II OSK 2067/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. T. i A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 676/18 w sprawie ze skargi H. T. i A. T. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 6 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 676/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. T. i A. T. na postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę 3 obiektów inwentarskich dla drobiu o obsadzie [...] DJP każdy wraz z instalacjami wewnętrznymi, 6 silosów paszowych o ładowności 24 t z fundamentami, 3 silosów paszowych o ładowności 16 t z wagami paszowymi i fundamentami, zbiornikiem bezodpływowym na ścieki, 2 zbiornikami na odcieki technologiczne, 8 zbiorników na gaz LPG o pojemności 6.700 l z fundamentami, konfiskatora kontenerowego, zbiornika przeciwpożarowego o pojemności 267 m3 z punktem poboru wody, wagi samochodową, z instalacjami zewnętrznymi i utwardzeniem części terenu na działce nr [...], obręb [...], gmina L., udzieloną I. i M. B., a następnie przeniesioną decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], na T. B. i T. P., oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli H. T. i A .T., zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80, art. 151 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., polegający na tym, że: 1) nie zebrano i nie oceniono całokształtu materiału dowodowego, co miało wpływ na błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; 2) uznano, że ustalenie przez organ, że w rzeczywistości nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 k.p.a., wskazana we wniosku o wznowienie postępowania, skutkuje koniecznością odmowy wznowienia postępowania; 3) uznano, że uniemożliwienie skarżącym zapoznania się i wypowiedzenia co do całości zebranych materiałów przed wydaniem decyzji nie stanowi przesłanki wskazanej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a.; 4) utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Starosty N. i nie przekazano sprawy do ponownego rozpoznania przed organem pierwszej instancji pomimo istnienia szeregu istotnych naruszeń przepisów postępowania. Ponadto, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nie odniesieniu się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, tj. zarzutu dotyczącego błędnego uznania przez organy administracji architektoniczno-budowlanej, że ustalenie przez organ, że w rzeczywistości nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 k.p.a., wskazana we wniosku o wznowienie postępowania, skutkuje koniecznością odmowy wznowienia postępowania. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwana "p.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku odniósł się do argumentów podniesionych w skardze, a, że być może nie tak, jak oczekiwaliby tego skarżący kasacyjnie nie świadczy to o naruszeniu wyżej wymienionego przepisu. Niewątpliwie sąd wojewódzki wyjaśnił dlaczego w sprawie nastąpiła odmowa wznowienia postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a., zgodnie z dyspozycją którego, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574). Z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, P i P 2007, z. 4, s. 39). Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Ale pierwszorzędne znaczenie ma to, że przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Natomiast, jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia WSA w Poznaniu oddalił skargę w tej sprawie. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, nie mogły one odnieść zamierzonego skutku, tj. podważyć ustalonego przez organy architektoniczno-budowlane stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie mimo zarzutów naruszenia wymienionych wyżej przepisów nie jest kwestionowane, że H. i A. T. byli stronami postępowania zakończonego decyzją Starosty N. z [...] maja 2016 r., nr [...]. Pismem z [...] kwietnia 2016 r. zawiadomiono ich o wszczęciu postępowania. Doręczono im również wymienioną decyzję. Na wszystkich zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji znajdujących się w aktach administracyjnych widoczny jest podpis R. H. - pełnomocnika do doręczeń ustanowionego przez skarżących kasacyjnie w dniu [...] lipca 2009 r. To pełnomocnictwo pozostawało w mocy do [...] września 2016 r. Doręczenie decyzji o pozwoleniu na budowę pełnomocnikowi wywołuje skutki prawne bezpośrednio dla skarżących. Właśnie z tego powodu nie można twierdzić, że H. i A. T. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu. To, że ustanowiony przez strony postępowania pełnomocnik nie przekazał im decyzji Starosty N. z [...] maja 2016 r., nr [...] nie oznacza, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. do wznowienia postępowania. Dlatego trafne jest stanowisko sądu wojewódzkiego, że postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty N. z [...] maja 2016 r., nr [...], w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę jest prawidłowe. Słusznie też zauważył WSA w Poznaniu, że prawidłowości tej nie zmienia uchybienie organu I instancji polegające na niepowiadomieniu H. i A. T. o uzupełnieniu materiału dowodowego o dokumenty załączone do pisma inwestorów z [...] maja 2016 r. Było to o tyle mało istotne, że jak wskazano wyżej skarżącym kasacyjnie doręczono decyzję z [...] maja 2016 r., w niej zaś przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny. Strony mogły odwołać się od tego rozstrzygnięcia, jednak z uprawnienia tego nie skorzystały. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału.