I SA/Go 722/08

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Anna Głowacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi RP sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 391 (trzysta dziewięćdziesiąt jedne) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE W dniu 25 sierpnia 2008r. RP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwana R, skarżąca lub Spółka, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług od importu samochodów marki R. Z akt sprawy wynika, że w związku z wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji zmieniającej klasyfikację samochodów marki R (model [...]) z kodu towarowego 8704 na 8703 i zmieniających wartość celną Naczelnik Urzędu Celnego wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. zmienił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od pięciu samochodów objętych zgłoszeniem celnym z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] i określił jego wysokość na łączną kwotę 25.463,60 zł . Po uwzględnieniu kwoty VAT wykazanej w wymienionym powyżej zgłoszeniu celnym stwierdzono niedobór z tytułu tego podatku w kwocie 2.078 zł. Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek , utrzymując ją w mocy w pozostałym zakresie. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę tę, zgodnie z właściwością, rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r. , sygn. akt I SA/Go 183/08 – uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania , umożliwiających temu organowi podjęcie decyzji co do wymiaru VAT. Według Sądu organy rozpatrujące sprawę podatku od towarów i usług od importowanych przez Spółkę samochodów R , powinny dokonać samodzielnych ustaleń oraz oceny zebranych dowodów. Sąd rozpoznający sprawę nie podzielił poglądu przyjętego przez organ w postępowaniu podatkowym, iż decyzja celna dotycząca klasyfikacji importowanego towaru według kodu PCN ma wiążący charakter dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Celnej po otrzymaniu powyższego wyroku wraz z aktami, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], wszczęte odwołaniem Spółki z dnia 22 grudnia 2003 r. - do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej importowanych przez skarżącą samochodów marki R. Jako podstawę zawieszenia postępowania Dyrektor Izby Celnej powołał art. 201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaś wskazał, iż decyzje organów celnych dotyczące klasyfikacji taryfowej i wartości celnej importowanych samochodów również zostały uchylone przez WSA, a po ponownym przeprowadzeniu postępowań organ celny uznał, iż przedmiotem importu były nie samochody osobowo – towarowe, czy ciężarowe lecz samochody osobowe. Decyzje organu celnego II instancji są przez R skarżone do WSA. W związku z tym , zdaniem Dyrektora Izby Celnej jako organu właściwego także w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu tych samochodów , za zasadne należy uznać zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii odnoszącej się do ustalenia klasyfikacji taryfowej i wartości celnej przedmiotowych pojazdów. Według organu , rozstrzygnięcie w przedmiocie VAT zależy bowiem od wyniku toczącego się postępowania w sprawach, w których zakwestionowano klasyfikację taryfową i wartość celną towaru. Na powyższe postanowienie Spółka w ustawowym terminie złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną interpretację i w rezultacie bezpodstawne zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania bez zbędnej zwłoki. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., powołując się na przepisy art.216 § 1 w zw. z art. 201 §1 pkt 2, art. 221 oraz art.233 §1 pkt 1 w zw. z art.239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim są toczące się przed WSA i NSA sprawy dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów. Postępowanie w niniejszej sprawie należało zawiesić do czasu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej dla wymiaru podatku VAT. Sprawy w przedmiocie klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów dotyczą bowiem ustalenia, czy sporne pojazdy były samochodami osobowymi, czy też samochodami ciężarowymi, a ustalenie typu pojazdu ma kluczowe znaczenie dla sprawy, albowiem od tego zależy , czy pojazdy te będą objęte podatkiem akcyzowym – w myśl przepisów obowiązujących w dniu dokonania importu, wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe. W ocenie organu kolejną przyczyną powodującą konieczność zawieszenia postępowania jest fakt, iż decyzje w przedmiocie cła zawierają również odmienne , niż w zgłoszeniach celnych, określenie wartości celnej. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy z 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym , podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Nie można zatem w chwili obecnej, bez zakończenia spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej, w sposób prawidłowy określić podstawy opodatkowania. W złożonej na to postanowienie skardze Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie art.2 i art.7 w związku z art.45 Konstytucji przez naruszenie prawa Spółki do sądu; art.125 §1 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady szybkości postępowania, przez nieuzasadnione zawieszenie postępowania podatkowego oraz naruszenie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż elementem decydującym o zawieszeniu postępowania na podstawie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest wystąpienie zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne i prawne, dokonane w innej sprawie przez organ lub sąd. Zdaniem skarżącej oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma waloru zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możliwości orzekania w sprawie odwołania skarżącej. Sądy administracyjne wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślały odrębność postępowań celnych i podatkowych oraz konieczność samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i samodzielnego dokonywania oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy w sprawach związanych z opodatkowaniem importu, wyrażając pogląd, iż rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach celnych nie mają wiążącego wpływu dla rozstrzygnięć, jakie mają zapaść w sprawach podatkowych. Niedopuszczalne jest ograniczenie się przez te organy jedynie do skalkulowania należności podatkowych w oparciu o dane wynikające z decyzji celnych. W niniejszej sprawie losy decyzji organu celnego w żadnym razie nie stanowią zagadnienia wstępnego, a zawieszenie postępowania podatkowego narusza przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i bezzasadnie je blokuje. Skarżąca podniosła także, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie trwa już prawie sześć miesięcy, co wskazuje na znaczne przekroczenie dwumiesięcznego miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, zaś brak zagadnienia wstępnego wskazuje na bezcelowe przedłużanie postępowania. Jednocześnie skarżąca twierdziła , że przez bezcelowe zawieszenie postępowania, organ odwoławczy zamyka jej także prawo do sądu – strona może bowiem zaskarżyć do sądu jedynie ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego, a to nie może zapaść właśnie przez zawieszenie postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl przepisu art.201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej Ordynacja podatkowa) organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego w oparciu o ten przepis jest obligatoryjne, gdy wystąpi wskazane w nim zagadnienie wstępne. Aby można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek z postępowaniem podatkowym musi być tego rodzaju, że bez tego rozstrzygnięcia nie jest możliwe załatwienie sprawy. Występowania takiego związku w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył, podzielając w tym zakresie stanowisko skarżącej. Zawieszone zaskarżonym postanowieniem postępowanie podatkowe dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importowanych samochodów R. Jest to postępowanie całkowicie odrębne od postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Z wydanego w dniu 11 marca 2008 r. wyroku tut. Sądu (sygn. akt I SA/Go 183/08),uchylającego zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od importowanych samochodów, wynika jednoznacznie, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, gdyż dopiero one pozwolą mu podjąć prawidłową decyzję co do wymiaru podatku od towarów i usług. Brak tych samodzielnych ustaleń był istotnym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie jeszcze raz chce zwrócić uwagę (co uczynił wcześniej Sąd orzekający w sprawie I SA/Go 183/08) , na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2007 r. , sygn. akt I FSK 777/06, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 3090/05). W orzeczeniu tym NSA wyraził pogląd, że organy podatkowe właściwe dla podatnika na podstawie art.11c ust.1 obowiązującej w chwili importu samochodów ustawy o VAT są uprawnione do wydawania decyzji ustalającej podatek importowy od towarów i usług w prawidłowej wysokości, co oznacza, że nie są bezwzględnie związane co do przedmiotu i podmiotu opodatkowania decyzją organów celnych określających wysokość cła. Odnosząc się natomiast do prawidłowości prowadzenia postępowania przez organ podatkowy w takich okolicznościach, jakie zaistniały w sprawach importu samochodów R, NSA zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być ona ograniczana w żaden sposób, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozważanej sprawie brak jest takich przepisów, które zwalniałyby organy podatkowe z obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej ze względu na to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja organów celnych dotycząca cła. W związku z tym obowiązek dowodzenia w tej sprawie nie może zostać ograniczony. Skoro zatem, jak wynika z powyższych rozważań, w prowadzonym postępowaniu podatkowym organ powinien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu administracyjnego kwestii klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, obligujące organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego przez ten organ postępowania w przedmiocie podatku VAT - do czasu, aż nie zostanie prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie celnej. Stwierdzić należy , że przyjęta przez organ w zaskarżonym postanowieniu interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego narusza cyt. wyżej przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powodując tym samym, iż zawieszenie postępowania podatkowego uznane być musi za bezpodstawne. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 135 , art.145 §1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je ( wydane w pierwszej instancji) postanowienie o zawieszeniu postępowania. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 cyt. ustawy. ( - ) Krystyna Skowrońska – Pastuszko ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Stefan Kowalczyk