II OSK 2834/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Groński Protokolant asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 541/16 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 541/16, oddalił skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 13 września 2013 r. M. K. wniosła o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr [...], położonej przy ul. [...] w K.. Podczas oględzin mających miejsce 4 października 2013r. stwierdzono brak części drzew ujętych we wniosku. W związku z powyższym Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. wymierzył M. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości 213 750,66 zł. za usunięcie 10 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...], wymierzył M. K. administracyjną karę pieniężną w kwocie 75252,76 zł za usunięcie 9 sztuk drzew gatunku dąb szypułkowy i robinia biała, bez wymaganego zezwolenia. Od powyższej decyzji M. K. wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie: art. 88 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez uznanie, że podmiotem odpowiedzialnym w przedmiotowej sprawie za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, który nie zawinił usunięciu drzew i krzewów; art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zebranych dowodów, a także poprzez przerzucenie na stronę postępowania ciężaru dowodowego; art. 8 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że w sprawie należy zastosować przepisy znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody (po nowelizacji, która weszła w życie 28 sierpnia 2015 r.). Zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045), do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, byłaby względniejsza. Wymierzona na podstawie dotychczasowych przepisów administracyjna kara pieniężna wynosiła 213 750,66 zł., a wyliczona na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy wynosi 75 252,76 zł. W związku z tym w niniejszej sprawie prawidłowe jest zastosowanie przepisów znowelizowanej ustawy. Organ podniósł następnie, że przedmiotowe drzewa przekroczyły wiek 10 lat w związku z czym na ich usunięcie wymagane było zezwolenie. Dlatego też zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. W niniejszej sprawie drzewa zostały usunięte przez wykonawcę umowy, w związku z czym nie można tu mówić, iż doszło do usunięcia drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości. Posiadacz nieruchomości ponosi pełną odpowiedzialność za działania osoby przez niego zatrudnionej, która nieprawidłowo wykonała zlecone prace. Dodatkowo w niniejszej sprawie organ trzykrotnie (13 sierpnia 2014 r., 26 września 2014 r., 4 sierpnia 2015 r.) wzywał stronę do przedłożenia wszystkich posiadanych dokumentów dotyczących wykonanych prac, w szczególności kopii umowy lub zlecenia wykonania prac w zakresie oczyszczenia terenu działki nr [...] w K. z drzew owocowych oraz drzew, na które zezwolenie nie było wymagane. Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów na potwierdzenie istnienia wspomnianej umowy. Odpowiadając na zarzut nieprzeprowadzenia przez organ I instancji rozprawy administracyjnej, w ramach której skarżąca mogłaby złożyć zeznania Kolegium zaznaczyło, iż strona trzykrotnie była wzywana o udzielenie informacji na temat wykonanych prac, a pismem z dnia 21 września 2015 r. poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, jednak ani z jednej ani z drugiej możliwości nie skorzystała. Skargą M. K. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że podmiotem odpowiedzialnym w przedmiotowej sprawie za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, który nie zawinił usunięciu drzew i krzewów; art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zebranych dowodów, a także poprzez przerzucenie na stronę postępowania ciężaru dowodowego; art. 8 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zamiast jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że w niniejszej sprawie wystarczającą przesłanką nałożenia kary na M. K. było ustalenie, że drzewa zostały usunięte bez uzyskania wymaganej prawem zgody właściwego organu, przez podmiot, któremu skarżąca takie usunięcie zleciła, a więc wyraziła zgodę na wkroczenie w jej władztwo na terenie nieruchomości w taki właśnie sposób. Nawet jednak gdyby przyjąć koncepcję uzależnienia odpowiedzialności za usunięcie drzew od zawinienia (co nie znajduje oparcia ani w przepisach ustawy o ochronie przyrody, ani w ogólnych normach i zasadach prawa administracyjnego) to zauważyć należy, że ani wiek, ani stan zdrowia strony nie mógłby zwolnić jej od właściwego nadzoru nad działaniem podmiotu, który wykonywał usunięcie drzew. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że M. K., składając wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew działała przez pełnomocnika. