I OW 49/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Miastem [...] – miastem na prawach powiatu a Miastem [...] – miastem na prawach powiatu w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci M. i M.M. umieszczonych w rodzinie zastępczej A.W. w W. postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Prezydent Miasta B. w imieniu którego działa Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego w sprawie właściwości powiatu do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci M. i M.M. umieszczonych w rodzinie zastępczej w W., poprzez wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego do ponoszenia wydatków, o których mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt [...] małoletniemu M.M. (ur. [...] sierpnia 2020 r.) po raz pierwszy udzielono zabezpieczenia na czas trwania postępowania poprzez umieszczenie go od [...] września 2020 r. w Pogotowiu Rodzinnym w W. Małoletniemu M.M. (ur. [...] sierpnia 2020 r.) udzielono zabezpieczenia na czas trwania postępowania poprzez umieszczenie go w pierwszej kolejności w Domu Dziecka w B. a od [...] września 2020 r. w Pogotowiu Rodzinnym w W. Małoletni M. bezpośrednio ze szpitala został umieszczony w Pogotowiu Rodzinnym w dniu [...] września 2020 r. Matka dzieci przyjechała do B. w dniu [...] sierpnia 2020 r. będąc w zaawansowanej ciąży. Zgłosiła się do placówki dla osób bezdomnych w dniu [...] sierpnia 2020 r. skąd została przewieziona do szpitala, w którym nastąpił poród. Po pobycie w szpitalu z synem M. zamieszkała w Domu Matki i Dziecka w B. W dniu [...] września 2020 r. małoletni M. został umieszczony w Domu Dziecka. Matka dziecka posiadała meldunek czasowy w B. od [...] września 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. jednak nie przebywała pod adresem czasowego zameldowania w Domu Matki i Dziecka od [...] września 2020 r. Matka posiadała wcześniej meldunek stały w B. w okresie od [...] marca 1999r. do [...] lutego 2017 r. Ojciec dzieci nie widnieje na aktach urodzenia dzieci. W ocenie organu bezpośredni pobyt matki przed porodem w B. nie przesądza o jej miejscu zamieszkania w tym mieście. Matka dzieci przyjechała do tego miasta tylko w celu urodzenia dzieci. Organ ustalił, że matka wraz z partnerem życiowym przed przybyciem do B. mieszkała w P. Przed przybyciem do Poznania matka przebywała w J. (od [...] stycznia 2020 r. do marca 2020 r.), gdzie korzystała ze świadczeń opieki społecznej. W P. partner życiowy matki pracował na podstawie umowy o pracę, a matka dzieci dorywczo. Pracodawca udostępnił matce dzieci i jej partnerowi pokój, gdzie przebywali aż do [...] sierpnia 2020 r. Po porodzie matka dzieci powróciła do P. i aktualnie zamieszkuje pod adresem [...] w P. W odpowiedzi na wniosek Miasto P. wskazało, że jedynym dowodem na zamieszkiwanie matki dzieci w P. jest jej oświadczenie z [...] sierpnia 2020 r. Brak jest jednak możliwości weryfikacji tych danych ponieważ nie został podany adres pod jakim przebywała I.M. Nie ma też informacji czy był to okres poprzedzający umieszczenie dzieci w pieczy zastępczej. Ponadto, w ocenie tego organu, z protokołu nie wynika, że I.M. oraz jej partner wykonywali pracę na terenie miasta P. Zwłaszcza, że miejsce zamieszkania nie jest równoznaczne z miejscem wykonywania pracy. Ponadto, w tym samym protokole matka dzieci podała swój adres zamieszkania: J., ul. [...] jako ostatni pobyt oraz informuje że zamierza wyjechać do P., gdzie pracodawca jej partnera udostępnił im pokój. W ocenie Prezydenta Miasta P. zebrane dowody nie wskazują miejsca zamieszkania opiekuna prawnego małoletnich przed umieszczeniem ich w rodzinie zastępczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Sporem kompetencyjnym (o właściwość) jest zatem sytuacja prawna, w której między organami zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania) i przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Chodzi tu przy tym nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie należącą do jego właściwości indywidualną sprawę administracyjną rozstrzyganą przez taki organ w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. Musi więc istnieć materialnoprawna podstawa do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, należy uznać, iż taka sytuacja w niej nie występuje. Wprawdzie, zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 821), w przypadku sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego a zatem – co do zasady – istnieje w tym zakresie kognicja Naczelnego Sądu Administracyjnego, tym niemniej spór taki może być przez Sąd rozstrzygany, o ile w rzeczywistości istnieje. Wnosząc o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, powstałego pomiędzy wnioskodawcą a Miastem P. w przedmiocie wskazania powiatu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu dzieci M. i M.M. w rodzinie zastępczej, Prezydent Miasta B. pominął okoliczność, że decyzjami tego organu z dnia [...] września 2020 r. (odpowiednio o nr [...] – dot. M., oraz o nr [...] – dot. M.), przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dzieci w kwotach po [...] zł miesięcznie na każde dziecko począwszy od [...] września 2020 r. do dnia osiągnięcia pełnoletności. Wydanie decyzji administracyjnej w powyższej sprawie przesądziło o tym, że w dacie wnoszenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, spór w tej sprawie już nie istniał. Przed ustaleniem bowiem powiatu, który faktycznie zobowiązany był do ponoszenia kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej, Miasto B. poniosło już wydatki związane z opieką i wychowaniem dzieci, o których mowa w art. 191 ust. 1 ustawy. W związku z powyższym, skład orzekający podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniach z dnia: 24 czerwca 2021 r. (sygn. akt I OW 330/20), 5 listopada 2019 r. (sygn. akt I OW 125/19), 8 listopada 2016 r. (sygn. akt I OW 162/16), 11 marca 2008 r. (sygn. akt I OW 139/07), a w których Sąd ten przyjął, że jeżeli jeden z będących w sporze organów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy uznanie swej właściwości przez organ było w tym przypadku prawidłowe. Z tych zatem powodów oraz z mocy – art. 15 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.