II FZ 613/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 477/10 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 479/10, w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 24 maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania kontrolnego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 477/10, mocą którego oddalono wniosek L. O. o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 479/10, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. oddalił wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że złożone przez nią oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym jest niepełne i niewiarygodne, a skarżąca, z uwagi na jej stan majątkowy, posiada możliwości uzyskania środków niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Prawidłowość ustaleń Sądu w wyżej wymienionym zakresie potwierdzona została przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 603/10, oddalił zażalenie skarżącej. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2011 r. strona zwróciła się do Sądu o zmianę postanowienia z dnia 24 września 2010 r. poprzez przyznanie jej prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowym wniosku podniosła, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, a jedynym źródłem jej dochodu jest ryczałt przysługujący w związku ze sprawowaniem funkcji kuratora, w kwocie 250 zł miesięcznie. Dodała też, że okresami mieszka u rodziców oraz że cały czas poszukuje zatrudnienia. Z wniosku wynika również, że L. O. jest właścicielką domu o pow. 140-160 m2 . W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżąca wyjaśniła, że nie dysponuje żadnymi rachunkami związanymi z utrzymaniem domu, gdyż są one pokrywane przez jej rodziców. Nie jest też w stanie przedłożyć żadnych decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na wstępie wskazał na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - i podkreślił, że do zmiany postanowienia w trybie przewidzianym w tym przepisie, zmiana okoliczności sprawy musi doprowadzić do zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., co w ocenie Sądu nie nastąpiło. Przede wszystkim skarżąca nie wykonała w pełni zarządzenia referendarza sądowego, uchylając się od przedłożenia rachunków i decyzji podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości, a jej wyjaśnienia co do braku możliwości przedłożenia wyżej wymienionych dokumentów są niewiarygodne. Sąd podkreślił, że oddalając postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. wniosek skarżącej Sąd oparł się w znacznej mierze na tym, iż dysponuje ona majątkiem, z którego może sfinansować koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. W tym zakresie nie zaszły żadne istotne zmiany, skarżąca nadal jest właścicielką nieruchomości, nadal też nie ponosi żadnych kosztów utrzymania. Skarżąca twierdzi, że obecnie nie posiada samochodu, ale nie wyjaśniła, czy stanowiący jej własność samochód marki Porsche z 2006 r. został sprzedany i czy osiągnęła z tego tytułu dochód. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. Podkreśliła, że fakt posiadania domu nie oznacza, że generuje on jakiekolwiek zyski, a jego sprzedaż jest nierealna, co więcej, jest to dom rodzinny, w którym skarżąca mieszka z rodzicami. Pomoc od rodziców nie oznacza zaś, że są oni w stanie pokryć wszystkie jej wydatki, w tym koszty sądowe. Skarżąca powołała na poparcie swojego stanowiska także szereg orzeczeń sądów administracyjnych i ETPC. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zostało wydane w trybie art. 165 P.p.s.a. Przepis ten warunkuje zmianę postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zmianą okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszym postępowaniu skarżąca wystąpiła o zmianę postanowienia Sądu z dnia 24 września 2010 r., w którym odmówiono jej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. U podstaw tego orzeczenia stanęło niepełne i niewiarygodne oświadczenie Strony o jej sytuacji majątkowej. Sąd wskazał tu na fakt zamieszkiwania z byłym mężem, nieprzedłożenia żadnych rachunków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego zarówno z byłym mężem jak i rodzicami, wspierania byłego męża przy braku środków finansowych, błędne oświadczenie o braku możliwości wspierania się nawzajem przez byłych małżonków z uwagi na fakt, że są to "obce" sobie osoby, a także możliwość uzyskania, z uwagi na fakt pozostawania właścicielem domu - środków na koszty sądowe choćby z pożyczki, której zabezpieczeniem będzie ta właśnie nieruchomość, czy z najmu. W postanowieniu będącym zaś przedmiotem zażalenia Sąd wskazał na fakt nieprzedstawienia żądanych przez referendarza dokumentów, w tym rachunków czy decyzji podatkowych, oświadczenie, że skarżąca nie posiada samochodu, podczas gdy w pierwszym wniosku wskazała na własność Porsche z 2006 r., a więc nie wyjaśniła, czy samochód został sprzedany i jaki uzyskała z tego tytułu dochód, a także brak zmiany okoliczności faktycznych z pierwszego postanowienia, które stanęły u podstaw oceny, że Skarżąca jest w stanie uzyskać środki niezbędne do uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie. Mając na uwadze tak zarysowany stan faktyczny za prawidłową należy uznać ocenę Sądu, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych, które pozwalałyby uznać, że stan sprawy uległ zmianie na tyle, by przyjąć, że Skarżąca spełnia obecnie przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że przyczyną oddalenia pierwszego wniosku Skarżącej w tej sprawie było złożenie niewystarczających i niewiarygodnych oświadczeń o jej sytuacji. Po złożeniu drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy ocena ta nie mogła ulec zmianie, a z zestawienia informacji przedłożonych w obu wnioskach sytuacja materialna skarżącej rysuje się jako jeszcze bardziej niejasna, niż przy pierwszym wniosku. Po pierwsze, nie jest jasne, na czyim utrzymaniu jest skarżąca: z jednej strony twierdzi, że mieszka z rodzicami, którzy pokrywają wszystkie koszty jej utrzymania, z drugiej zaś, że mieszka też w K. z byłym mężem, a mieszkanie nieodpłatnie udostępnia im przyjaciel. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że były mąż skarżącej oświadczył w zażaleniu na postanowienie oddalające jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, że ciąży na nim wobec skarżącej obowiązek alimentacyjny, o czym skarżąca milczy w postępowaniu niniejszym. Co więcej, prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, że nie jest prawdopodobne, by Skarżąca prowadząc jako osoba dorosła gospodarstwo domowe - czy to z rodzicami, czy to z byłym mężem, nie była w stanie przedstawić żadnych informacji dotyczących wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Prawidłowo ocenił także Sąd możliwość uzyskania przez Skarżącą pożyczki, której zabezpieczeniem mógł być dom oraz fakt przemilczenia przez stronę, co stało się z jej samochodem. Przy fakcie pozostawania na utrzymaniu osób trzecich wszystkie powyższe okoliczności oznaczają, że skarżąca jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (1/3 z kwoty 300 zł), który jest jedynym kosztem postępowania sądowego, jaki pozostał stronie do uiszczenia na tym etapie sprawy. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności zażalenie jako bezzasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.