III SA/Łd 294/21

SENTENCJA Dnia 14 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi kasacyjnej R. K., K. K., G. Z., M. K., E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2021 roku sygn. akt III SA/Łd 294/21 w sprawie ze skargi J. K., K. K., R. K., G. Z., M. K., E. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian do rejestru gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2021 roku sygn. akt III SA/Łd 294/21; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości; 3. zawiesza postępowanie sądowoadministracyjne. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 12 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 294/21 oddalił skargę J.K., K.K., R.K., G.Z., M.K., E.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania na wniosek skarżących zmian podmiotowych w rejestrze gruntów i budynków dla działki nr 209 położonej w obrębie O. gmina O. Odpis powyższego wyroku doręczono pełnomocnikowi skarżących 22 czerwca 2021 r. Pismem z 19 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżących złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd administracyjny pierwszej instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących poinformował sąd o śmierci skarżącego J.K., do której doszło w dniu 15 marca 2021 r. Pełnomocnik zobowiązał się jednocześnie, po uzyskaniu odpisu aktu dziedziczenia lub prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu spadku, przedłożyć dokument do sądu. Zarządzeniem Z-cy Przewodniczącego Wydziału III z 22 lipca 20201 r. wezwano pełnomocnika skarżących do złożenia aktu zgonu J.K. 6 sierpnia 2021 r. wpłynął do sądu odpis aktu zgonu zmarłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja, wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej, podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W niniejszej sprawie w toku postępowania międzyinstancyjnego, wszczętego na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżących, sąd dostrzegł podstawę do wyeliminowania zapadłego w sprawie wyroku, poprzez zastosowanie autokontroli, wobec zaistniałej w sprawie podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Ze skargi kasacyjnej oraz nadesłanego odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że w dniu 15 marca 2021 r. zmarła jedna ze stron postępowania, tj. J.K. Skierowanie rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wyrok wydany wobec osoby zmarłej jest – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem – obarczony wadą nieważności. (wyrok NSA z 29 września 2017r., sygn. akt II FSK 2305/15, LEX nr 2402227). Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Utrata zdolności sądowej przez osobę fizyczną następuje z chwilą śmierci (art. 8 § 1 k.c.). (por. wyrok NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2493/15, LEX nr 2335143). Z tej przyczyny rozpoznając sprawę w trybie art. 179 p.p.s.a. Sąd – w pkt 1 sentencji wyroku – uchylił zaskarżony wyrok. W okolicznościach sprawy tok postępowania musiał ulec zawieszeniu stosownie do art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd zawiesza postępowanie z urzędu między innymi w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej. Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (art. 124 § 3 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że w analizowanym przypadku przedmiot postępowania nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 183 § 2 pkt 2 w związku z art. 179a p.p.s.a., sąd uchylił wyrok z 12 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 294/21 i na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a zawiesił postępowanie . Mimo uchylenia wyroku sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na treść przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Jedynym powodem, dla którego sąd zdecydował się rozpoznać skargę kasacyjną w trybie art. 179a p.p.s.a. była omówiona powyżej nieważność postępowania. Do uchylenia zaskarżonego wyroku doszło z winy strony skarżącej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie poinformował sądu o śmierci jednego ze swoich mandantów po wniesieniu skargi do sądu, przez co w sprawie zaszła nieważność postępowania. Mimo zawiadomienia pełnomocnika skarżących w dniu 13 kwietnia 2021 roku o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym 12 maja 2021 roku poinformowała on sąd o śmierci swojego mocodawcy dopiero w treści skargi kasacyjnej z 19 lipca 2021 roku. k.ż.