II OSK 1203/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz ( spr. ) Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 14 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1559/05 w sprawie ze skargi Z. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi L. C. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1559/05 oddalił skargę Z. D. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Prezydent miasta W. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wymeldowaniu Z. D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. U. w W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia Z. D. terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Została wysłana na adres wskazany przez Z. D. i doręczona, jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru w dniu 21 marca 2005 r. jego wujowi o nazwisku J. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia mogło być wniesione do dnia 4 kwietnia 2005 r. Złożono je, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, dopiero 30 maja 2005 r. Z przedłożonych zwolnień lekarskich wynika jedynie, iż Z. D. był niezdolny do pracy od dnia 28 lutego 2005 r. do dnia 9 marca 2005 r., a zawał serca przeszedł 28 kwietnia 2005 r., a więc już po upływie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. D. wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy podając, iż przerwa w zwolnieniach lekarskich spowodowana była okresem Świąt Wielkanocnych, a termin wniesienia odwołania był możliwy do dnia 30 maja 2005 r. Dołączył do skargi zwolnienia lekarskie od dnia 14 marca 2005 r. do 23 marca 2005 r. i od 1 kwietnia 2005 r. do 13 kwietnia 2005 r. oraz skierowanie do szpitala datowane 1 kwietnia 2005 r. Na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. oświadczył, iż leczy się psychiatrycznie, a jego stan psychiczny w okresie od 14 marca 2005 r. do 21 maja 2005 r. uniemożliwiał mu złożenie odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasową argumentację dodał, iż skarżący w dniu 31 marca 2005 r. wysłał listem poleconym pismo do organu, a więc nie było przeszkód by w tym czasie wniósł odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podniósł, że stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a, przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie wraz ze stosownym pouczeniem zostało doręczone pod prawidłowy adres i odebrane przez wuja skarżącego w dniu 21 marca 2005 r. Ostatecznym dniem do skutecznego wniesienia odwołania był w tej sytuacji dzień 4 kwietnia 2005 r., oczywistym jest więc fakt, iż zaświadczenie lekarskie wystawione za okres od 28 lutego 2005 r. do 9 marca 2005 r. nie pozostaje w związku ze sprawą. Pozostałe zaświadczenia lekarskie wskazują jedynie, iż skarżący był niezdolny do pracy w dniach od 1 kwietnia 2005 r. do 13 kwietnia 2005 r. Ze wskazań lekarza wynika, iż skarżący mógł chodzić, choroba nie była nagła, a ze skierowania do szpitala nie skorzystał. W 2005 r. Święta Wielkanocne przypadały w dniach 27 i 28 marca, a więc nie obejmowały przerwy w zwolnieniach. Co więcej, skarżący w dniu 31 marca 2005 r. nadał listem poleconym pismo do Urzędu Miasta W. Delegatura Biura Administracji i Praw Obywatelskich w D. czyli bez przeszkód mógł w tej dacie złożyć również odwołanie do Wojewody [...]. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z przyszpitalnej Poradni Zdrowia Psychicznego zostało wystawione już podczas trwania postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - jest datowane na dzień 21 marca 2006 r. Obejmuje ono okres do dnia 21 maja 2005 r. i jak wynika z jego treści poświadcza jedynie, iż skarżący jest pacjentem Poradni od dnia 6 września 2004 r., a choroba ma charakter przewlekły. Skarżący nie wykazał, iż jego choroba miała charakter nagły, niepozwalający na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Sądu uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] nastąpiło w wyniku niezachowania przez stronę należytej staranności, a skarżący nie uwiarygodnił, iż uchybienie to nastąpiło bez jego winy i z trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od jego osoby. