V Ca 3457/24

<p>Sygn. akt V Ca 3457/24</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 14 kwietnia 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy</strong> </p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Małgorzata Kanigowska-Wajs</p> <p>Sędziowie: Sędzia Marcin Semeniuk</p> <p>(del.) Renata Jabłońska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2025 r. w Warszawie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>z wniosku <strong> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku</p> <p>na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie dnia 17 września 2024 r., sygn. akt I Ns 825/21</p> <p>postanawia:</p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu <br/>dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.</p> <p> <em> <!-- -->Małgorzata Kanigowska-Wajs Marcin Semeniuk (del.)Renata Jabłońska </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt V Ca 3457/24</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>We wniosku złożonym w dniu 12 maja 2020 r. (data nadania przesyłki poleconej), wnioskodawca <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> wniósł o stwierdzenie nabycia spadku <br/>na podstawie ustawy po <span class="anon-block">S. C.</span>, zmarłym w dniu <br/>18 stycznia 2017 r. w <span class="anon-block">M.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">W.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, a także o zasądzenie od uczestników postępowania na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podał, że w chwili śmierci spadkodawca był żonaty z uczestniczką <span class="anon-block">G. A.</span>, z którą miał jednego syna – uczestnika <span class="anon-block">M. C. (1)</span>. Podniósł, że wystąpił z przedmiotowym wnioskiem w celu dochodzenia przysługujących mu roszczeń od spadkobierców zmarłego z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, którego użytkownikiem wieczystym był zmarły.</p> <p>W odpowiedzi na wniosek uczestnicy <span class="anon-block">G. A.</span> <br/>oraz <span class="anon-block">M. C. (1)</span> oświadczyli, że oboje odrzucili spadek <br/>po <span class="anon-block">S. C.</span>. Według ich wiedzy spadkodawca miał jeszcze córkę <span class="anon-block">K. C.</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 28 marca 2022 r. Sąd dopuścił do udziału w sprawie <br/>w charakterze uczestnika <span class="anon-block">M. C. (2)</span>.</p> <p>Uczestniczka <span class="anon-block">M. C. (2)</span> w odpowiedzi na wniosek wskazała, <br/>że nie składała oświadczenia w przedmiocie przyjęcia lub odrzuceniu spadku <br/>po <span class="anon-block">S. C.</span>. Zwróciła uwagę, że o odrzuceniu spadku <br/>przez pozostałych uczestników dowiedziała się z pism doręczonych jej w niniejszej sprawie w dniu 13 lipca 2022 r. oraz wniosła o odebranie od niej oświadczenia <br/>o odrzuceniu spadku, co nastąpiło na rozprawie w dniu 22 września 2022 r.</p> <p>Postanowieniem z dnia 23 lutego 2023 r. Sąd postanowił dokonać ogłoszeń <br/>w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art. 672 k.p.c.</a> </p> <p>Postanowieniem z dnia 17 września 2022 r. Sąd zwolnił od udziału w sprawie uczestniczkę postępowania <span class="anon-block">G. A.</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 22 września 2022 r. Sąd zwolnił od udziału w sprawie uczestników postępowania <span class="anon-block">M. C. (1)</span> i <span class="anon-block">M. C. (2)</span> </p> <p> <strong> <!-- --> Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie postanowieniem <br/>z 17 października 2024 r. (sygn. akt I Ns 825/21) stwierdził, że spadek <br/>po <span class="anon-block">S. C.</span>, synu <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">K.</span>, <br/>numer <span class="anon-block">PESEL (...)</span>, zmarłym w dniu 18 stycznia 2017 roku <br/>w <span class="anon-block">M.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">W.</span>, <br/>na terenie dzielnicy <span class="anon-block">(...)</span> nabyło w całości z dobrodziejstwem inwentarza <br/>na podstawie ustawy miasto stołeczne Warszawa.