II GSK 1554/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1006/20 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego Szczecin-Niebuszewo w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1006/20, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego Szczecin-Niebuszewo w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie rejestracji pojazdu, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Prezydent Miasta Szczecina po rozpoznaniu wniosku L. M. wydał w dniu [...] czerwca 2013 r. decyzję o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] i wydaniu dowodu rejestracyjnego oraz tablic. Następnie, w toku postępowania w sprawie wymiany dowodu rejestracyjnego tego pojazdu, do Prezydenta Miasta Szczecina wypłynęło postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wydane przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Szczecin-Niebuszewo, a dotyczące m.in. podrobienia podpisu na umowie sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone, na podstawie art. 322 § 1 Kodeksu postępowania karnego, z uwagi na niewykrycie sprawców. W związku z powyższym organ, działając m.in. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, powoływanej dalej jako k.p.a.), po wznowieniu postępowania, wydał w dniu [...] lutego 2020 r. decyzję nr [...], w której uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedłożona przez stronę umowa sprzedaży pojazdu była sfałszowana, co było podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] maja 2020 r. uchyliło decyzję organu I instancji oraz odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność sfałszowania podpisu nie została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, zaś postanowienie o umorzeniu śledztwa nie daje podstaw do wiarygodnego stwierdzenia faktu sfałszowania umowy sprzedaży przez podrobienie podpisu zbywcy. SKO stwierdziło, że prawomocne umorzenie postępowania karnego zamknęło drogę do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Szczecin-Niebuszewo zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organowi błędne przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję z dnia [...] maja 2020 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Sąd I instancji podniósł, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka do wznowienia postępowania w postaci stwierdzenia fałszu dowodu, który był podstawą do wydania decyzji na mocy orzeczenia innego organu niż sąd, tj. na podstawie postanowienia prokuratora o umorzeniu śledztwa. Sąd zgodził się z prokuratorem, że z postanowienia tego, mimo iż dotyczyło umorzenia śledztwa na skutek niewykrycia sprawcy, jednoznacznie wynika fakt stwierdzenia sfałszowania dokumentu w postaci podrobienia podpisu na umowie sprzedaży pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zaskarżyło powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, będące konsekwencją błędnego uznania, że postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa z dnia [...].02.2016 r., stwierdza popełnienie przestępstwa fałszerstwa dokumentu, podczas gdy prawomocne postanowienie o umorzeniu śledztwa nie stanowi ani orzeczenia sądu, ani orzeczenia innego organu stwierdzającego takie przestępstwo, a w związku z tym brak było przesłanek do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co doprowadziło do uwzględnienia skargi, a w konsekwencji naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby organ II instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego. Organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że w przypadku postanowienia o umorzeniu postępowania karnego z powodu niewykrycia sprawcy, przesłanka wznowienia nie została spełniona. Tego, czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, nie sposób bowiem inaczej ustalić, jak tylko w oparciu o prawomocne skazujące orzeczenie sądu, ewentualnie orzeczenie prokuratury, jednak wyłącznie takie, które stwierdza popełnienie przestępstwa (np. warunkowo umarzające postępowanie). Ustalenia sfałszowania dokumentu w postępowaniu przygotowawczym, jeżeli nie doprowadziły do skazania, nie mają natomiast waloru przesądzającego ani o winie, ani o popełnieniu tego czynu. Organ zauważył ponadto, że Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Tymczasem normy prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie, określone zostały wyłącznie w przepisach proceduralnych, tj. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto z uzasadnienia wyroku nie wynika, aby ewentualne naruszenie przepisów przez organ dotyczyło jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego. Błędnie zatem Sąd I instancji zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., podczas gdy nie wykazał w uzasadnieniu naruszenia przepisów prawa materialnego. Strona przeciwna nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i podlega oddaleniu. Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji nie podzielił poglądu organu odwoławczego, że wydana przez Prezydenta Miasta Szczecina, w wyniku wznowienia postępowania, decyzja w przedmiocie uchylenia decyzji tego organu i odmowy zarejestrowania pojazdu wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, wydane w oparciu o art. 322 § 1 k.p.k. postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej o umorzeniu śledztwa w sprawie podrobienia podpisu sprzedaży pojazdu objętego decyzją, w której wznowiono postępowanie, stanowi o wypełnieniu przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższy pogląd Sądu I instancji jest kwestionowany w złożonej przez organ odwoławczy skardze kasacyjnej, a ujęty w punkcie 1 jej petitum zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1) k.p.a. identyfikuje istotę sporu w sprawie. Zgodnie ze wskazanym przepisem k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Ostateczna decyzja, w której wznowiono postępowanie w kontrolowanej przez WSA sprawie, dotyczyła rejestracji pojazdu, zatem przypomnieć w tym miejscu wypada, że rejestracji pojazdu dokonuje się, zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1) i pkt 5) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2017 r. poz. 1260 ze zm., powoływanej dalej jako p.r.d.) na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, jeżeli był on wcześnie zarejestrowany. Przywołane przepisy określają dokumenty niezbędne dla zarejestrowania pojazdu, a przedłożone wraz z wnioskiem o dokonanie rejestracji określają istotne dla sprawy okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 1) i pkt 5) p.r.d. rejestracja pojazdu nie jest obciążona wadą, jeśli dokumenty, o których w cyt. przepisach mowa, są prawdziwe pod względem formalnym i odpowiadają bez żadnych wątpliwości stanowi faktycznemu. Podważenie w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego musi być niewątpliwe i opierać się na stwierdzeniu popełnienia przestępstwa fałszerstwa, a jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt wznowienia postępowania nie może zwolnić organu od uzyskania stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa przez sąd lub inny uprawniony do tego organ (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 607/18; Legalis). Natomiast brak pewności co do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1) k.p.a. nie dozwala na pozbawienie strony nabytych przez nią uprawnień na podstawie art. 151 § 1 pkt 2) w powiązaniu ze wskazanym wyżej przepisem. Innymi słowy, wątpliwości co do tego, czy dowody, na których dokonano ustaleń faktycznych i na których oparto objęte postępowaniem wznowieniowym rozstrzygnięcie, są fałszywe wywierają ten skutek, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2) k.p.a. Nie ma sporu co do tego, iż do wniosku L. M. o zarejestrowanie pojazdu [...] dołączono umowę sprzedaży tego pojazdu podpisaną przez S. J. Nie jest również wątpliwe, że Prokurator Prokuratury Rejonowej Szczecin-Niebuszewo przywołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. umorzył śledztwo w sprawie, mającego miejsce w bliżej nieustalonym miejscu i czasie do dnia [...] czerwca 2013 r., podrobienia podpisu S. J. na umowie dotyczącej sprzedaży pojazdu [...] o wskazanym numerze tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k. jak również nie jest wątpliwe, że postanowienie to nie zostało zaskarżone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawomocne postanowienie Prokuratora Rejonowego umarzającego śledztwo na skutek niewykrycia sprawcy ma moc orzeczenia innego organu jedynie właściwego na gruncie procedury karnej dla stwierdzenia faktu popełnienia przestępstwa. Sąd kasacyjny podziela przy tym wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd, że podstawowym zadaniem prowadzonego przez prokuratora postępowania karnego przygotowawczego jest ustalenie, czy zostało popełnione przestępstwo oraz wskazanie kto je popełnił (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r.; sygn. akt I OSK 417/06). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego kasacyjnie organu, że z uzasadnienia prawomocnego postanowienia nie wynika jednoznacznie stwierdzenie popełnienia czynu z art. 270 § 1 k.k. tj. fakt sfałszowania podpisu na umowie sprzedaży pojazdu [...]. Przekonuje o tym zarówno treść sentencji postanowienia, jak i zawarte w uzasadnieniu zastrzeżenie podjęcia sprawy w razie ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, które należy rozumieć jako odnoszące się do ustalenia ewentualnego sprawcy czynu. Jeżeli zatem dokument, w oparciu o który dokonano rejestracji pojazdu [...], okazał się sfałszowany należało, jak to uczynił organ pierwszej instancji, uchylić decyzję i odmówić rejestracji na zasadzie art. 151 § 1 pkt 2) k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1) tej ustawy. W stwierdzonym stanie rzeczy należało przyjąć, że wyrażona przez Sąd I instancji ocena co do ziszczenia się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1) k.p.a. jest prawidłowa, zaś zarzuty zbudowane w oparciu o ten przepis oraz o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – wadliwie przywołany przez WSA jako art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – są nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.