II GZ 345/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 426/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), objętym zażaleniem postanowieniem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 426/21, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odmówił D.B. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach (dalej: SKO, Kolegium) z [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B na podstawie art. 5 ust. 3b pkt 2 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 808) z powodu uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w skardze na opisaną wyżej decyzję SKO wniósł również o wstrzymanie wykonania tej decyzji wskazując, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ nie wziął pod uwagę słusznego interesu strony, która pozbawiona prawa jazdy będzie miała większe problemy ze znalezieniem pracy, a tym samym nie będzie mogła regulować alimentów na rzecz syna. Zdaniem skarżącego wydanie decyzji jest krzywdzące dla niego i jego rodziny. Skarżący wskazał, że w miarę swoich możliwości reguluje zobowiązania alimentacyjne, zatem powinien utracić status dłużnika alimentacyjnego. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd pierwszej instancji stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie zaistnienia okoliczności świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub możliwości spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie sądu skarżący nie wywiązał się należycie z tego obowiązku, nie wskazał bowiem żadnych faktów, ani nie przedłożył takich danych czy dokumentów źródłowych, z których mogłoby wynikać, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do takich konsekwencji, które ostatecznie będą mogły być uznane za przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Powołana argumentacja dotycząca ewentualnych trudności ze znalezieniem pracy z powodu braku prawa jazdy oraz załączone przy skardze dokumenty obrazujące wysokość i częstotliwość wpłat uiszczanych z tytułu alimentów na małoletniego syna nie uzasadniają udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji SKO. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu słusznego interesu skarżącego i zatrzymaniu prawa jazdy kategorii B, które to zatrzymanie uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie i znalezienie pracy celem spłacania zobowiązań alimentacyjnych względem syna, 2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, a mianowicie czy skarżący nie utracił statusu dłużnika alimentacyjnego, pomimo że na bieżąco spłaca zobowiązania alimentacyjne. W związku z tym skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z umowy o pracę z 29 lipca 2021 r. na okoliczność zatrudnienia w charakterze kierowcy na 1/4 etatu na czas określony od 2 sierpnia do 1 października 2021 r. W uzasadnieniu zażalenia wskazano argumenty przemawiające za jego zasadnością, m.in. podniesiono, że decyzja sądu jest krzywdząca dla skarżącego z uwagi na fakt, że nie może on prawidłowo funkcjonować w życiu gospodarczym kraju albowiem bez prawa jazdy w obecnym czasie nie ma szansy na pozyskanie lepszej pracy. Ponadto skarżący, powołując się na zawartą w dniu 29 lipca 2021 r. umowę o pracę wskazał, że po sprawdzeniu jego kwalifikacji, ma szansę na zatrudnienie w pełnym wymiarze, a wyższe zarobki umożliwiłyby mu szybszą spłatę zadłużenia alimentacyjnego, które – jak podał – aktualnie systematycznie spłaca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. A zatem rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą te przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji), WSA w Łodzi oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Oceny tej nie zmieniają zarzuty i ich uzasadnienie przedstawione we wniesionym w sprawie zażaleniu skarżącego. W ocenie NSA nieusprawiedliwione są zarzuty zażalenia zmierzające do wykazania, że WSA, po pierwsze błędnie uznał, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a po wtóre, że nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego. Jak już wyżej wskazano, w art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca przewidział tylko dwie przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do tych przesłanek nie należy "słuszny interes skarżącego", na który powołano się w zażaleniu. Nie jest też zasadny zarzut niewyjaśnienia przez sąd okoliczności czy skarżący utracił status dłużnika alimentacyjnego, bo nie jest to przedmiotem oceny w postępowaniu wpadkowym dotyczącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Powyższe zarzuty i ich uzasadnienie oparte są na subiektywnym przeświadczeniu strony, że zaskarżona decyzja SKO jest merytorycznie niesłuszna i "krzywdząca dla skarżącego", co jednak nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 p.p.s.a. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dodatkowym, obok skargi, środkiem ochrony przysługującym skarżącemu. Ustawodawca nie wiąże jednak – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07; ONSAiWSA 2007 nr 4 poz. 77). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 435). W związku z tym zawarte we wniosku argumenty dotyczące bezpośrednio zaskarżonej decyzji oraz przekonanie strony o jej niezasadności, nie mogą mieć wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też wątpliwości stanowisko, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2019; art. 61; postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20; LEX nr 3038947 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). NSA stwierdza, że przedłożona przy zażaleniu umowa o pracę w charakterze kierowcy została zawarta ze skarżącym w dniu 29 lipca 2021 r., a zatem zarówno po wydaniu przez organ odwoławczy ostatecznej decyzji z [...] stycznia 2021 r., jak też po wydaniu przez WSA zaskarżonego postanowienia z 21 lipca 2021 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uznać zatem należy, że pracodawca skarżącego był świadomy, iż posiada on zatrzymane prawo jazdy. Ponadto skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób, mając zatrzymane prawo jazdy, zamierza wykazać swoje kwalifikacje na stanowisku kierowcy, tak aby pracodawca zechciał zawrzeć z nim umowę w pełnym wymiarze. NSA wskazuje również, że podniesiona zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i zażaleniu argumentacja zmierzająca do wykazania, że "nie może on prawidłowo funkcjonować w życiu gospodarczym kraju albowiem bez prawa jazdy w obecnym czasie nie ma szansy na pozyskanie lepszej pracy" jest co najmniej niespójna. Z akt sprawy dotyczących przyznania skarżącemu prawa pomocy w postępowaniu z jego skargi na decyzję SKO w Skierniewicach (sygn. akt III SPP/Łd 79/21) wynika, że od kilku lat pozostaje on we wspólnym gospodarstwie z rodzicami (emerytką i rencistą), częściowo na ich utrzymaniu – gdyż to ich dochody wskazał w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący przedłożył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Kutnie, z którego wynika, że był zarejestrowany jako bezrobotny w okresach: 30 stycznia – 2 listopada 2014 r., 11 maja do 13 maja 2020 r.,16 lipca 2020 r. do 15 marca 2021 r. oraz od 1 czerwca 2021 r. do dnia wydania zaświadczenia. Ze wskazanych dokumentów nie wynika by nawet posiadając prawo jazdy – przed jego zatrzymaniem zaskarżoną w tej sprawie decyzją – skarżący pracował bądź aktywnie poszukiwał jakiejkolwiek pracy, co przeczy twierdzeniu, że dopiero zatrzymanie prawa jazdy może skutkować bezrobociem i wykluczeniem społecznym. Prawidłowo zatem WSA uznał, że wobec braku przekonującego uzasadnienia, popartego dokumentacją, nie można było uwzględnić złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.