</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Z powołanym powyżej postanowieniem nie zgodził się wnioskodawca <br/> zaskarżył je apelacją w całości. </strong> </p> <p>Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> poprzez zaakceptowanie przez sąd I instancji oświadczenia <span class="anon-block">M. C. (2)</span>o odrzuceniu spadku bez „wymienienia wszelkich wiadomych składającemu oświadczenie osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych”, złożonego ustnie on-line, w toku rozprawy z dnia 22 września 2022 r., co doprowadziło do sytuacji, że zstępna <span class="anon-block">M. C. (2)</span> tj. <span class="anon-block">N. C.</span> została pominięta przy ustalaniu kręgu spadkobierców <span class="anon-block">S.</span> <br/> <span class="anon-block">(...)</span>;</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 643)">art. 643 k.p.c.</a> poprzez brak zawiadomienia <span class="anon-block">N. C.</span> o odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">M. C. (2)</span>, co stanowiło konsekwencję naruszenia przez sąd przepisu wskazanego w pkt 1;</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 935)">art. 935 k.c.</a> w związku z 1020 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> poprzez ustalenie, że wobec braku małżonka i krewnych spadkodawcy spadek nabywa<span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span>, podczas gdy żyje córka siostry spadkodawcy tj. <span class="anon-block">N. C.</span>, która nie złożyła oświadczenia <br/>co do przyjęcia bądź odrzucenia spadku a zatem jest potencjalną spadkobierczynią <span class="anon-block">S. C.</span>, która wyprzedza <br/> <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">W.</span> w porządku dziedziczenia.</p> <p>W związku z powyższym wnioskodawca wniósł o:</p> <p>1)  zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że spadek <br/>po <span class="anon-block">S. C.</span>, synu <span class="anon-block">Z.</span> i <span class="anon-block">K.</span>, <br/>numer <span class="anon-block">PESEL (...)</span>, zmarłym w dniu 18 stycznia 2017 roku <br/>w <span class="anon-block">M.</span>, ostatnio stale zamieszkałym w <span class="anon-block">W.</span>, na terenie dzielnicy <span class="anon-block">(...)</span> nabyła w całości z dobrodziejstwem inwentarza <br/>na podstawie ustawy <span class="anon-block">N. C.</span> córka <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>;</p> <p>2)  lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji,</p> <p>3)  zasądzenie kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p> <p>4)  o dopuszczenie dowodu z wydruku z bazy <span class="anon-block">(...)</span> na nazwisko <span class="anon-block">N. C.</span> <span class="anon-block">PESEL (...)</span> córki <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> z domu <span class="anon-block">A.</span> (zał. Nr 1) oraz wydruku z tej bazy na nazwisko: <span class="anon-block">M. C. (2)</span> z domu <span class="anon-block">A.</span> <span class="anon-block">PESEL (...)</span>, celem wykazania pokrewieństwa I stopnia zachodzącego pomiędzy tymi osobami (zał. Nr 2).</p> <p>W ocenie wnioskodawcy, potrzeba powołania powyższych dowodów wynikła w związku z doręczeniem w dniu 3 października 2024 r. pisemnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, z którego wynikało, że sąd nie zapytał uczestniczki <span class="anon-block">M. C. (2)</span> o osoby, które potencjalnie dochodzą do dziedziczenia na skutek złożonego przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku. Wydruki pochodzą z dnia <br/>4 października 2024 r.</p> <p>Wnioskodawca domagał się również wezwania do udziału w sprawie <span class="anon-block">N. C.</span> <span class="anon-block">PESEL (...)</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> córki <span class="anon-block">A.</span> <br/>i <span class="anon-block">M.</span> z domu <span class="anon-block">A.</span> (nr aktu urodzenia <span class="anon-block">(...)</span>) - aktualny adres zamieszkania nieznany - celem ustalenia adresu tej osoby wniesiono o zobowiązanie <span class="anon-block">M. C. (2)</span> (adres w aktach sprawy) do wskazania tego adresu na piśmie lub o przesłuchanie <span class="anon-block">M. C. (2)</span> w charakterze świadka. W razie gdyby pozyskanie aktualnego adresu <span class="anon-block">N. C.