II OZ 1010/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 15 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 402/07 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 952/05 oddalającym skargę na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 402/07 odmówił skarżącej M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów postępowania. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi (...) zł, a źródłem są dochód z gospodarstwa rolnego oraz emerytura skarżącej i renta rodzinna jej córki. Dochód ten pomniejsza wysokość miesięcznej raty kredytu wynosząca (...) zł oraz koszty energii elektrycznej, których prognozowana wysokość mieści się w granicach od (...) zł do (...) zł za dwa miesiące. Ponadto skarżąca nie wskazała na inne koszty utrzymania oraz dodatkowe wydatki. W ocenie Sądu pierwszej instancji samo twierdzenie skarżącej o braku środków bez uprawdopodobnienia faktów o tym świadczących nie może być skuteczne. Sąd wskazał, że po uiszczeniu wskazanych kosztów utrzymania koniecznego skarżącej i jej córce do ich dyspozycji pozostaje kwota nie mniejsza niż (...) zł miesięcznie. Sąd podniósł, że porównanie wysokości możliwych kosztów sądowych (ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, po wcześniejszym przywróceniu terminu do jej złożenia + wynagrodzenie adwokata za sporządzenie skargi kasacyjnej) z dochodem przypadającym w rodzinie skarżącej na osobę wskazuje, iż skarżąca jest w stanie bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania swoich lub córki uiścić wskazane koszty. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych (postanowienie NSA z dnia 27 października 2005 r., I FZ 532/05, niepubl.). Ponadto Sąd wskazał, że niniejsze postępowanie zakończone zostało prawomocnym postanowieniem z dnia 28 maja 2007 r. o odrzuceniu skargi, także w tym dniu Sąd wydał postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Skarżąca kilkakrotnie składała wniosek o przyznanie prawa pomocy jednak zawsze w oparciu o niezmienioną sytuację materialną. Powoływanie się w kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy na te same argumenty i okoliczności, które były już przedmiotem oceny Sądu, a które nie uległy zmianie nie może odnieść skutku w postaci wydania przez Sąd żądanego przez stronę rozstrzygnięcia. Na postanowienie to M. K. w dniu 7 września 2007 r. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżąca wskazała, że ma (...) zł renty, a nie jak błędnie wskazał Sąd ("..."). Ponadto oświadczyła, że musi zatrudniać osoby do pracy w polu, gdyż sama choruje. Za pracę na polu musi płacić (...) zł za 1 godzinę pracy kombajnu, (...) zł za 1 godzinę orki czy zwózki. Ponadto skarżąca podniosła, że część pieniędzy przeznacza na leki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego względnie rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego też powinna ona złożyć oświadczenie majątkowe obejmujące dokładne dane o swoim stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a także oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie można podzielić podniesionych przez skarżącą zarzutów w odniesieniu do stanowiska Sądu pierwszej instancji. Zważywszy bowiem, na ustaloną przez Sąd, sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca posiada gospodarstwo rolne o pow. (...) ha (przeliczeniowych (...) ha), zamieszkuje w drewnianym domu oraz prowadzi gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód na poziomie (...) zł (emerytura skarżącej – (...) zł, renta rodzinna córki – (...) zł dochód z gospodarstwa rolnego (...) zł rocznie, tj. (...) zł miesięcznie). Po odliczeniu wskazanych przez skarżącą miesięcznych wydatków w wysokości około (...) zł (rata kredytu oraz koszty energii elektrycznej), skarżącej pozostaje jeszcze kwota około (...) zł. Wbrew zatem zarzutom skarżącej, Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że dochody skarżącej umożliwiają pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów ewentualnego ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy, skoro zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.