II SAB/Bk 92/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w B. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego w B. do załatwienia wniosku skarżącego R. S. z dnia [...] lipca 2021 r. w trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych organowi; 2. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w B. dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 5. oddala skargę w pozostałej części. UZASADNIENIE Skarga na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w B. (dalej powoływanego także jako organ) została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych. W dniu [...] lipca 2021 r. wpłynął do Dyrektora Zakładu Karnego w B. wniosek p. R. S. (dalej powoływany także jako skarżący) z dnia [...] lipca 2021 r. w zakresie udzielenia informacji publicznej w postaci "wszystkich zaleceń, wytycznych, instrukcji, zarządzeń czy też tzw. dobrych rad przesłanych do waszej jednostki przez organy nadrzędne za pomocą poczty tradycyjnej, elektronicznej, wiadomości tekstowych lub jakąkolwiek inna drogą" a dotyczących wydawania bądź zakazu wydawania osadzonym konsol do gier. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...] Dyrektor Zakładu Karnego w B. ustosunkowując się ww. wniosku poinformował, że w Zakładzie Karnym w B. kwestie wydawania bądź zakazu wydawania osadzonym konsol do gier reguluje zarządzenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. zmieniające zarządzenie nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w B. z dnia [...] sierpnia 2018 r. w sprawie porządku wewnętrznego Zakładu Karnego w B. Z załącznika nr 4 do ww. zarządzenia wynika, że konsole do gier wszelkich generacji zostały uznane za urządzenia niedopuszczone do użytkowania w pawilonie penitencjarnym przez osadzonych w Zakładzie Karnym w B. Jednocześnie organ wskazał, że powyższe zarządzenie jest dostępne na stronie BIP wskazując jednocześnie ścieżkę dostępu. W skardze z dnia [...] lipca 2021 r. (data wpłynięcia do organu [...] sierpnia 2021r.) skarżący zarzucił bezczynność Dyrektorowi Zakładu Karnego w B. w sprawie udzielenia informacji publicznej wskazując, że we wskazanym piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., będącym odpowiedzią na jego wniosek, nie ma żadnych informacji, o które wnosił, a zatem organ pozostaje w zwłoce. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu w sprawie udzielenia informacji publicznej, zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji zgodnie z wnioskiem, przyznanie od organu na jego rzecz kwoty 2000 zł oraz zwrotu kosztów poniesionych w sprawie, w tym kosztów wysyłki korespondencji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zakładu Karnego w B. wniósł o umorzenie postępowania, odstąpienie od nałożenia na organ grzywny oraz odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej i kosztów postępowania. Organ podkreślił, że udostępnienie skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w sprawie nie miała miejsca bezczynność organu. Skarżący otrzymał informację dotyczącą regulacji prawnych w zakresie urządzeń niedopuszczonych do użytkowania w Zakładzie Karnym w B. Jednocześnie konsole do gier nie są wymienione w kodeksie karnym wykonawczym jako przedmioty, które osadzony ma prawo posiadać w celi mieszkalnej (art. 110a § 1 kkw). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na mocy art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Bezczynność organu w przedmiocie udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy wniosek dotyczy dostępu do informacji będącej informacją publiczną, a organ ani nie udziela tej informacji wnioskodawcy, ani nie informuje o innym sposobie otrzymania danej informacji, ani nie informuje o braku posiadania wnioskowanej informacji publicznej, ani też nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji lub decyzji umarzającej postępowanie. O bezczynności w przedmiocie informacji publicznej należy mówić również w takiej sytuacji, gdy udzielane informacje nie odpowiadają istocie zapytania, bowiem organ zobowiązany do powzięcia wątpliwości o przedmiocie zapytania nie podejmuje próby jego wyjaśnienia, jak również gdy udziela informacji publicznej niepełnej lub nie wskazuje miejsca udostępnienia informacji publicznej, jeśli została ona udostępniona. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej powoływana jako u.d.i.p.), informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Jeżeli podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie podjął jednej z powyższych czynności, to dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określona informacja publiczna nie została mu przekazana. Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem Dyrektor Zakładu Karnego w B. będąc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji publicznej, mającej charakter informacji publicznej, udzielił tej informacji nie w pełnym żądanym zakresie i jako taki pozostaje w bezczynności. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Nadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Zdaniem sądu informacje objęte wnioskiem R. S. z [...] lipca 2021 r. (data wpływu do organu w dniu [...] lipca 2021 r.) mieściły się w zakresie przedmiotowo-podmiotowym u.d.i.p. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w B., w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jest podmiotem, który mieści się w zakresie podmiotowym stosowania tej ustawy, w związku z czym zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Również wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów cyt. ustawy i okoliczność ta nie była kwestionowana przez organ. Wskazać bowiem należy, że w świetle regulacji art. 1 ust. 1 i 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przy wykładni wymienionych przepisów należy kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z funkcjonowaniem organu bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i te, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, a także te, które tylko w części dotyczą organu, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (vide: stanowisko zaczerpnięte z uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. II SAB/Bk 114/14). Z treści złożonego wniosku wynika, że skarżący domagał się udzielenia informacji publicznej w zakresie wszystkich zaleceń, wytycznych, instrukcji, zarządzeń czy też tzw. dobrych rad przesłanych do Zakładu Karnego przez organy nadrzędne za pomocą poczty tradycyjnej, elektronicznej, wiadomości tekstowych czy też jakąkolwiek inną drogą, dotyczących wydawania bądź zakazu wydawania osadzonym konsol do gier. Tymczasem organ, ustosunkowując się do powyższego wniosku w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. w ogóle nie odniósł się do treści żądania, wskazując jedynie na regulację prawną obowiązującą w Zakładzie Karnym w B. dotyczącą zakazu korzystania przez osadzonych z konsol do gier wszelkich generacji. W udzielonej odpowiedzi brak jest jakiejkolwiek informacji, czy wnioskowane pisma (zalecenia, wytyczne, instrukcje itp.) w ogóle istnieją, a jeżeli tak, czy i kiedy wpłynęły do Zakładu Karnego w B. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jako bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, traktuje się bowiem także udostępnienie informacji niepełnej czy nieadekwatnej do wniosku (vide: wyrok WSA w Szczecinie z 10 stycznia 2013 r. sygn. II SA/Sz 51/12). W świetle powyższych rozważań, skarga podlegała uwzględnieniu, gdyż Dyrektor Zakładu Karnego w B. udzielając odpowiedzi w sposób niepełny tj. nie odnosząc się do pism, których udostępnienia żądał skarżący, nie załatwił wniosku o udzielenie informacji publicznej we właściwy sposób, co czyni organ bezczynnym. Z uwagi na powyższe zobowiązano organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych organowi (pkt 1 wyroku) stwierdzając jednocześnie, ze organ dopuścił się bezczynności (pkt. 2 wyroku). Sąd nie stwierdza jednak, że pozostawanie organu w bezczynności miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt. 3 wyroku). Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy okres zaniechania (niedziałania) jest długotrwały, a zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W sprawie niniejszej podkreślić należy, że organ, choć w sposób niepełny, to jednak niezwłocznie ustosunkował się do wniosku. Nie można zatem mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony organu, ponieważ nie zlekceważył strony postępowania, ustosunkował się do zapytania choć w sposób niepełny, a ponadto z akt sprawy nie wynika, aby pozostawał w celowym i zamierzonym opóźnieniu. Zachowanie organu nie świadczy ani o braku woli załatwienia sprawy, ani o celowym lub wynikającym z niedochowania należytej staranności utrudnianiu stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej. Po otrzymaniu wniosku organ podjął czynności związane z jego załatwieniem i wystosował do skarżącego pismo uznając w nim jedynie błędnie, że wniosek dotyczył podstawy wydawania bądź zakazu wydawania osadzonym konsol do gier, a nie pism kierowanych przez organy nadrzędne do zakładu karnego dotyczące tej tematyki. Jeśli chodzi o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o jaką wnosił w skardze (2000 zł), to sąd uznał takie żądanie za chybione (pkt 4 wyroku). Skarżący nie uzasadnił w żaden sposób, iż poniósł jakąkolwiek szkodę wskutek niezałatwienia jego wniosku w sposób przewidziany prawem. Podkreślić należy, że przyznanie kwoty pieniężnej na rzecz skarżącego jak też wymierzenie grzywny organowi, w świetle art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny czyli zależy od oceny sądu. Sąd, w sprawie niniejszej, nie dopatrzył się przesłanek negatywnych po stronie organu. Wręcz przeciwnie, sądowi znana jest z urzędu okoliczność wytaczania przez skarżącego wielu spraw na bezczynność przeciwko różnym organom (dyrektorom zakładów karnych, dyrektorom aresztów śledczych czy prezesom sądów różnych instancji), co zważywszy na przedmiot tych spraw, stanowi podejrzenie nękania organów i chęci uzyskania korzyści finansowych. Oddalając skargę w pozostałej części (pkt. 5 wyroku), sąd miał na uwadze, że skarżący w skardze wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym wydatków poniesionych na korespondencję. W przedmiotowej sprawie skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Bk 111/21), co skutkuje w świetle art. 205 § 2 p.p.s.a. brakiem możliwości uwzględnienia ww. żądania. W takiej sytuacji niezbędne koszty postępowania ograniczają się do wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, jego wydatków, kosztów sądowych oraz nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Skarżący żądnych z ww. wydatków nie poniósł. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 p.p.s.a.