Ppolska.starec← UrzadnikВойти

III Ca 1957/21

Sądy powszechne2022-11-22
Sygnatura
III Ca 1957/21
Data orzeczenia
2022-11-22
Rodzaj
REASONS

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt III Ca 1957/21</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2021 r. Sąd Rejonowy <br/>w <span class="anon-block">P.</span> w sprawie z wniosku <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w likwidacji <br/>z udziałem <span class="anon-block">Z. C.</span> o stwierdzenie nabycia spadku:</p> <p>1.  <strong> <!-- -->stwierdził, iż spadek po <span class="anon-block">M. C. (1)</span>, córce <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, zmarłej <br/>1 czerwca 2018 roku w <span class="anon-block">P.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">K.</span>, na podstawie ustawy nabył z dobrodziejstwem inwentarza syn <span class="anon-block">Z. C.</span>, syn <span class="anon-block">A.</span> i <span class="anon-block">M.</span> w całości, </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->nakazał pobranie od <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w likwidacji na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Pabianicach kwoty 514,76 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. </strong> </p> <p>Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparł na ustaleniach faktycznych <br/>i rozważaniach prawnych, które przedstawiają się następująco:</p> <p>Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi wydał w dniu <br/>21 października 2008 r. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym w sprawie sygn. XIII GNc 3353/08 z powództwa <span class="anon-block"> Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością</span> z siedzibą <br/>w <span class="anon-block">Ł.</span> przeciwko <span class="anon-block">Z. C.</span>. W dniu 30 grudnia 2008 r. Sąd opatrzył ten nakaz zapłaty klauzulą wykonalności.</p> <p>Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2019 r. wydanym przez Sąd Rejonowy w Pabianicach spadek po <span class="anon-block">A. C.</span> zmarłym w dniu 23 lutego 2015 r., ojcu <span class="anon-block">Z. C.</span> i mężu <span class="anon-block">M. C. (1)</span> na podstawie testamentu nabyła w całości jego żona <span class="anon-block">M. C. (1)</span>.</p> <p> <span class="anon-block">M. C. (1)</span>, córka <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, zmarła w dniu 1 czerwca 2018 r. w <span class="anon-block">P.</span>. W chwili śmierci była wdową. <span class="anon-block">M. C. (1)</span> pozostawiła syna <span class="anon-block">Z. C.</span>.</p> <p> <span class="anon-block">Z. C.</span> nie składał oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">M. C. (1)</span>.</p> <p>Postanowieniem z dnia 17 września 2020 r. Sąd dokonał ogłoszeń <br/>w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, siedzibie Sądu Rejonowego <br/>w <span class="anon-block">P.</span>, siedzibie Urzędu Miasta <span class="anon-block">P.</span> o następującej treści ,,Przed Sądem Rejonowym w Pabianicach pod sygn. I Ns 187/20 z wniosku <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w likwidacji toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">M. C. (2) z domu L.</span>, córce <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">L.</span>, zmarłej 1 czerwca 2018 r. w <span class="anon-block">P.</span>, ostatnio stale zamieszkałej z <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">Placu (...)</span>. Ktokolwiek rościłby prawa do spadku po w/w zmarłej winien zgłosić je w terminie 3 miesięcy od ukazania się ogłoszenia w Sądzie Rejonowym w Pabianicach pod rygorem pominięcia w postanowieniu <br/>o stwierdzeniu nabycia spadku.”.</p> <p>W toku postępowania nie zgłosiła się żadna osoba, która rościłaby prawa do spadku po zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o powołane dowody z dokumentów oraz ogłoszenia spadkowe, które nie budzą wątpliwości co do prawdziwości.</p> <p>W ocenie Sądu I instancji, wobec bezspornego i niekwestionowanego przez nikogo z zainteresowanych ustalenia, że spadkodawczyni <span class="anon-block">M. C. (1)</span> nie pozostawiła testamentów, porządek dziedziczenia po tej spadkodawczyni określają przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 k.c.</a> w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawczyni oraz jej małżonek. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową, miała jedno dziecko - syna <span class="anon-block">Z. C.</span>.</p> <p>Sąd niższej instancji dokonał ogłoszeń spadkowych o wezwaniu spadkobierców po zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 676)">art. 676 k.p.c.</a> jeżeli <br/>w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały ustalone.</p> <p>W związku z powyższy cały spadek po <span class="anon-block">M. C. (1)</span> przypadł <span class="anon-block">Z. C.</span>.