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Z. D., zaskarżając orzeczenie w całości wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił wyrokowi: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik, tj. art. 113 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 58 § (nie wskazano numeru paragrafu) kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną oraz stwierdzenie, że skarżący ponosi winę za nie złożenie odwołania w terminie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że zawarte w uzasadnieniu wyroku wywody sądu są generalnie słuszne przy założeniu, że doręczenie pisma urzędowego innej osobie znajdującej się w lokalu pod nieobecność adresata nastąpi skutecznie, a w konsekwencji adresat zapozna się z tym pismem. Brzmienie przepisu art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego nie bierze pod uwagę okoliczności nadzwyczajnych, które nie mieszczą się w zwykłym biegu postępowania. Rozstrzygając skargę sąd uznał, że zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. przepisu i na tym poprzestał. Najważniejszym dla sądu okazał się fakt odbioru decyzji Wojewody [...] przez wuja skarżącego. Sąd powinien podjąć z urzędu postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy rzeczywiście skarżący otrzymał decyzję w takim terminie, który pozwoliłby mu wnieść skutecznie odwołanie. Sąd w dobrej wierze przyjął, że p. J. przekazał decyzję Wojewody skarżącemu. W ocenie pełnomocnika skarżącego sąd popełnił błąd nie wzywając w charakterze świadka p. J. na okoliczność czy i w jakim czasie przekazał skarżącemu postanowienie, co wyeliminowałoby wątpliwości czy za opóźnieniem w złożeniu odwołania stoi wyłącznie niedbalstwo skarżącego, czy też inne niezależne od skarżącego okoliczności, które uniemożliwiły złożenie odwołania w ustawowym terminie. Ponadto sąd mógł zażądać od Poradni dostarczenia pełnej dokumentacji lekarskiej dotyczącej choroby skarżącego, czego również nie uczynił. Dodatkowo wskazano, że skarżący jest osobą niewykształconą, uzyskiwane środki finansowe nie pozwoliły mu na skorzystanie z płatnej pomocy prawnej, w konsekwencji ważny interes prawny skarżącego został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie w oparciu o podstawę zawartą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z nieokreślonym bliżej paragrafem art. 58 k.p.a. poprzez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnioną oraz stwierdzenie, że skarżący ponosi winę za niezłożenie odwołania w terminie. Zgodnie z art. 113 § 1 p.p.s.a. przewodniczący zamyka rozprawę, gdy Sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Zauważyć należy, że zarządzenie przewodniczącego o zamknięciu rozprawy ma charakter porządkowy, a omawiany zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został w sprawie należycie skonkretyzowany. Wskazany przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi miał być naruszony w związku z niesprecyzowanym naruszeniem przepisu kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucono bowiem naruszenie art. 58 tego kodeksu, nie wskazując jednak, którego z trzech paragrafów tego artykułu zarzut dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego doprecyzowywania zarzutów skargi i zastępowania strony w tym względzie. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor upatruje uchybienia Sądu I instancji w zamknięciu rozprawy przed dostatecznym wyjaśnieniem okoliczności związanych z datą doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji i przyczyn uniemożliwiających złożenie odwołania w terminie. Błąd Sądu miał zdaniem pełnomocnika skarżącego polegać na nieprzesłuchaniu w charakterze świadka wuja skarżącego na okoliczność czy i w jakim terminie przekazał mu postanowienie. Niezależnie od tego, że data przekazania Z. D. wymienionej korespondencji nie była przez niego kwestionowana wskazać należy, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny może przeprowadzić w okolicznościach wskazanych w tym przepisie wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów. Ponadto stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie został zawarty w podstawie skargi kasacyjnej, chociaż w powyższych okolicznościach z oczywistych względów byłby bezskuteczny. Również sugestia, że Sąd I instancji powinien zażądać pełnej dokumentacji lekarskiej skarżącego nie została w kontekście zarzutu naruszenia przepisów postępowania sprecyzowana, zarówno pod względem wskazania naruszonego przepisu prawa, jak i wykazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając przesłanek nieważności wskazanych w § 2 powołanego artykułu rozpoznanie sprawy ograniczyć należało do zakresu wynikającego ze skargi kasacyjnej. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.