</span> nie przyniosło rezultatu, wniesiono o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 143;art. 144)">art. 143-144 k.p.c.</a> </p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>Apelacja okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone orzeczenie <br/>nie może się ostać w obrocie prawnym, ponieważ Sąd Rejonowy nie rozpoznał <br/>istoty sprawy.</p> <p>W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie podkreślono, <br/>że nierozpoznanie istoty sprawy – w rozumieniu <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> </span> – <br/>oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania materialnej podstawy żądania pozwu albo pominięcie merytorycznych zarzutów pozwanego. <br/>Pojęcie „istoty sprawy”, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>, dotyczy jej aspektu materialno-prawnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, <br/>że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie <br/>Sądu I instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy <em> <!-- -->(vide: wyrok SN z 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb. Orz. 1936, poz. 315; postanowienia SN <br/>z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, opubl. OSNC Nr 1/1999 poz. 22; z 15 lipca <br/>1998 r., II CKN 838/97, opubl. baza prawna LEX Nr 50750; z 3 lutego 1999 r., <br/>III CKN 151/98, opubl. baza prawna LEX Nr 519260 oraz wyroki SN z 12 lutego <br/>2002 r., I CKN 486/00, opubl. OSP Nr 3/2003 poz. 36; z 21 października 2005 r., <br/>III CK 161/05, opubl. baza prawna LEX Nr 178635).</em> Inaczej mówiąc, „nierozpoznanie istoty sprawy” oznacza uchybienie procesowe sądu I instancji polegające <br/>na całkowitym zaniechaniu wyjaśnienia istoty lub treści spornego stosunku prawnego, przez co rozumie się niewniknięcie w podstawę merytoryczną dochodzonego roszczenia, a w konsekwencji pominięcie tej podstawy przy rozstrzyganiu sprawy.</p> <p>Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest wskazanie, że zakres rozpoznania przez sąd pierwszej instancji sprawy o stwierdzenie nabycia spadku wyznaczają między innymi regulacje zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670;art. 670 § 1)">art. 670 § 1 k.p.c.</a> Przepis ten stanowi, że sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą.</p> <p>Ustaleń w powyższym zakresie sąd dokonuje z urzędu, co oznacza, <br/>że sąd nie tylko z urzędu przeprowadza konieczne dowody lub stosuje inne podstawy ustaleń faktycznych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 228;art. 228 § 1)">art. 228 § 1 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 228;art. 228 § 2)">art. 228 § 2 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 229)">art. 229 k.p.c.</a>, <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 231)">art. 231 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a>), lecz również z urzędu przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu uzyskania wiedzy o okolicznościach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołane przepisy mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym.</p> <p>W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd Rejonowy nie ustalił i nie wezwał <br/>do udziału w sprawie wszystkich osób pozostających w kręgu ewentualnych spadkobierców ustawowych <span class="anon-block">S. C.</span>.</p> <p>Z ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji wynika, <br/>że spadkodawca <span class="anon-block">S. C.</span> nie sporządził testamentu. Spadkodawca miał dwoje dzieci: syna <span class="anon-block">M. C. (1)</span> <br/>z małżeństwa <span class="anon-block">G. A.</span> oraz córkę <span class="anon-block">K. C.</span> <br/>z innego związku. Miał również siostrę <span class="anon-block">M. C. (2)</span>, która mieszka <br/>w Stanach Zjednoczonych Ameryki i nie utrzymuje kontaktów z żoną i dziećmi brata. W chwili śmierci <span class="anon-block">S. C.</span> żyły jego żona, dzieci i siostra. Rodzice i dziadkowie zmarli przed nim. Żona <span class="anon-block">S. C.</span>, jego dzieci i siostra odrzucili spadek po nim. <span class="anon-block">G. A.</span> w dniu 7 lutego 2017 r., <span class="anon-block">M. C. (1)</span> w dniu 20 lutego 2017 r., zaś <span class="anon-block">K. C.