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że z treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1012)">art. 1012 k.c.</a> wynika, że spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Zgodnie <br/>z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 1)">art. 1015 § 1 k.c.</a> oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Rezultatem zachowania biernego może być jedynie przyjęcie spadku (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1015;art. 1015 § 2)">art. 1015 § 2 k.c.</a>) z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p>Zdaniem Sądu Rejonowego, w toku postępowania nie wykazano, by syn spadkodawczyni <span class="anon-block">Z. C.</span> jako spadkobierca <span class="anon-block">M. C. (1)</span> zmarłej w dniu 1 czerwca 2018 r. złożył w terminie oświadczenie o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, wniosku o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Z powyższych względów Sąd <br/>I instancji przyjął, że do spadku po <span class="anon-block">M. C. (1)</span> z mocy ustawy powołany został <span class="anon-block">Z. C.</span>. Nabył on spadek po ww. spadkodawczyni w całości <br/>z dobrodziejstwem inwentarza.</p> <p>Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy nie doszło do złożenia zapewnienia spadkowego, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 671)">art. 671 k.p.c.</a> (a tak było w przedmiotowej sprawie), to zarządzenie przez sąd ogłoszenia wzywającego spadkobierców jest obligatoryjne, o czym stanowi przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 672)">art. 672 k.p.c.</a> W takiej sytuacji sąd jest ustawowo zobligowany do działania z urzędu i dokonywania czynności połączonej z wydatkami, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 83;art. 83 ust. 1)">art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (j.t.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z zm.). Sfinansowanie takiego wydatku przez Skarb Państwa jest tymczasowe i podlega rozliczeniu w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 83;art. 83 ust. 2)">art. 83 ust. 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113)">art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a>). W związku z powyższym w punkcie 2 postanowienia Sąd Rejonowy nakazał pobrać od wnioskodawczyni kwotę 514,76 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik <span class="anon-block">Z. C.</span>, zaskarżając rozstrzygnięcie w części, tj. w zakresie pkt 1 w całości.</p> <p> <strong> <!-- -->Zaskarżonemu orzeczeniu apelujący zarzucił naruszenie:</strong> </p> <p>a)  naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 244;art. 233;art. 233 § 1)">art. 244 oraz art. 233 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez brak zasięgnięcia przez Sąd I instancji informacji z akt stanu cywilnego o zstępnych <span class="anon-block">M. C. (1)</span> i oparcie się na niepełnym materiale dowodowym, a w konsekwencji błędne ustalenie kręgu jej spadkobierców ustawowych i uznanie, iż spadkodawczyni pozostawiła po sobie wyłącznie jednego syna - <span class="anon-block">Z. C.</span>, podczas gdy pozostawiła ona jeszcze dwóch synów - <span class="anon-block">E. C. (1)</span> oraz <span class="anon-block">S. C.</span>,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez błędne ustalenie, iż spadkodawczyni nie pozostawiła testamentów oraz uznanie tej okoliczności za bezsporną i niekwestionowaną przez nikogo <br/>z zainteresowanych, podczas gdy uczestnik postępowania w piśmie <br/>z dnia 6 czerwca 2020 r. poinformował, iż wedle jego wiedzy jego rodzice rozporządzili swoimi majątkami spadkowymi na rzecz innych członków rodziny w drodze testamentów notarialnych,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 677;art. 677 § 1;art. 677 § 2)">art. 677 § 1 i 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> poprzez brak stwierdzenia przez Sąd nabycia spadku przez wszystkich spadkobierców ustawowych zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span> oraz brak stwierdzenia nabycia przedmiotów zapisów windykacyjnych,</p> </dd> </dl> <p>b) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1025 § 1 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 931;art. 931 § 1)">art. 931 § 1 k.c.</a> oraz art. 1025 § 1 w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1029(1))">art. 1029<sup> <!-- -->1</sup> k.c.</a> poprzez brak stwierdzenia przez Sąd nabycia spadku przez wszystkich spadkobierców ustawowych zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span> oraz brak stwierdzenia nabycia przedmiotów zapisów windykacyjnych.</p> <p>Wobec podniesionych zarzutów apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.</p> <p> <span class="anon-block">A.</span> jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów <br/>w postaci:</p> <p>a)  odpisu skróconego aktu zgonu <span class="anon-block">A. C.</span>,</p> <p>b)  odpisu skróconego aktu urodzenia <span class="anon-block">Z. C.