II OZ 658/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 774/21 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2021 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.M. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 marca 2021 r. nr I-III.7722.25.1.2021 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2021 r. II SA/Rz 774/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2021 r. o odrzuceniu skargi K.M. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Przyczyną odrzucenia zażalenia było nieuzupełnienie jego braków formalnych. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków zażalenia poprzez jego podpisanie (nadesłane do sądu zażalenie nie było podpisane) i nadesłanie dwóch odpisów zażalenia, w terminie 7 dni, pod rygorem jego odrzucenia. Skarżący nadesłał dwa egzemplarze zażalenia osobiście podpisane, a nie podpisał zażalenia znajdującego się w aktach sprawy. W tej sytuacji zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zostało przez Sąd odrzucone. Zażalenie (na podstawie art. 194 § 1 pkt 8 p.p.s.a.) na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 194 § 3 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a., art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i/lub niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem przez Sąd, iż: - jest on upoważniony do wzywania skarżącego do przedłożenia odpisów zażalenia, które są przez niego podpisane lub też poświadczone za zgodność przez pełnomocnika (kiedy w rzeczywistości brak jest takiego uprawnienia po stronie sądu), - w sprawie nie ma wystarczającej ilości odpisów zażalenia, kiedy w rzeczywistości w aktach sprawy zalegają dwa egzemplarze podpisanego zażalenia oraz jeden egzemplarz bez podpisu skarżącego. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie co do zasady zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 47 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. Niezłożenie odpisów zażalenia jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Konsekwencją nieuzupełnienia wskazanego braku formalnego zażalenia jest jego odrzucenie (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Oceniając prawidłowość zaskarżonego postanowienia należy zwrócić uwagę na to, czy prawidłowo wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Oczywistym jest bowiem, że termin siedmiodniowy, o którym stanowi art. 49 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma. Stosując rygor odrzucenia zażalenia, jaki ustawa w art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wiąże z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie jego braków formalnych, Sąd winien wykazać, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do odrzucenia zażalenia, a więc również fakt, że strona, mimo prawidłowego wezwania jej do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, nie uzupełniła ich w wyznaczonym terminie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Natomiast przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Celem postępowania przed sądem administracyjnym jest dokonanie przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej. Co oczywiste, warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. Do tego z kolei niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, tj. takiej, która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy z powodów wyżej wymienionych skarga nie może zainicjować postępowania sądowego, w którym sąd merytorycznie rozpozna skargę, a więc kiedy skarga podlega odrzuceniu, przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między skarżącym i organem, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, a sądem. W opisanej sytuacji nie można jednak mówić o powstaniu takiego stosunku w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. Przyjąć należy, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe jedynie, gdy postępowanie to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób (por. postanowienia NSA: z 19 maja 2016 r. II OZ 512/16; z 7 lutego 2017 r. II OZ 64/17; z 6 lutego 2018 r. II OZ 75/18). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie podziela. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 2 czerwca 2021 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych (podstawa odrzucenia - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W sprawie nie jest sporne, że wniesione przez skarżącego zażalenie na to postanowienie obarczone było brakami - zażalenie nie zostało podpisane (art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a.). Skarżący został także wezwany do przedłożenia dwóch odpisów zażalenia. Skoro zatem, jak już wyżej wskazano, na tym etapie postępowania nie mamy do czynienia ze skutecznym wniesieniem skargi, to w tej sytuacji uznać trzeba, że nie było podstaw do wzywania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez przedłożenie 2 jego odpisów celem doręczenia podmiotom innym niż organ. Dlatego też wezwanie do uzupełnienia braków zażalenia w tym zakresie należało uznać za wadliwe. Uzupełnienie braku zażalenia w postaci braku podpisu co do zasady można uzupełnić w następujący sposób – strona może stawić się w sądzie i złożyć swój podpis pod treścią zażalenia bądź nadesłać egzemplarz zażalenia już podpisany. W sprawie niniejszej skarżący przedłożył dwa egzemplarze podpisanego przez siebie zażalenia. A zatem wypełnił zarządzenie w zakresie braku pisma o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. Przedłożył także egzemplarz zażalenia z przeznaczeniem dla organu. W tej sytuacji odpadły wskazane przez Sąd pierwszej instancji przesłanki do odrzucenia zażalenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.