I OW 113/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia WSA del. Jerzy Siegień Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy P. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu E.M. do domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 26 czerwca 2012 r. Wójt Gminy P. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta i Gminy S. poprzez wskazanie Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu E.M., zam. w S., ul. [...] do domu pomocy społecznej i ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 4 czerwca 2012 r., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. uznając, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku E.M. o skierowanie do domu pomocy społecznej przekazał sprawę Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., albowiem E.M. aktualnie (tj. w dacie przekazywania sprawy) mieszka w S. przy ul. [...]. Jednakże Wójt Gminy w P. ustalił, iż E.M. nie przebywa w P. od około 10 lat i nie zamieszkuje pod adresem zameldowania. W związku z tymi ustaleniami sprawa została przekazana z powrotem Burmistrzowi Miasta i Gminy S. Pomimo tego Burmistrz po raz wtóry przekazał sprawę Wójtowi Gminy w P. wskazując, że E.M. nie tylko jest zameldowany w P., ale i nadal tam zamieszkuje. W ocenie Wójta, to Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jest właściwy do załatwienia przedmiotowego wniosku dotyczącego świadczenia z pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie Wójta ustalenia poczyniona przez obydwa organy wskazują jednoznacznie, że E.M. zamieszkuje w S. – mieszka wraz z konkubiną w domu jej syna właśnie w tej miejscowości. Zaś zamieszkiwany niegdyś przez niego dom w P. stanowi od 7 lat własność osoby dla niego obcej (zięć sprzedał ten dom). Także na adres w S. otrzymuje świadczenia z ZUS. W związku z powyższym ubiegający się o świadczenie nie ma nawet możliwości powrotu do domu w P. Zatem powyższe świadczy o tym, że miejscem w którym E.M. posiada swoje centrum życiowe jest niewątpliwe, w ocenie Wójta, S. Pismem z dnia 24 lipca 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wskazał, że w związku z tym, iż E.M. zmarł [...] lipca 2012 r., to odstępuje od dalszych czynności. Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. Wójt Gminy P. podtrzymał wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór o właściwość powstaje w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji organów. Spór taki można określić jako obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy P., a Burmistrzem Miasta i Gminy S. Oba organy gminy uznały się za niewłaściwe do rozpoznania i załatwienia wniosku E.M. o skierowanie do domu pomocy społecznej i ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Jednakże po wpłynięciu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu, E.M. zmarł w dniu [...] lipca 2012 r. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy odnieść się do tego czy postępowanie z wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie stało się bezprzedmiotowe, a tylko wówczas należałoby je umorzyć. Postępowanie w sprawie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość staje się bezprzedmiotowe, jeżeli przed wydaniem postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny, organ inicjujący je skutecznie cofnie złożony wniosek, lub gdy jeden z organów pozostających w sporze wyda decyzję administracyjną z wniosku osoby zainteresowanej. W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy P. nie cofnął swego wniosku o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość (pismo z dnia 7 sierpnia 2012 r.). Natomiast ze sprawy nie wynika, by Burmistrz S., będąc właściwym w sprawie z wniosku E.M. o skierowanie do domu pomocy społecznej, doprowadził do podjęcia decyzji administracyjnej, zgodnie z aktualnym stanem faktycznym i prawnym (śmierć strony postępowania). Potwierdza to także pismo Burmistrza S. z dnia 24 sierpnia 2012 r., w którym ten organ poinformował, że w związku ze śmiercią E.M. odstępuje od dalszych czynności w sprawie. Przechodząc zaś do merytorycznych rozważań, należy zwrócić uwagę, że skierowanie do domu pomocy społecznej jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, adresowanym do osób, które wymagają całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności oraz do osób niemogących funkcjonować w codziennym życiu. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) osobę ubiegającą się o umieszczenie w domu pomocy społecznej kieruje się do takiego domu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej. Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do tych regulacji właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Przepis art. 101 ust. 3 powołanej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegające się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw – jak w tym przypadku – związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcie będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społeczne (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W sprawie przyznania świadczenia opieki społecznej nie ma podstaw do odstąpienia od zastosowania art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do ustalenia właściwości miejscowej. Ubiegający się o świadczenie E.M., który zmarł [...] lipca 2012 r., nie był osobą bezdomną. Z okoliczności sprawy wynikało, że EM skoncentrowała centrum spraw osobistych i majątkowych w mieście S. Z tego względu miasto S. w rozumieniu powołanego art. 25 Kodeksu cywilnego spełnia przesłanki ustalenia miejsca zamieszkania E.M. Nie jest podstawą do obalenia tego faktu brak zameldowania na stałe. Z okoliczności sprawy wynika, że od dłuższego czasu (około 10 lat) przebywał w tej miejscowości, zamieszkując z konkubiną S.K. i jej synem. Konsekwentnie daje to podstawy do ustalenia właściwości miejscowej Burmistrza Miasta i Gminy S. na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem faktu śmierci wnioskodawcy, przyznania świadczenia z pomocy społecznej – skierowania E.S. do domu pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.