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby ten sam pełnomocnik sprawował nadzór nad działalnością podmiotu, który drzewa usuwał. Bezskuteczne jest w tym wypadku powoływanie się na pomyłkę osób trzecich usuwających drzewa, w związku z którą miało dojść do usunięcia innych egzemplarzy, niż było to planowane. Skarżąca nie twierdziła nawet, by dochowała staranności np. poprzez nadzór osobisty albo pełnomocnika przy kwalifikacji drzew, a takowego pełnomocnika posiadała albowiem reprezentowała ją przy składaniu wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew. Wybór profesjonalisty mającego wyciąć drzewa oznacza zlecenie fachowego i bezpiecznego dokonanie takiej czynności. Zupełnie czym innym jest natomiast konkretne oznaczenie drzew, które należy usunąć i tych, które miałyby na działce pozostać. W toku postępowania M. K. nie wskazała żadnych aktów staranności, które przedsięwzięłaby w celu uniknięcia pomyłki przez osoby trzecie. Samo zlecenie usunięcia drzew osobie (firmie), która profesjonalnie zajmuje się tego rodzaju działalnością nie może być uznane za przejaw należytej staranności. Profesjonalista odpowiada za fizyczne usunięcie drzewa w taki sposób, aby nie doszło do zagrożenia życia i zdrowia ludzi ani też zniszczenia czy uszkodzenia mienia. Jednak samo zlecenie usunięcia drzew profesjonaliście bez ich oznaczenia, a potem nadzoru, nie może prowadzić do wniosku, że to on odpowiada za to, które drzewa wytnie. Zatem jeśli nawet odpowiedzialność na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody uzależniona byłaby od zawinienia, to w niniejszej sprawie nie występują okoliczności, które zwalniałyby skarżącą od winy w bezprawnym usunięciu drzew. Odrębne zagadnienie stanowi uzależniona wprost przez ustawodawcę od winy cywilnoprawna kwestia odpowiedzialności za szkody za nienależyte wykonanie umowy, gdzie szkodę może stanowić także zapłacona kara za usunięcie drzew. Odnosząc się do pozostałych kwestii poruszanych w skardze Sąd wskazał, że skarżąca podnosiła, jakoby organy przerzuciły w całości na nią ciężar dowodu, bezpodstawnie zaniechały przeprowadzenia rozprawy, zinterpretowały liczne wątpliwości na jej niekorzyść. Nadto zarzucała, że uzasadnienia decyzji nie odpowiadają wymogom prawa. Zarzuty te w ocenie Sądu nie mogły zostać uwzględnione. Wszelkie istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organy ustalone w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy. Należy przy tym zauważyć, że w rzeczywistości okoliczności te nie były sporne. Spór w sprawie sprowadzał się do prawnej oceny stanu faktycznego, nie zaś do samych zdarzeń. Nie było spornym to, że skarżąca zleciła osobie trzeciej usunięcie drzew - działanie takie zostało podjęte i doprowadziło do usunięcia takich egzemplarzy drzew, które objęte były obowiązkiem uzyskania zgody właściwego organu administracji publicznej. Bezspornym jest również i to, że na usunięcie tych drzew, których postępowanie dotyczyło skarżąca nie posiadała zezwolenia. Ocena tego, czy działania skarżącej (zlecenie usunięcia drzew osobie trzeciej, która profesjonalnie się taką działalnością zajmuje) świadczą o dochowaniu należytej staranności i w konsekwencji zwalniają ją od winy nie należy do sfery faktów, podlegających udowodnieniu, ale jest wnioskiem co do stanu prawnego. Kwestia ta ma zresztą zdaniem Sądu znaczenie drugorzędne, skoro wina czy też jej brak nie były przesłankami, od których powinno zależeć rozstrzygnięcie w zakresie nałożenia przedmiotowej kary. Skarżąca nie wskazała ponadto, jakie okoliczności faktyczne pozostały niewyjaśnione ani też co nowego mogłyby do sprawy wnieść zeznania skarżącej złożone na rozprawie. Nie można też mówić o przerzuceniu ciężaru dowodu na skarżącą, skoro istotne okoliczności sprawy zostały ustalone, zaś ona sama – mimo trzykrotnego wezwania organu – nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów związanych ze zleceniem usunięcia drzew, jak chociażby kopii umowy. Organ wywiódł, z jakich przyczyn samo zlecenie usunięcia drzew profesjonaliście nie może oznaczać dochowania należytej staranności. Jeżeli skarżąca podjęła jakieś inne działania, winna sama o nich poinformować i dostarczyć dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Nie sposób od organu wymagać, aby domyślał się, jakie akty staranności mogła ewentualnie przedsięwziąć strona, a tym bardziej by zakładał, że taką starannością się wykazała przy braku jakichkolwiek dowodów za tym przemawiających, a nawet istotnych w tym zakresie twierdzeń. Przerzuceniem ciężaru dowodu na pewno nie jest wezwanie o przedłożenie dokumentów i dowodów, w których posiadaniu może być wyłącznie skarżąca, a także udzielenie informacji, które posiada wyłącznie ona. W szczególności podkreślić należy, że wezwaniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. zwrócono się m. in. o podanie, kto wykonywał wycinkę drzew. Pełnomocnik skarżącej uchylił się od odpowiedzi, powołując się na problem w kontakcie ze skarżącą, wskazał również, że informacje poda do dnia 27 sierpnia 2015 r. (pismo z dnia 12 sierpnia 2015 r.). W zadeklarowanym terminie żadnych informacji nie wskazał, nie uczynił tego również w reakcji na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani też na dalszych etapach postępowania. Sąd nie podzielił również zarzutów odnoszących się do prawidłowości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Skargą kasacyjną S. K. - następca prawny M. K. - zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: - art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się w nieprawidłowym uznaniu, że podmiotem odpowiedzialnym w niniejszej sprawie za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, który nie zawinił usunięciu drzew i krzewów, - art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zebranych