I OZ 781/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Europejskiego Stowarzyszenia Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych z siedzibą w Cambs – Wielka Brytania od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 249/11 o niedopuszczeniu Europejskiego Stowarzyszenia Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych z siedzibą w Cambs – Wielka Brytania do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi Raynair Limited Dublin Airport, Irlandia na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 15 listopada 2010 r., nr KOPP-0263-0046/4/10 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego prawa przez niewypłacenie pasażerowi odszkodowania w związku z opóźnieniem lotu oraz nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Europejskiemu Stowarzyszeniu Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych z siedzibą w Cambs – Wielka Brytania dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu ze skargi Raynair Limited Dublin Airport, Irlandia, na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 15.11.2010 r. Sąd wskazał, iż w uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło, że zostało utworzone na podstawie prawa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii, jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością o zasięgu ogólnoeuropejskim, skupiającym ponad 38 % europejskiego ruchu lotniczego realizowanego przez przewoźników niskokosztowych. Stowarzyszenie podkreśliło nadto, iż wprawdzie utworzone zostało jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, to realizuje ono cele dążące do ochrony interesu publicznego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnioskujące Stowarzyszenie nie mogło być dopuszczone do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", gdyż nie jest organizacją społeczną, o jakiej mowa w art. 25 § 4 tej ustawy. Stowarzyszenie jest bowiem prywatną spółką prawa handlowego, której działalność według prawa polskiego regulują przepisy Kodeksu Handlowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Europejskie Stowarzyszenie Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych, prawidłowo reprezentowane, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 P.p.s.a., poprzez uznanie, iż Stowarzyszenie nie jest organizacją społeczną i poprzez odmówienie mu dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia Stowarzyszenie podniosło, iż brytyjski system klasyfikacji spółek różni się znacząco od systemu polskiego, zaś forma spółki z odpowiedzialnością ograniczoną do wysokości sumy gwarancyjnej – taką jaką przybrało Stowarzyszenie – przewidziana jest głównie do tworzenia organizacji non – profit, których wszystkie środki finansowe są przeznaczone na realizację celów statutowych. Forma ta stosowana jest do tworzenia klubów, stowarzyszeń czy towarzystw dobroczynnych. Wybór takiej formy prawnej podyktowany jest tym, iż według prawa brytyjskiego taka spółka ma osobowość prawną, której nie posiadają podmioty utworzone jako stowarzyszenie nieposiadające osobowości prawnej (unincorporated association). Skarżące Stowarzyszenie podkreśliło też, iż nie posiada kapitału założycielskiego, co czyni je formą nieodpowiednią do realizacji celów gospodarczych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w postępowaniu sądowowadministracyjnym w charakterze uczestnika może zgłosić między innymi organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 tej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy jej statutowej działalności. Art. 25 § 2 P.p.s.a. stanowi zaś, iż zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w prawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Oznacza to zatem sąd administracyjny rozpoznając wniosek o dopuszczenie podmiotu do udziału w sprawie bada zarówno czy może być on uznany za organizację społeczną oraz czy przedmiot sprawy dotyczy zakresu działalności wnioskodawcy określonego w statucie. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaniechał w istocie badania pierwszej z powyżej wskazanych okoliczności. Sąd ograniczył się bowiem jedynie do stwierdzenia, iż Europejskie Stowarzyszenie Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych jest w świetle przepisów obowiązujących w Wielkiej Brytanii spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i przyjął – bez jakichkolwiek wyjaśnień – że do tego rodzaju osób prawnych zastosowanie będą miały przepisy Kodeksu Handlowego obowiązującego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Stanowisko to, szczególnie w świetle okoliczności podniesionych w zażaleniu, nie może być uznane za słuszne. Podkreślenia wymaga bowiem, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż organizacją społeczną mogą być także podmioty, których działalność prowadzona jest w innej formie niż stowarzyszenie, jednakże z uwagi na charakter i forma podejmowanych działań pozwalają na zakwalifikowanie ich do katalogu organizacji o jakich mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. Stanowisko to znalazło wyraz w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.12.2005 r., sygn. akt II OPS 4/05, w którym Sąd ten uznał, iż za organizację społeczną – w rozumieniu art. 33 § 2 P.p.s.a. – uznana winna być także fundacja. W uchwale tej Sąd wskazał także, iż w świetle art. 12 Konstytucji RP organizacja społeczna posiada pięć cech, które można uznać za minimalny zespół cech charakteryzujących je razem: 1. są to organizacje obejmujące wyodrębniony zespół osób, oparte na dobrowolności przynależności do nich; 2. do organizacji tych odnosi się właściwy zespół przepisów określających jej strukturę, zakres praw i obowiązków stanowiący o ich organizacyjnej odrębności i samodzielności; 3. działalność i cele organizacji określone są przede wszystkim statutem i muszą pozostawać w zgodzie z celami państwa; 4. organy tych organizacji pochodzą z wyboru tych, którzy te organizacje tworzą; 5. organizacje, o których powyżej mowa pozostają pod kontrolą lub nadzorem organów władzy publicznej. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był ocenić charakter działalności Europejskiego Stowarzyszenia Niskokosztowych Przewoźników Lotniczych pod kątem istnienia powyższych cech, unikając jednocześnie bezpośredniego przekładania brytyjskich instytucji prawnych na grunt prawa polskiego. Sąd winien też wziąć pod uwagę okoliczności, jakie wskazano w zażaleniu i ustalić, czy istotnie w Wielkiej Brytanii przyjętą formą dla tworzenia organizacji mających charakter społeczny jest forma spółki z odpowiedzialnością ograniczoną do wysokości sumy gwarancyjnej. Dopiero wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności pozwoli na prawidłowe ustalenie, czy Stowarzyszenie może być uznane za organizację społeczną, o jakiej mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a. i rozpoznanie jego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.