I OW 132/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 19 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Mrągowo z dnia 2 sierpnia 2012 r. nr SpŚ-VIII.2320.1.21.2012 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mrągowo a Prezydentem Miasta Białegostoku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. oraz wniosku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Białegostoku jako organ właściwy do rozpoznania wniosków P. K. oraz Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku. UZASADNIENIE Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mrągowie, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, zaistniałego pomiędzy Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie – działającym z upoważnienia Burmistrza Miasta Mrągowo a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku – działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta Białegostoku, w sprawie rozpatrzenia wniosku P. K. z dnia 5 lipca 2012 r., oraz wniosku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2012 r., o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym Pana P. K. na okres 90 dni począwszy od 3 lipca 2012 r., przez wskazanie Prezydenta Miasta Białystok, oraz działającego w jego imieniu Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku, jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku podano, że pismem z dnia 18 lipca 2012 r. Kierownik Zespołu Pracowników Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku, przekazał dla MOPS w Mrągowie podanie P. K. – przebywającego pod adresem ul. [...], 15-820 Białystok, z dnia 5 lipca 2012 r. o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki i zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako podstawę przekazania wskazano art. 65 k.p.a. Wraz z pismem przesłano m.in. również wniosek Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym P. K. od dnia 3 lipca 2012 r., na okres 90 dni. Podniesiono, że kwestia potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osobom innym niż ubezpieczeni została uregulowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Zgodnie z art. 54 ust. 1 ww. ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Zatem pierwszą czynnością jaką winien wykonać organ jest ustalenie swojej właściwości bądź niewłaściwości w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze po myśli art. 54 ust. 1 miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy – P. K.. Zdaniem wnioskodawcy pismo przekazujące przedmiotową sprawę do MOPS w Mrągowie nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez art. 65 § 1 k.p.a., albowiem nie zawiera uzasadnienia, a jedynie stwierdzenie o przekazaniu sprawy wg właściwości. W przedmiotowej sprawie ustalono, iż P. K. przebywa w Białymstoku, pod adresem: ul. [...] (lecz zameldowany jest pod adresem: ul. [...], 11-700 Mrągowo), lokal mieszkalny jest wynajmowany przez kolegę P. K., zaś ww. zajmuje jeden pokój na zasadzie użyczenia. Nie jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy, ani nie posiada żadnego innego tytułu ubezpieczenia. P. K. jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ostatnio pracował w Białymstoku jako robotnik budowlany, lecz dnia 3 lipca 2012 r. został przyjęty w trybie nagłym do Oddziału Ortopedyczno-Urazowego z powodu zwichnięcia stawu ramieniowego prawego, gdzie wykonano repozycję zwichniętego stawu barkowego. P. K. został wypisany ze szpitala z zaleceniem dalszego leczenia w Poradni Ortopedycznej. W chwili przeprowadzania wywiadu środowiskowego ww. podawał, iż pozostaje bez dochodu własnego ani oszczędności, na bieżące utrzymanie zapożycza się u znajomych, tymczasowo wspierają go rodzice. W części VII. kwestionariusza wywiadu środowiskowego, tj. ocena sytuacji osoby/rodziny i wnioski pracownika socjalnego, znajduje się również stwierdzenie, iż w ocenie pracownika socjalnego nie ma powodów, aby P. K. w chwili obecnej przebywał w Białymstoku, gdyż nie posiada własnych dochodów na bieżące utrzymanie, nie posiada środków na wynajem mieszkania, nie przejawia gotowości do podjęcia zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia, nie wiążą go z tym miastem żadne sprawy osobiste, nie jest tam zameldowany czasowo ani na stałe. W ocenie organu domniemywać należy, iż na tej podstawie uczestnik postępowania uznał się za niewłaściwy w sprawie i przekazał podanie P. K., jak i wniosek Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Białymstoku, do rozpoznania dla MOPS w Mrągowie. Wnioskodawca nie zgadza się z przekazaniem mu przedmiotowej sprawy do rozpoznania ponieważ przekazanie to zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa, określających miejsce zamieszkania osoby, a tym samym również przepisów wskazujących organ właściwy do potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla osoby innej niż ubezpieczona. We wniosku wskazano dalej, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jak i ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", zatem w tym zakresie należy odnieść się do regulacji zawartych w art. 25 