</span> w dniu 19 maja 2017 r. <span class="anon-block">M. C. (1)</span> i <span class="anon-block">K. C.</span> nie posiadają dzieci. <span class="anon-block">M. C. (2)</span> dowiedziała się o odrzuceniu spadku przez wyżej wymienionych w dniu otrzymania zawiadomienia z sądu w tym przedmiocie, co nastąpiło wraz doręczeniem jej odpisu wniosku i odpowiedzi na wniosek z załącznikami oraz zawiadomieniem o terminie rozprawy w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po <span class="anon-block">S. C.</span>, to jest w dniu 13 lipca 2022 r. <span class="anon-block">M. C. (2)</span> odrzuciła spadek po nim w dniu 22 września 2022 r. składając oświadczenie podczas rozprawy, odbywającej się zdalnie.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>Stosownie do brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 1)">art. 641 § 1 k.p.c.</a> oświadczenie o przyjęciu <br/>lub odrzuceniu spadku powinno zawierać:</p> <p>1) imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz ostatnie miejsce jego zwykłego pobytu;</p> <p>2) tytuł powołania do spadku;</p> <p>3) treść złożonego oświadczenia.</p> <p>Natomiast zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku powinno również zawierać wymienienie wszelkich wiadomych składającemu oświadczenie osób należących do kręgu spadkobierców ustawowych, jak również wszelkich testamentów, chociażby składający oświadczenie uważał je <br/>za nieważne, oraz danych dotyczących treści i miejsca przechowania testamentów. zawierać tytuł powołania do spadku.</p> <p>Sąd Okręgowy dokonując odsłuchania płyty z nagrania rozprawy z dnia <br/>22 września 2022 r. obejmującej składanie oświadczeń przez uczestniczkę postępowania <span class="anon-block">M. C. (2)</span> <em> <!-- --> (płyta CD: nagranie minuta 14 sekund 50 do minuty 15 sekund 50) </em>nie ma żadnych wątpliwości, że przedmiotowe oświadczenie nie spełnia wymogu, o jakim mowa w § 2 powołanego powyżej przepisu.</p> <p>Należy jednak zauważyć, że rozbicie elementów składających się <br/>na oświadczenie spadkowe na dwie jednostki redakcyjne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 1;art. 641 § 2)">art. 641 § 1 i 2 k.p.c.</a>) <br/>nie jest przypadkowe. Ujęcie w taki sposób przytoczonych przepisów wskazuje <br/>na przemyślany zamysł ustawodawcy w analizowanym zakresie. Elementy wskazane w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 1)">art. 641 § 1 k.p.c.</a> mają charakter obligatoryjny. Natomiast elementy wskazane w przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> stanowią jedynie uzupełnienie koniecznych części oświadczenia wskazanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 1)">art. 641 § 1 k.p.c.</a> Elementy oświadczenia ujęte <br/>w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> nie są więc niezbędną i konieczną częścią oświadczenia spadkowego. Brak zatem elementów określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 641;art. 641 § 2)">art. 641 § 2 k.p.c.</a> nie będzie pozbawiać skuteczności złożonego oświadczenia. Stan ten nie będzie mógł również prowadzić do stwierdzenia nieważności złożonego oświadczenia spadkowego <br/> <em> <!-- -->(vide: A. S. , Postępowanie w przedmiocie przyjęcia, s. 70. Do zdania tego przychyla się M. R. , Transmisja, s. 162).</em> </p> <p>Wobec powyższego, oświadczenie uczestniczki postępowania <span class="anon-block">M. C. (2)</span> <br/>o odrzucenia spadku po swoim zmarłym bracie jest skuteczne. Natomiast z uwagi <br/>na brak właściwych czynności co do przeprowadzenia postępowania dowodowego, <br/>w zakresie zobowiązującym Sąd do działania odnośnie do ustalenia kręgu uczestników postępowania koniecznych, tj. dopytania uczestniczkę postępowania <span class="anon-block">M. C. (2)</span> o wszelkie wiadome jej osoby należące do kręgu spadkobierców <br/>po zmarłym <span class="anon-block">S. C.</span>, w tym czy posiada dzieci. <br/>Właśnie z tej przyczyny ówczesna uczestniczka postępowania, składając przed Sądem Rejonowym oświadczenie o odrzuceniu spadku, nie wskazała pełnego kręgu uczestników, podając choćby, że jest matką <span class="anon-block">N. C.</span>. Zgodnie bowiem z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1020)">art. 1020 k.c.