</span>,</p> <p>c)  odpisu skróconego aktu urodzenia <span class="anon-block">E. C. (1)</span>,</p> <p>d)  odpisu skróconego aktu urodzenia <span class="anon-block">S. C.</span> </p> <p> <em> <!-- -->na okoliczność rzeczywistego kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span>,</em> </p> <p>e)  testamentu <span class="anon-block">M. C. (1)</span> z dnia 11 maja 2004 r. sporządzonego w formie aktu n-otarialnego (Repertorium A Nr 2238/2004),</p> <p>f)  testamentów <span class="anon-block">M. C. (1)</span> z dnia 11 grudnia 2014 r. sporządzonych <br/>w formie aktu notarialnego (Repertorium A nr 4897/2014 oraz <span class="anon-block"> (...)</span>),</p> <p>g)  odpisu skróconego aktu urodzenia <span class="anon-block">I. C.</span>,</p> <p>h)  odpisu skróconego aktu małżeństwa <span class="anon-block">E. C. (2)</span> (z d. <span class="anon-block">P.</span>),</p> <p>i)  odpisu skróconego aktu małżeństwa <span class="anon-block">Ż.</span> <span class="anon-block">J.</span> (z d. <span class="anon-block">C.</span>)</p> <p> <em> <!-- -->na okoliczność odwołania przez <span class="anon-block">M. C. (1)</span> wszystkich swoich testamentów, które sporządziła przed dniem 11 grudnia 2014 r., <br/>a w szczególności testamentu z dnia 11 maja 2004 r., sporządzonego przed notariuszem <span class="anon-block">M. S.</span> (Repertorium A nr 2238/2004), uczynienia przez spadkodawczynię zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem był przysługujący jej udział w prawie własności nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia XVI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą nr (...)</span>, wraz z podstawieniem, uczynienia przez spadkodawczynię zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem był udział przysługujący spadkodawczyni w prawie własności nieruchomości położonej przy <span class="anon-block">Pl. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> </em>, <em> <!-- -->dla której Sąd Rejonowy w Pabianicach <br/>V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi zbiór dokumentów ZD nr <span class="anon-block"> (...)</span>, jak również na okoliczność kręgu zapisobierców windykacyjnych.</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja uczestnika jest o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem postanowienia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone orzeczenie nie może się ostać w obrocie prawnym, dlatego że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. Pojęcie „istoty sprawy”, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>, dotyczy jej aspektu materialno-prawnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że do nie rozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy. W szczególności chodzi zaś tutaj o różnego rodzaju zaniedbania, które w ogólnym rozrachunku polegają na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo pominięciu merytorycznych zarzutów stron przy jednoczesnym bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialno-prawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. wyrok SN z dnia <br/>9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb. Orz. 1936, poz. 315; postanowienia SN z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, opubl. OSNC Nr 1/1999 poz. 22; z dnia <br/>15 lipca 1998 r., II CKN 838/97, opubl. baza prawna LEX Nr 50750; z dnia <br/>3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, opubl. baza prawna LEX Nr 519260 oraz wyroki SN z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, opubl. OSP Nr 3/2003 poz. 36; <br/>z dnia 21 października 2005 r., III CK 161/05, opubl. baza prawna LEX Nr 178635.; z dnia 12 listopada 2007 r., I PK 140/07, opubl. OSNP Nr 1-2/2009 poz. 2 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r., <br/>I ACa 209/06, opubl. baza prawna LEX nr 516551 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. I ACa 486/12). Inaczej mówiąc „nierozpoznanie istoty sprawy” oznacza uchybienie procesowe sądu I instancji polegające na całkowitym zaniechaniu wyjaśnienia istoty lub treści spornego stosunku prawnego, przez co rozumie się nie wniknięcie w podstawę merytoryczną dochodzonego roszczenia, a w konsekwencji pominięcie tej podstawy przy rozstrzyganiu sprawy. Proces stosowania prawa przez sąd polega na ustaleniu faktów relewantnych dla rozstrzygnięcia, opisanych hipotezami norm prawa cywilnego materialnego, które znajdują zastosowanie dla zgłoszonych roszczeń. Brak rozważań w tym zakresie prowadzić musi do niewyjaśnienia istoty sprawy (wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 2 kwietnia 2019 r., I ACa 959/18, Lex nr 2668188).Oceny, czy sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, dokonuje się zaś na podstawie analizy żądań wniosku, stanowisk stron i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.</p> <p>W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy, choć nie ze swej winy, nie rozpoznał istoty sprawy i błędnie ustalił okoliczności faktyczne. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670;art. 670 § 1)">art. 670 § 1 k.p.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 670 zd. 1)">zdanie pierwsze</a>, sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy co prawda dokonał ogłoszeń w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, siedzibie Sądu Rejonowego w Pabianicach i siedzibie Urzędu Miasta w <span class="anon-block">P.</span>, jednakże po wydaniu zaskarżonego orzeczenia okazało się, że pominięto spadkobierców ustawowych. Sąd odwoławczy, jako sąd rozpoznający meritum sprawy, nie mógł pominąć ujawnienia pełnego kręgu spadkobierców ustawowych. Niestety uzupełnienie kręgu uczestników i ewentualna zmiana orzeczenia w ramach ustawowego porządku dziedziczenia nie była możliwa. Okazało się bowiem, zmarła <span class="anon-block">M. C. (1)</span> pozostawiła po sobie testamenty, które również nie zostały przez Sąd Rejonowy zbadane. Tymczasem testamenty mogą zmienić porządek dziedziczenia, a więc dotyczą kwestii badanych przez sąd z urzędu. Pominięcie tych okoliczności oznacza, że istota sprawy nie została zbadana.</p> <p>Uczestnik w apelacji wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregu istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia dokumentów w postaci aktów skróconych zgonu, aktów urodzenia i aktów małżeństwa, a także testamentów sporządzonych w formie aktów notarialnych. Wskazać należy, że z uwagi na istotę postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, dowodów tych nie można było pominąć, uznać ich są spóźnione.</p> <p>W ocenie Sądu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność uzupełnienia kręgu uczestników, przeprowadzenia kompleksowej oceny dowodów, zbudowania prawidłowej podstawy faktycznej, dokonania ponownej oceny żądania wniosku i rozstrzygnięcia o istocie sprawy. Pomimo tego, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 382)">art. 382</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny i w tym znaczeniu jest przedłużeniem postępowania przeprowadzonego przed sądem pierwszej instancji, jednakże <br/>z pola widzenia nie może schodzić wymóg zachowania instancyjności, o której stanowi <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 176;art. 176 ust. 1)">art. 176 ust. 1 Konstytucji RP</a>. Jak zasadnie wskazał Sąd Najwyższy <br/>w postanowieniu z dnia 26 lutego 2021 r. (I CZ 88/20, <span class="anon-block">L.</span>) ocenę, czy sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, należy odnieść do tych dowodów, które dla rozpoznania istoty sprawy miałyby zasadnicze znaczenie, zaś przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji dowody nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadzenie przez sąd drugiej instancji takich dowodów i poczynienie na ich podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych, a następnie dokonanie ich koniecznej, pełnej oceny prawnej, pozbawiłoby uczestników możliwości kwestionowania ustalonej podstawy faktycznej z powodu zakazu oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów i oceny dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(3);art. 398(3) § 3)">art. 398<sup> <!-- -->3</sup> § 3 k.p.c.</a>) oraz ze względu na związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(13);art. 398(13) § 2)">art. 398<sup> <!-- -->13</sup> § 2 k.p.c.</a>). <br/>Rozpoznanie niniejszej sprawy wymagałoby czynienia kluczowych ustaleń po raz pierwszy w instancji odwoławczej. Z tego też powodu, zasadnym jest respektowanie uprawnień uczestników postępowania wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, które uzasadnia w takich wypadkach uchylenie orzeczenia.</p> <p>Z tych wszystkich względów, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a żądanie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej <span class="anon-block">M. C. (1)</span> musi być przedmiotem ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.</p> <p>Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po uzupełnieniu kręgu uczestników postępowania, Sąd Rejonowy winien pochylić się nad całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym dowodami przedstawionymi przez uczestnika w apelacji. Prawidłowo przeprowadzona ocena dowodów powinna doprowadzić do właściwego zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co umożliwi prawidłową analizę okoliczności sprawy pod kątem prawa materialnego.</p> <p>Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie doszło do nierozpoznania istoty sprawy, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i jej przekazaniem do ponownego rozpoznania, ocena przez Sąd odwoławczy podniesionych w apelacji pozostałych zarzutów stała się tym samym zbędna.</p> <p>Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego pozostawiono Sądowi niższej instancji, jak wymaga tego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> </div>