k.c., który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości, oraz wola – zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. W przedmiotowej sprawie P. K. przebywa w Białymstoku – jak wynika z wniosku ww. od ok. 1 roku, tam pracował dorywczo, zamieszkiwał wraz z kolegą na stancji, prowadził samodzielne gospodarstwo domowe, i miasto Białystok określa jako miejsce swojego zamieszkania. Co prawda P. K. pochodzi z Mrągowa, gdzie mieszkają jego rodzice, w mieszkaniu których jest zameldowany na pobyt stały, jednakże nie przebywa pod tym adresem już od dawna. Przebywając jeszcze w Mrągowie również zamieszkiwał na stancjach, zaś z córką i matką córki nie utrzymuje kontaktów, ma zadłużenie w łożeniu alimentów. P. K. dobrowolnie przeprowadził się do Białegostoku, i zamieszkuje na stancji, dopóki stan zdrowia na to pozwalał pracował dorywczo. W tych okolicznościach zdaniem wnioskodawcy miejscem zamieszkania ww. jest miasto Białystok, zaś wnioski pracownika socjalnego stwierdzające, iż nie ma powodów aby P. K. przebywał w Białymstoku – nie mają związku z przedmiotową sprawą, tj. wydaniem decyzji administracyjnej o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W związku z powyższym przedmiotowa sprawa winna zostać rozpoznana przez Prezydenta Miasta Białystok i działającego w jego imieniu Dyrektor MOPR w Białymstoku. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu pobytu wnioskodawcy wynika, że na terenie miasta Białegostoku przebywa od około roku. Regulacja zawarta w art. 25 k.c. wskazuje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu. Zdaniem organu o ile pierwsza z przesłanek występuje w przedmiotowej sprawie, ponieważ P. K. niewątpliwie od pewnego czasu przebywa na terenie miasta Białegostoku, o tyle druga z przesłanek nie została spełniona. P. K. przebywa w Białymstoku z uwagi na poszukiwanie pracy. Nie zarejestrował się jednak w powiatowym urzędzie pracy. Lokal mieszkalny, w którym przebywa zajmuje na zasadzie czasowego użyczenia od kolegi, a więc od osoby obcej. Nie ma w Białymstoku rodziny. Obecnie przebywa w Białymstoku jedynie ze względu na konieczność zakończenia leczenia po doznanym urazie. Żadna z okoliczności faktycznych istotnych w tej sprawie nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że miasto Białystok jest głównym ośrodkiem działalności P. K.. W treści wniosku o udzielenie świadczenia oraz w wywiadzie środowiskowym P. K. wyraźnie wskazał, iż znalazł się w Białymstoku w celu znalezienia pracy. Wcześniej też dorywczo pracował w różnych miejscowościach. Powyższe okoliczności potwierdza również treść notatki urzędowej sporządzonej w dniu 30 sierpnia 2012 r. przez Kierownika Zespołu Pracowników Socjalnych Nr 5. Zainteresowany we wniosku o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym wnosił o przekazanie sprawy do Mrągowa, ponieważ ze względu na stan zdrowia nie może tam pojechać i osobiście załatwiać spraw urzędowych. Należy więc uznać, że miejscem jego zamieszkania jest Mrągowo, gdzie jest zameldowany na pobyt stały i gdzie zamieszkuje jego rodzina. Czasowe opuszczenie miejsca zamieszkania w poszukiwaniu pracy nie oznacza zmiany miejsca zamieszkania. Z tego względu właściwym do rozpatrzenia wniosków w przedmiotowej sprawie jest Burmistrz Mrągowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Przedmiotem negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku jest sprawa potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczewniobiorcy, potwierdzająca to prawo. W związku z powyższą regulacją w rozpoznawanej sprawie ustalenia wymagało miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, determinujące właściwość organu administracji publicznej. Jak trafnie wskazały oba organy będące w sporze, kwestia miejsca zamieszkania oznaczonej osoby musi być rozpatrywana przy uwzględnieniu art. 25 k.c. stanowiącego, że miejsce zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Zamiar stałego pobytu w określonej miejscowości musi wynikać z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w konkretnej miejscowości. Ustalenia w tym zakresie muszą być oparte na kryteriach zobiektywizowanych. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej. Na podstawie materiałów przedstawionych przez organy administracji należało przyjąć, że w spornym okresie miejscem zamieszkania wnioskującego o wydanie decyzji jest Białystok. W sprawie nie mogło być decydujące przekonanie pracownika socjalnego co do tego, jaka miejscowość stanowi miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Należało stwierdzić, że czas pobytu w Białymstoku, podjęcie tam pracy, korzystanie z użyczonego lokalu, leczenie – świadczą o tym, że miejscowość ta stała się centrum życiowym świadczeniobiorcy. Z wniosku strony nie wynikają okoliczności mogące wskazywać, że on sam traktuje Białystok jako miejsce pobytu czasowego. Natomiast co do Mrągowa zaznaczył, że "tam posiada tylko stałe zameldowanie". Z tych wszystkich względów należało wskazać Prezydenta Białegostoku, jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.