</a> spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, <br/>tak jakby nie dożył otwarcia spadku. W praktyce może dojść do dziedziczenia innych spadkobierców ustawowych w miejsce spadkobiercy odrzucającego spadek. <br/>Mogą to być zarówno jego zstępni, jak też dalsze klasy spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w dalszej kolejności. Na zstępnych spadkobiercy odrzucającego spadek nie rozciągają się bowiem skutki tego odrzucenia.</p> <p>Czynności podjęte przed Sądem Okręgowym potwierdziły rację zarzutu podniesionego przez wnioskodawcę, że zmarły <span class="anon-block">S. C.</span> miał jeszcze siostrzenicę, która jest córką jego siostry <span class="anon-block">M. C. (2)</span>. Należy stwierdzić, <br/>że pomimo braku informacji, czy osoba pozostaje w kręgu spadkobierców ustawowych, niewątpliwie jest osobą zainteresowaną w sprawie w rozumieniu <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 1)">art. 510 § 1 k.p.c.</a> i powinny zostać wezwane do udziału w sprawie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 510;art. 510 § 2)">art. 510 § 2 k.p.c.</a>).</p> <p>W świetle powyższego za zasadny należało uznać zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 643)">art. 643 k.p.c.</a>, jak również <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 935)">art. 935 k.c.</a> w związku z 1020 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> </p> <p>Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasadą prawną – <br/>z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt III CZP 112/09, OSNC z 2010 roku, nr 7-8, <br/>poz. 98, niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej <br/>w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania, jednakże należy je uznać za poważne uchybienie procesowe, które w wypadku, gdy pozbawia zainteresowanego prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, <br/>będzie skutkowało koniecznością uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy <br/>Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.</p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 78)">art. 78 Konstytucji RP</a> każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 176;art. 176 ust. 1)"> <span class="underline"> <!-- -->art. 176 ust. 1 Konstytucji</span> RP</a>, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Połączenie tych przepisów tworzy konstytucyjną zasadę kontroli orzeczeń i postępowania sądowego (określaną niekiedy niezbyt precyzyjnie jako zasada sprawiedliwości proceduralnej), stanowiącą rozwinięcie prawa do sądu, ustanowionego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 45;art. 45 ust. 1)">art. 45 <br/>ust. 1 Konstytucji RP</a>. Z uwagi na ograniczenia postępowania kasacyjnego udział uczestnika, dla którego interesów prawnych orzeczenie miałoby być niekorzystne, wyłącznie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, skutkowałby pozbawieniem go prawa do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia. Stąd należy przyjąć, że w takim wypadku istnieje konstytucyjna podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania <em> <!-- -->(vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku, sygn. III CKN 948/00, OSNC z 2003 roku, nr 5, poz. 68).</em> </p> <p>Z tych wszystkich względów i na podstawie <span class="underline"> <!-- --> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> </span> <br/>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy winien więc, po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzupełnieniu kręgu uczestników postępowania, pochylić się <br/>nad całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, <br/>w tym nad dowodami przedstawionymi przez wnioskodawcę w apelacji. <br/>Prawidłowo przeprowadzona ocena dowodów powinna doprowadzić do właściwego zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co umożliwi prawidłową analizę okoliczności sprawy pod kątem prawa materialnego.</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego pozostawiono <br/>Sądowi niższej instancji, co znajduje oparcie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 k.p.c.</a> <br/>w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- -->Małgorzata Kanigowska-Wajs Marcin Semeniuk (del.) Renata Jabłońska </em> </p> </div>