dowodów, a także poprzez przerzucenie na stronę postępowania ciężaru dowodowego, 2) przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak wymaganego tym przepisem wystarczającego uzasadnienia Sądu w zakresie motywów uznania braku zasadności zarzutów podniesionych w skardze; - art. 124 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na śmierć skarżącej, co równocześnie stanowi podstawę nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 i 5 ww. ustawy; - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji w której zaskarżona decyzja powinna podlegać uchyleniu ze względu na naruszenie przez organ wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, dopuszczenie dowodu ze skróconego aktu zgonu skarżącej tj. M. K. oraz z kopii testamentu - na okoliczność śmierci skarżącej oraz określenia jej następcy prawnego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonego wyroku z uwagi na wydanie go po śmierci skarżącej, o czym jej pełnomocnik dowiedział się już po wydaniu wyroku. Tym samym zachodzą w sprawie podstawy określone w art. 183 § 2 pkt 2 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto w sprawie nie zaistniały podstawy do przypisania skarżącej odpowiedzialności za usunięcie wskazanych w decyzji drzew. Skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, wskazał, że M. K. nie zamierzała dokonać wycinki drzew, których dotyczy postępowanie - do ich wycięcia doszło przez pomyłkę i bez jej wiedzy. Skarżącej nie można też zarzucić braku należytej staranności bowiem objęte postępowaniem drzewa zostały wycięte na skutek błędu profesjonalnego podmiotu wynajętego przez skarżącą do wycinki innych drzew. Organy natomiast nawet w najmniejszym stopniu nie wykazały, że skarżąca miała jakikolwiek udział w dokonanej wycince lub też aby godziła się ona na ich usunięcie. Z zebranego materiału dowodowego jasno wynika, że skarżąca nie wyraziła zgody na dokonanie wycinki tych konkretnie drzew - drzewa te zostały usunięte samowolnie przez wykonawcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie zachodzi okoliczność skutkująca nieważnością postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną (art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny - Dz.U. z 2016 r. poz. 380 - aktualnie tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1025). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje w chwili jej śmierci. Rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest ustalić, czy podmiot postępowania ma zdolność sądową oraz czy nie doszło do następstwa prawnego. W przypadku następstwa prawnego, sąd obowiązany jest zapewnić następcom prawnym udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W rozpoznawanej sprawie stroną postępowania zakończonego zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2016 r. była M. K.. M. K. wniosła skargę na powyższą decyzję. Ze znajdującego się w aktach sprawy skróconego odpisu aktu zgonu skarżącej wynika, że M. K. zmarła w dniu 6 lipca 2016 r., a zatem po wniesieniu skargi do Sądu pierwszej instancji, a przed wydaniem przez ten Sąd wyroku w dniu 21 lipca 2016r. Z akt sądowych wynika, że fakt śmierci skarżącej nie był znany Sądowi pierwszej instancji w dniu wydania zaskarżonego wyroku. Zaskarżony wyrok w niniejszej sprawie został wydany po śmierci strony, a zatem skierowany został do osoby niemającej zdolności prawnej. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a więc jeżeli ma zdolność prawną. Jeżeli w trakcie postępowania strona utraciła zdolność prawną (np. na skutek śmierci), Sąd zobowiązany jest zawiesić postępowanie do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Ponadto Sąd może podjąć stosowne czynności procesowe mające na celu ustalenie kręgu osób, które należy wezwać do udziału w sprawie jako następców prawnych zmarłej strony. Z przepisów p.p.s.a. jednoznacznie wynika, iż w stosunku do osób zmarłych nie można wydawać orzeczeń, a jeśli takie zostało wydane, to jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Wyrok, który został wydany wobec osoby zmarłej, jest obarczony wadą nieważności. Okoliczność, że fakt śmierci skarżącej M. K. nie była znana Sądowi pierwszej instancji w dniu wydania wyroku, nie może mieć w tym kontekście żadnego znaczenia, gdyż skierowane rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (tj. gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej) – (por. wyroki NSA: z dnia 29 września 2017r., sygn. akt II FSK 2313/15; z dnia 15 marca 2017r., sygn. akt II OSK 2035/15; z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2493/15; w postanowieniu NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 740/11 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł syn zmarłej skarżącej M. K. – S. K., załączając akt notarialny sporządzony w dniu [...] czerwca 2016r. Rep. [...] nr [...] w Kancelarii Notarialnej w K.. S. K. we wniesionej skardze kasacyjnej postawił m.in. zarzut nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji z uwagi na wydanie wyroku po śmierci skarżącej. Podnieść należy, iż wystąpienie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wyłącza rozpoznanie innych postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 207 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, z uwagi na wystąpienie szczególnych okoliczności.