VI SA/Wa 1371/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę UZASADNIENIE Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD" lub "organ") z [...] lutego 2021 r. Skarżoną decyzją organ nałożył na D. J. (dalej: "skarżący" lub "strona") karę pieniężną w wysokości: 1500 (tysiąc pięćset) zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowiły art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., zwanej dalej "kpa"), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470, ze zm., zwanej dalej "udp"), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 32, dalej: "Rozporządzenie") oraz art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, ze zm.). W uzasadnieniu skarżonej decyzji organ wskazał, że w dniu 5 października 2019 r. zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (rodzaj: ciągnik samochodowy) przez urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...], o godzinie 04:51:17, na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...] - węzeł [...], wskazanym w załączniku do Rozporządzenia. W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w powyższym pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ("CEPiK") ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 18000 kg. W oparciu o dane zgromadzone w CEPiK organ ustalił, że właścicielem kontrolowanego pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia był skarżący. Mając powyższe na uwadze, pismem z 10 marca 2020 r. GITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 kpa. Zawiadomienie doręczono stronie w dniu 2 kwietnia 2020 r. Strona w toku postępowania administracyjnego złożyła pismo, w którym wyjaśniła, iż w dniu 26 września 2019 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...] był w trasie do [...] i opłata za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej została uiszczona. Skarżący wskazał poprzedni numer rejestracyjny pojazdu, tj. [...]. Do pisma załączono kopię decyzji o czasowej rejestracji pojazdu o numerze [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. wydanej przez Starostę [...]. GITD ustalił, iż w dniu 5 października 2019 r. o godzinie 04:51:17 nie odnotowano operacji poboru opłat dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Operator systemu wskazał także, że konto użytkownika pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] zostało zamknięte w dniu 7 maja 2019 r. o godzinie 04:53:07. Z kolei pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat w dniu 9 stycznia 2020 r. o godzinie 13:20:55 na umowie o numerze [...]. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia stanu faktycznego, GITD pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. zawiadomił stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego, załączając do tego zawiadomienia pismo operatora systemu. Organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny. Organ w sposób prawidłowy ustalił stronę prowadzonego postępowania, tj. skarżącego. Okolicznością bezsporną jest również to, że kontrolowany pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 5 października 2019 r. po płatnym odcinku drogi krajowej, zaś z informacji pochodzących z systemu elektronicznego poboru opłat jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik nie posiadał podpisanej umowy z operatorem systemu. GITD podkreślił, że w chwili dokonania naruszenia nie istniała możliwość realizacji obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp poza krajowym systemem elektronicznego poboru opłat, a więc bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBox. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Biorąc pod uwagę informacje przekazane organowi przez operatora systemu, nie ma wątpliwości, że w dniu 5 października 2019 r. o godzinie 04:51:17 nie odnotowano żadnych transakcji poboru opłat dla urządzenia pokładowego viaBox, przypisanego do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], które według strony miało znajdować się w kontrolowanym pojeździć. Ponadto organ ustalił, że w chwili zarejestrowania naruszenia w pojeździć nie mogło znajdować się urządzenie pokładowe przypisane do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], ponieważ w dniu 7 maja 2019 r. o godzinie 04:53:07 użytkownik ww. pojazdu zamknął konto dla urządzenia pokładowego viaBox o numerze [...], które zostało zwrócone jako funkcjonalne. Ponadto GITD wskazał, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat został zarejestrowany na umowie o numerze [...] w dniu 9 stycznia 2020 r. o godzinie 13:20:55, tj. po odnotowanym naruszeniu. Jednocześnie GITD podniósł, że zgodnie z ogólnymi warunkami korzystania z kont w systemie viaToll, użytkownik zobowiązany jest do umieszczenia urządzenia viaBox wyłącznie w pojeździć przypisanym do niego przez operatora, zaś głównym identyfikatorem pojazdu jest jego numer rejestracyjny. Organ podkreślił, że posługiwanie się w danym pojeździe urządzeniem pokładowym viaBox przypisanym do innego numeru rejestracyjnego (niezależnie, czy jest to fizycznie ten sam pojazd), oznacza używanie tegoż urządzenia niezgodnie z przeznaczeniem (por. art. 13i ust. 4b udp), które skutkować może nałożeniem kary przewidzianej w art. 13k ust. 2 i 3 udp, jeżeli prowadzi do uiszczenia opłaty elektronicznej w niepełnej wysokości. Użytkownik zobowiązuje się również do używania aktywnego urządzenia pokładowego viaBox podczas przejazdu po drogach płatnych (Ogólne warunki korzystania z konta w trybie przedpłaconym § 4 pkt 2 lit. d). Organ poinformował także, że zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia pokładowego viaBox powinno ono zostać zamontowane na wewnętrznej powierzchni szyby przedniej, w dolnej części, pomiędzy środkiem pojazdu a układem kierowniczym. Organ nie znalazł również przesłanek do zastosowania przepisów art. 189e i 189f § 1 kpa. Strona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżonej decyzji GITD zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że skarżący uchybił obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej, mimo braku przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, - wydanie decyzji z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedopełnienie obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, polegające na zaniechaniu wyczerpującego zbadania, czy skarżący nie uiścił opłaty bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBOX, - naruszenie przepisu art. 189f kpa poprzez brak jego zastosowania i nałożenie kary pieniężnej na skarżącego mimo istnienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia tej kary i poprzestania na pouczeniu. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącemu od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżonej decyzji strona wskazała, że ewentualne uchybienie miało incydentalny i przypadkowy charakter. Zdaniem skarżącego, organ wydający przedwcześnie przypisał skarżącemu uchybienie obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu, względnie zaniechał rozpatrzenia przesłanek odstąpienia od naruszenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. W opinii strony, organ poprzestał na stwierdzeniu w uzasadnieniu decyzji, że użytkownik pojazdu nie posiadał w dniu 5 października 2019 r. podpisanej umowy z operatorem systemu poboru opłat, zaś w chwili naruszenia nie istniała możliwość realizacji obowiązku dokonania opłaty bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBox. W opinii skarżącego, organ winien skonkretyzować uzasadnienie decyzji w tym zakresie, a nie jedynie poprzestawać na analizie związanej z posiadaniem lub nie urządzenia pokładowego viaBox. Skarżący podkreślił, że organ również w uzasadnieniu jednoznacznie ustalił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat w dniu 9 stycznia 2020 r. na umowie o numerze [...]. Bezsporne zatem i jednoznaczne jest, zdaniem strony, że skarżący zaniechał naruszenia prawa i dołożył należytej staranności, by zapobiec podobnym uchybieniom czy – jak to nazwał skarżący – "nieporozumieniom" w przyszłości. Stwierdzone uchybienie nie miało trwałego, lecz jedynie incydentalny charakter. W opinii skarżącego, zachodzi zatem przesłanka do zastosowania art. 189f kpa i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej Skarżący podniósł, że organ w niniejszej sprawie poprzestał na stwierdzeniu, że nie znalazł przesłanek do zastosowania przepisów art. 189e i art. 189f § 1 kpa, nie poddając analizie możliwości ich uwzględnienia, w szczególności art. 189f kpa W opinii skarżącego, za takim uwzględnieniem przemawia zarejestrowanie pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ,,Ppsa"). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja GITD w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącego. Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 i ust. 4 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości 1500 zł – w pozostałych przypadkach, właścicielowi pojazdu samochodowego, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów, to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu, to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu. Zgodnie z art. 13k ust. 9 w zw. z art. 13l ust.1 udp kary pieniężne nakładane są w drodze decyzji administracyjnej przez GITD. Bezspornie w dniu 5 października 2019 r. został zarejestrowano przejazd pojazdu samochodowego o nr. rej. [...], na odcinku drogi krajowej nr [...] węzeł [...]– węzeł [...].W wyniku dokonanej kontroli stacjonarnej stwierdzono, iż w powyższym pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych, a ponadto wskazany pojazd nie został zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych z CEPiK organ prawidłowo ustalił, iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 18000 kg oraz że właścicielem kontrolowanego pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia był skarżący. Kwestionowanie powyższych ustaleń organu przez skarżącego w skardze, bez przytoczenia odpowiednich dowodów w sprawie ma wyłącznie charakter polemiczny. Strona wydaje się z jednej strony twierdzić, że być może uiściła opłatę za przejazd (nie wykazując tego w żaden sposób), a z drugiej strony, sama sobie przecząc, podnosi, że naruszenie miało charakter "incydentalny i przypadkowy". Wbrew zatem twierdzeniom strony, Sąd stwierdza, że kara pieniężna została nałożona na nią w sposób prawidłowy. Organ nie naruszył z związku z powyższym art. 7 i 77 kpa, a stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 110, ze zm.). Skarżący doskonale zdawał sobie sprawę z tego obowiązku, bowiem posiadał przed naruszeniem prawa, będącym podstawą ukarania, zawartą umowę na viabox w innym posiadanym przez siebie pojeździe. Z danych uzyskanych przez organ z CEPiK wynika jednoznacznie, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekraczała 3,5 tony, w związku z czym podlegał on opłacie elektronicznej. Przepisy jasno i jednoznacznie określają wysokość kary za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych (art. 13k ust. 1 i 3 udp), a organ nie ma tu możliwości dowolnego kształtowania jej wysokości ze względu na okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu, GITD zasadnie uznał w niniejszej sprawie, że nie zaistniały przesłanki z art. 189f kpa. Przede wszystkim naruszenie prawa przez skarżącego polegające na nieuiszczeniu opłaty elektronicznej jest nieusuwalne. Należy zauważyć, że nie ma możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe a obowiązujące regulacje prawne jednoznacznie wskazują, iż karze podlega właściciel/posiadacz pojazdu, który nie uiścił wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd. Stwierdzenie określonego w udp naruszenia powoduje jego odpowiednią, zgodną z przepisami tej ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. W tym miejscu warto wskazać na wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 430/19 w którym Sąd podzielił stanowisko organu, że "brak było uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a, a mianowicie, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 t); w szczególności kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Ponadto należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy". Sąd pogląd ten podziela w całości. Waga naruszenia nie była zatem w tej sprawie znikoma, gdyż doszło do uszczuplenia przychodu Krajowego Funduszu Drogowego. Każdy, kto jest uczestnikiem ruchu drogowego, poruszając się pojazdem, który podlega obowiązkowi poboru opłaty elektronicznej, musi ten obowiązek realizować. Obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w przepisach prawa, także strona ewidentnie o nim wiedziała. Późniejsze zawarcie przez stronę umowy w systemie viatoll, tj. ponad trzy miesiące po naruszeniu nie sanuje w żaden sposób zachowania strony, które było oczywistym naruszeniem prawa, a nie "nieporozumieniem", jak – nazywając to naruszenie w skardze - usiłuje to zbagatelizować skarżący. Nie podzieliwszy zatem zarzutów skargi i nie znajdując także z urzędu żadnych innych wad skarżonej decyzji, skutkujących koniecznością jej usunięcia, Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.