III SA/Po 413/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Protokolant st. sekr. sąd. Artur Iwiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2021 r. sprawy ze skargi J. M., M. G. - wspólników spółki cywilnej [...] s.c. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2020 r. o odmowie przyznania spółce cywilnej "P. " w P. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano: 1. w jej komparycji: a) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.", b) art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa", 2. w jej uzasadnieniu: a) art. 31zp ust. 1 i 2 ustawy; b) art. 4 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było złożenie stosownego wniosku do [...] czerwca 2020 r., czego strona (spółka cywilna) nie uczyniła. Złożony 8 kwietnia wniosek dotyczył bowiem nie spółki cywilnej, lecz jednego z jej wspólników - M. G., który we wniosku podał swoje (a nie spółki cywilnej) dane identyfikacyjne. Te zaś powinny obejmować dane spółki cywilnej (jej nazwę, NIP i REGON). W skardze na decyzję z [...] grudnia 2020 r. podniesiono, że [...] kwietnia 2020 r. wniosek złożył wspólnik spółki cywilnej M. G. z uwagi na niemożność zalogowania się na konto spółki, ale do wniosku załączył wypełniony formularz wniosku o pomoc de minimis z danymi spółki cywilnej. Z akt Sądowi wiadomo, że argument ten podniesiono już na etapie postępowania administracyjnego - w piśmie z [...] września 2020 r. i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, gdyż naruszają niżej wymienione przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. (art. 31zp ust. 1 ustawy). Wniosek o zwolnienie z opłacania składek zawiera dane płatnika składek: imię i nazwisko, nazwę skróconą, numer NIP i REGON (art. 31zp ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy). Organ nie wyjaśnił, jaki podmiot złożył [...] kwietnia 2020 r. wniosek. Jest tak dlatego, że - mimo iż w samym wniosku podane były dane jednego ze wspólników spółki cywilnej (M. G.) - organ nie odniósł się do podnoszonego przez stronę już na etapie postępowania administracyjnego (w piśmie z [...] września 2020 r. i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) argumentu, że do wniosku załączono wypełniony formularz wniosku o pomoc de minimis z danymi spółki cywilnej. Jest to o tyle istotne, gdyż jeżeli rzeczywiście wniosek o taką pomoc z takimi danymi załączono do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, to na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia, czy wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek złożył wspólnik spółki cywilnej M. G. czy spółka cywilna. Nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu w gromadzeniu materiału dowodowego i wyjaśnianiu stanu faktycznego sprawy, gdyż Sąd jedynie kontroluje zgodność decyzji z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Organ naruszył tym samym art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. (braki uzasadnienia decyzji), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ zatem ustali, czy do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek załączono wypełniony formularz wniosku o pomoc de minimis z danymi spółki cywilnej. Jeżeli tak było, organ powinien był niezwłocznie po wpłynięciu wniosku (wpłynął on do organu [...] kwietnia 2020 r.) poinformować stronę w trybie art. 9 K.p.a., że ma ona obowiązek złożenia poprawnie wypełnionego (tj. z danymi spółki cywilnej) wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek do [...] czerwca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Biorąc pod uwagę powyższe rozpatrując ponownie sprawę organ ustali i uzasadni, czy do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek załączono wypełniony formularz wniosku o pomoc de minimis z danymi spółki cywilnej. Jeżeli tak - organ w trybie obowiązującego od [...] grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy zawiadomi stronę o uchybieniu terminu do dokonania przez nią czynności kształtującej jej prawo (złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek), wyznaczając termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Przepis powyższy bowiem, choć wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji, obejmuje zdarzenia mające miejsce podczas obowiązywania stanu epidemii (od 20 marca 2020 r. - na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.). Wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.