". W uzasadnieniu podał, że w postępowaniu konkursowym wniosek ocenił zespół interdyscyplinarny powołany przez ministra, zgodnie z komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 listopada 2010 r. o ustanowieniu programu "Index Plus", według kryteriów określonych w ogłoszeniu o konkursie. W wyniku oceny zespół nie rekomendował wniosku do finansowania w ramach wydzielonych środków finansowych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Instytut [...] zarzucił opisanej decyzji, iż uzasadnienie nie przedstawia, ani w żaden sposób nie nawiązuje do merytorycznych braków wniosku lub ewentualnych technicznych nieścisłości. Ponadto nie przedstawiono podstaw odmowy przyznania wnioskodawcy środków finansowych na realizację zgłoszonego do konkursu projektu. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., wydaną na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki oraz w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., został poddany ocenie w trybie określonym w art. 14 ustawy o zasadach finansowania nauki. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Zespół Odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury przyznawania środków finansowych na finansowanie realizacji projektu z przepisami powołanej ustawy i Komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o ustanowieniu programu "Index Plus". W opinii zespołu ocena merytoryczna projektu została dokonana zgodnie z obowiązującymi procedurami. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Instytut [...] zarzucił jej naruszenie art. 7 oraz art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu z dnia [...] grudnia 2010 r., a nadto o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że sposobu załatwienia sprawy przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie sposób zaakceptować. Skarżący po zakończonym, dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, nie otrzymał od organu informacji, dlaczego projekt, według oceny Ministra, okazał się mniej atrakcyjny niż inne, konkurencyjne projekty, by przydzielić mu finansowanie. Skarżący wskazał, że wbrew wymogom zawartym w art. 107 § 1 k.p.a., zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja, nie zawierają uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zwrócił ponadto uwagę, że podstawowym celem uzasadnienia faktycznego i prawnego jest wyjaśnienie stronie motywów i przesłanek załatwienia jej sprawy w określony sposób. Natomiast w toczącym się postępowaniu organ nie udzielił odpowiedzi na pytania: jakimi wytycznymi kierowały się zespoły, o których mowa w decyzjach, na co zespoły te zwracały szczególną uwagę przy rozpatrywaniu wniosków, co zadecydowało o odmowie przyznania środków na dofinansowanie projektu Instytutu [...], w czym projekt ten okazał się – w opinii zespołów – mniej atrakcyjny od innych projektów zgłoszonych w konkursie. Instytut stwierdził również, iż przepis art. 7 k.p.a. wymaga od organów administracji publicznej działania zgodnego z zasadą prawdy materialnej. Oznacza to w szczególności, że organy te powinny podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tymczasem Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie podjął się wypełnienia tego obowiązku, powołując się lakonicznie na ustalenia tajemniczych zespołów. W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. W uzasadnieniu zgodził się ze skarżącym, iż uzasadnienie decyzji nie w pełni odpowiada postanowieniom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., jednakże to uchybienie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3391/05, aktualny również w obecnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z którym Minister nie może wbrew stanowisku zespołu przyznać środków na finansowanie realizacji projektu. Rolą Ministra jest wyłącznie dochowanie przewidzianej przepisami prawa procedury przyznawania środków na finansowanie projektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 26 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.). Zgodnie z pierwszym z nich, finansowanie programów lub przedsięwzięć ustanawianych przez Ministra obejmuje działania dotyczące realizacji określonych przez Ministra zadań wynikających z polityki naukowej i naukowo-technicznej państwa. Według zaś drugiego, Minister przyznaje środki finansowe na zadania określone w art. 5 pkt 4-7 oraz pkt 9-11 i 13 w drodze decyzji, na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty, po zasięgnięciu opinii właściwego zespołu, o którym mowa w art. 52 ust. 1-3. Przepis art. 5 pkt 10 określa z kolei, że środki finansowe na naukę przeznacza się na programy i przedsięwzięcia ustanawiane przez Ministra. Pokreślenia wymaga, że przepis art. 14 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, iż strona niezadowolona z decyzji dotyczącej przyznania albo odmowy przyznania środków finansowych na naukę może zwrócić się do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji. Natomiast w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w Rozdziale 10. Odwołania, określa się w art. 140, iż w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Oznacza to w szczególności, zdaniem Sądu, respektowanie przez organ odwoławczy naczelnych zasad postępowania administracyjnego (m.in. art. 7 k.p.a.) oraz wymogów zawartych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Powyższe obowiązki nałożone zostały więc również na Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wydającego decyzje dotyczące przyznania albo odmowy przyznania środków finansowych na naukę, w myśl wspomnianego art. 14 ust. 1 ustawy. Stosownie do treści art. 7 k.p.a., wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z przepisem art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., decyzja powinna zawierać w szczególności m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w istocie nie zawierają uzasadnień faktycznych oraz prawnych. Decyzja pierwszoinstancyjna ogranicza się do stwierdzenia, że zespół interdyscyplinarny powołany przez Ministra, ocenił zgłoszony przez Instytut [...] w K. do konkursu w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego "Index Plus" wniosek, według kryteriów określonych w ogłoszeniu o konkursie i nie rekomendował go do finansowania w ramach wydzielonych na ten cel środków finansowych. Również protokół nr [...] z posiedzenia zespołu interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków w ramach programów "Ideas Plus", "Index Plus" i "Iuventus Plus" nie zawiera żadnego uzasadnienia rekomendacji konkretnych projektów, w zakresie dotyczącym programu "Index Plus". Nie sposób zatem ocenić, jakie względy legły u podstaw rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego, czy brano pod uwagę słuszny interes obywateli i interes społeczny. Takie załatwienie sprawy bezspornie narusza przepis art. 7 k.p.a. i jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. Z kolei uzasadnienie decyzji wydanej przez organ w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy sprowadza się do stwierdzenia, że Zespół Odwoławczy nie stwierdził uchybień w zakresie zgodności procedury przyznawania środków finansowych na finansowanie realizacji projektu z przepisami ustawy o zasadach finansowania nauki i komunikatem Ministra z dnia 5 listopada 2010 r. o ustanowieniu programu "Index Plus", zaś ocena merytoryczna, w opinii Zespołu, dokonana została zgodnie z obowiązującymi procedurami. Uzasadnienie to jest powieleniem uzasadnienia opinii Zespołu Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r. Uprawnia to do uznania, że zaskarżona decyzja także wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., a nadto obydwie decyzje nie zawierają uzasadnień spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Z tego względu nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy są one zasadne merytorycznie. Zgoda na taką praktykę oznaczałaby przyzwolenie na dysponowanie środkami publicznymi poza jakąkolwiek kontrolą oraz ewentualne nadużycia w tym zakresie. Nie można wobec tego zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że uzasadnienie decyzji odmawiającej przyznania środków sprowadza się do wskazania, jak to uczyniono, dochowania procedury wynikającej z regulacji w tym przedmiocie. Rozpoznając sprawę ponownie, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego będzie obowiązany do przestrzegania wskazanych reguł postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152, a o kosztach o art. 200 powołanej ustawy.