I OSK 302/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Przemysław Szustakiewicz del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 505/17 w sprawie ze skargi R. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 3 października 2017 r. (sygn. akt I SA/Wa 505/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – oddalił skargę R. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego, postanowieniem w/w Kolegium z dnia 14 lipca 2016 r. nr [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1954 r. nr [...] odmawiającego przyznania J. K. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" plac nr [...]. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, R. C. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie (cyt.): "przepisów postępowania", mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. -polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi poprzez błędne, a co najmniej przedwczesne przyjęcie, że w zaistniałej sprawie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci sądowego ustalenia następstwa prawnego po S.K., 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 30 § 5 k.p.a. oraz art, 7 k.p.a., 10 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. - polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi poprzez bezpodstawną odmowę podjęcia zawieszonego postępowania mimo niewykazania przez organ jakoby istniały przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania z urzędu, 3. art, 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, w z. z art. 100 § 1 k.p.a. - polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi poprzez błędną interpretację przepisów dotyczących zagadnienia wstępnego. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie tj. uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. (sygn. akt [...]) i poprzedzającego go postanowienia tego samego organu z dnia [...] grudnia 2016 r., ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, w obu przypadkach – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżąca - na zasadzie art. 176 § 2 p.p.s.a. – wnosiła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te - zdaniem autora skargi kasacyjnej - opierały się wyłącznie na podstawie, wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest na istotnym naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów proceduralnych, w istocie rzeczy jednak oparte były na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Przedmiotem bowiem niniejszego postępowania wpadkowego była kwestia zasadności odmowy podjęcia przez organ zawieszonego postępowania a w związku z tym przepis, zawarty w art. 97 § 4 k.p.a. był przepisem prawa materialnego. Należy również podnieść, że chociaż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie zaskarżyła postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] [...] listopada 1954 r. nr [...] odmawiającego przyznania J.K. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" plac nr [...], chociaż orzeczenie to podlegało zaskarżeniu (również w dalszej kolejności do Sądu) a przedmiotem skargi uczyniła tylko postanowienie w/w organu z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, argumentacja towarzysząca zarzutom kasacyjnym sprowadzała się głównie do kwestii prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego a nie do zagadnienia związanego z odmową jego podjęcia. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że - w realiach tej sprawy – w pierwszej kolejności wyjaśnieniu podlega prawidłowość zawieszenia postępowania przez Kolegium, gdyż okoliczność ta w oczywisty sposób przekłada się na ocenę odmowy podjęcia w/w postępowania. W związku z tym wyjaśnić trzeba, że legitymację czynną do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1954 r. nr [...] skarżąca wywodziła z faktu, iż spadek po J. K. (byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości [...]) nabyły jego: żona S. K. i córka Z. z K. – N.. Następnie zaś na skutek zbycia przez Z. N. przysługujących jej praw i roszczeń do wspomnianej nieruchomości, prawa te ostatecznie (w wyniku zawierania kolejnych aktów notarialnych z dnia: 30 kwietnia 1955 r. nr rep. [...], 8 listopada 1956 r. nr rep. [...] i 6 listopada 1957 r. rep. [...] nabyła H.C. -poprzedniczka prawna R. C.. Do wniosku dołączono wspomniane wyżej akty notarialne oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy – Pragi z dnia [...] kwietnia 2002 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. C. przez R.C.. Kolegium zaś z urzędu uzupełniło materiał dowodowy poprzez dołączenie do akt postanowienia Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 3 czerwca 1954 r. (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. oraz pozyskało akt zgonu S.K.. W tej sytuacji, jak zasadnie podkreślił to Sąd Wojewódzki, skoro postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji winno toczyć się z udziałem wszystkich osób uprawnionych, których udział w tym postępowaniu był konieczny ze względu na ich interes prawny, to niezbędne okazało się ustalenie spadkobiercy (spadkobierców) S. K. Skoro zaś wnioskodawczyni nie złożyła przy wniosku ani postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S.K., ani urzędowego poświadczenia dziedziczenia po w/w, to zasadnie organ nadzoru wezwał R.C. do przedłożenia jednego z powyższych dokumentów a w dalszej kolejności prawidłowo zawiesił, wywołane wnioskiem nadzorczym, postępowanie - na zasadzie art. 97 § 4 k.p.a. Zgodzić się bowiem w tym miejscu wypada zarówno z Sądem Wojewódzkim, jak i organem, że ustalenie kręgu osób uprawnionych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] jak i do uczestniczenia w takim postępowaniu na prawach strony, jest zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu w/w przepisu. Prawo własności czasowej do gruntu, uregulowane w dekrecie z dnia 8 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 60, poz. 328 ze zm.) oraz prawo użytkowania wieczystego, uregulowane w kodeksie cywilnym są prawami: cywilnymi, rzeczowymi, dziedzicznymi a zatem konieczne jest w takim przypadku prawne wykazanie faktu przejścia tych praw w drodze spadkobrania. Przechodząc zaś do kwestii procesowych, zauważyć należy, że od chwili zawieszenia postępowania do momentu wydania zaskarżonego postanowienia stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Powyższe skutkuje więc tym, że zarzuty kasacyjne, oparte na art. 97 § 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie były zasadne. Okoliczność zaś, że organ własnym działaniem nie może spowodować wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku uzasadnia przyjęcie, że również zarzut, dotyczący art. 7 k.p.a. nie był trafny. Wskazać też w tym miejscu trzeba, że skarżąca – jako wnioskodawczyni postępowania administracyjnego, w którym niezbędny jest udział spadkobiercy S. K. – jako osoba zainteresowana - w rozumieniu art. 510 kodeksu postępowania cywilnego - jest osobą uprawnioną do zainicjowania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po w/w. W postępowaniu takim zaś sąd spadku zbada m. in., czy tego rodzaju postępowanie już się toczyło czy nie. Brak jest również podstaw by z góry zakładać, że spadek po drugiej żonie J. K. – S.K. nie został objęty. Z tego też powodu nie można było wymagać by Kolegium występowało do sądu o ustanowienie kuratora spadku (art. 30 § 5 k.p.a.), zwłaszcza, że tego rodzaju kurator ma uprawnienia jedynie do zwykłego zarządu masą spadkową a nie jest uprawniony w sprawach dotyczących własności nieruchomości (vide: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 1969 r. sygn. akt III CRN 220/69, OSNCP 1970, Nr 5 poz. 83). Uchybienia natomiast związane z brakiem wskazania przez Kolegium w postanowieniu o zawieszeniu postępowania administracyjnego strony zobowiązanej do podjęcia określonego działania, o czym stanowi art. 100 § 1 k.p.a., zostały w sposób wystarczający omówione przez Sąd Wojewódzki a zatem nie można było w tym przypadku mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 141§ 4 p.p.s.a. Skoro przy tym z postanowienia tego wynikało, że powyższy obowiązek spoczywał na osobie wnioskującej, to nie można było w tym przypadku również mówić o istotnym naruszeniu przez organ art. 100 § 1 k.p.a. Tylko bowiem istotne, czyli mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie, uchybienie procesowe mogłoby uzasadniać wydanie przez Sąd Wojewódzki wyroku opartego na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) a nie art. 151 p.p.s.a. Pozostałe zarzuty procesowe, polegające na naruszeniu przez Sąd Wojewódzki w/w przepisów p.p.s.a. w powiązaniu z art. 9, 10 i 12 k.p.a., nie były zrozumiale, gdyż nie zostały w skardze kasacyjnej w ogóle wyjaśnione. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona co – z mocy art. 184 p.p.s.a. – skutkowało jej oddaleniem.