III SA/Gl 423/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant referent-stażysta Julia Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oddala skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (dalej: organ odwoławczy), zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej: strona, skarżący), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w H. (dalej: organ I instancji) z [...] r., nr [...]), w przedmiocie przeniesienia skarżącego go na niższe stanowisko służbowe z dniem [...] r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 15, art. 17 pkt 3, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 218 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 7, art. 12 ust. 2 pkt 8 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2020 r., poz. 848 ze zm., dalej: ustawa o SW). Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Skarżący pełnił służbę w Zakładzie Karnym w L., w latach 2011 - 2018. Orzeczeniem nr [...] z [...]r., Dyrektor Zakładu Karnego w L. orzekł o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Z kolei, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, orzeczeniem nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Przełożony skarżącego, rozkazem personalnym z [...] r., [...], z dniem [...] r. stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego w związku z prawomocnym orzeczeniem kary dyscyplinarnej wydalenia go ze służby, nr [...], z [...] r. Wyrokiem z [...] r., Sąd Okręgowy w C. zmienił zaskarżone orzeczenie nr [...]r. Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z [...] r. oraz orzeczenie nr [...] z [...]r., Dyrektora Zakładu Karnego w L. i przywrócił skarżącego do służby. Sąd Apelacyjny w K., wyrokiem z [...] r., sygn. [...] zmienił ww. zaskarżony wyrok sądu I instancji oraz orzeczoną karę dyscyplinarną w ten sposób, że orzekł wobec skarżącego karę niższego stopnia, tj. wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia. W dniu [...] r., skarżący zgłosił swoją gotowość do podjęcia służby, co zainicjowało wszczęcie postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. W dniu [...] r. skarżący został mianowany z dniem [...] r. na stanowisko starszego strażnika działu ochrony Zakładu Karnego w H. Dyrektor Zakładu Karnego w H. decyzją nr [...] r. przeniósł skarżącego na niższe stanowisko - strażnika działu ochrony z dniem ponownego nawiązania stosunku służbowego tj. z dniem [...] r. Skarżący, wniósł odwołanie od ww. decyzji w części dotyczącej daty przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zarzucając jej naruszenie art. 222 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, w której orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] r., a także poprzedzające je orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. Dyrektora Zakładu Karnego w L. nie zostały uchylone, lecz prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] r. zmienione. W ocenie skarżącego jedynie uchylenie orzeczeń o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, dawałoby podstawę wszczęcia postępowania wobec niego postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego w oparciu o art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o SW. Organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska, wskazując, że art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o SW stanowi, iż uchylenie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Ponadto, zgodnie z art. 222 ust. 1, pozytywne zakończenie ww. postępowania stanowi z kolei podstawę do wydania aktu mianowania na stanowisko służbowe co najmniej równorzędne w zakresie uposażenia ze stanowiskiem zajmowanym przez funkcjonariusza bezpośrednio przed ustaniem stosunku służbowego. W przedmiotowej sprawie jest to stanowisko starszego strażnika działu ochrony, jednak zgodnie z treścią wyroku Sądu II instancji, skarżącemu wymierzono karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia, zatem został on z dniem ponownego nawiązania stosunku służbowego decyzją przeniesiony na stanowisko bezpośrednio niższe, tj. strażnika działu ochrony. Za datę przeniesienia na niższe stanowisko przyjęto [...] r., tj. dzień wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w K.. Zgodnie bowiem z art. 222 ust. 2 ustawy o SW, ponowne nawiązanie stosunku służbowego następuje z dniem uchylenia przez właściwy organ skutków ustania stosunku służbowego, w tym przypadku z dniem [...] r., albowiem wyrok Sądu II instancji jest prawomocny i wykonalny z chwilą ogłoszenia. Organ przytoczył wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z [...]r., sygn. [...], w którym stwierdzono, że w wyniku uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariuszy ze służby więziennej, reaktywacja stosunku służbowego nie następuje ex lege, ale winno to doprowadzić do wszczęcia postępowania kwalifikacyjnego w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. Dopiero pozytywne zakończenie tego postępowania skutkuje ponownym wydaniem aktu mianowania na określone stanowisko służbowe. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie, nastąpiła niejako reaktywacja stosunku służbowego z tym, że na niższe stanowisko służbowe. Ponowne nawiązanie stosunku służbowego, o którym mowa w art. 222 ustawy o SW, traktować należy jako nowy stosunek służbowy i od daty jego nawiązania powinien być liczony termin wykonywania "nowej" kary dyscyplinarnej. W powyższym stanie faktycznym i prawnym, organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 222 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010r. o Służbie Więziennej poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, w której orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w K. z dnia [...]r., a także poprzedzające je orzeczenie nr [...] z dnia [...]r. Dyrektora Zakładu Karnego w L. nie zostały uchylone, lecz prawomocnym orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...]r. zmienione; b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 257 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej poprzez jego niezastosowanie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego w H. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ww. ustawy.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak również naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z [...]r. Dyrektora Zakładu Karnego w H. przenoszącą skarżącego na niższe stanowisko służbowe, tj. strażnika działu ochrony z dniem [...]r. Decyzja była następstwem wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z [...]r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w C. z [...]r. oraz poprzedzające go orzeczenie nr [...] Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w K. z [...]r. oraz orzeczenie nr [...] z [...]r. Dyrektora Zakładu Karnego w L. w ten sposób, że orzekł wobec skarżącego karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia. Skarżący podniósł, że z art. 221 ust. 1 pkt 4 ustawy o SW wynika wprost, że jedynie uchylenie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, a także uchylenie lub stwierdzenie nieważności podstaw prawnych ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby w Służbie Więziennej stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie ponownego nawiązania stosunku służbowego. W ocenie skarżącego orzeczenia o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, lecz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z [...]r. została nadana im odmienna treść, poprzez orzeczenie, w miejsce kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia. Skarżący stoi na stanowisku, że kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia orzeczona została z dniem wydania orzeczenia przez organ odwoławczy, co wynika z treści art. 257 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, tj. z dniem [...]r. Zatem również decyzja o przeniesieniu na niższe stanowisko służbowe powinna zostać wydana z tym dniem. Przyjęcie koncepcji, iż do wykonania kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia miałoby dojść dopiero z dniem [...]r., doprowadziłoby do faktycznego podwójnego ukarania skarżącego za jedno przewinienie dyscyplinarne. Od [...]r. do [...]r. wobec skarżącego stosowana byłaby bowiem kara dyscyplinarna wydalenia ze służby, a od [...]r. kara dyscyplinarna wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia. W ten sposób naruszona zostałaby konstytucyjna zasada ne bis in idem (zakazu podwójnego karania tej samej osoby za ten sam czyn), która wynika zasady państwa prawnego oraz prawa do sądu określonych w art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. 78, poz. 483). Zdaniem skarżącego skoro orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej pozostały w obrocie prawnym, aktualne i prawnie wiążące pozostają te składniki orzeczeń, które nie zostały zmienione, a zatem również data orzeczenia kary dyscyplinarnej. Z kolei organ stwierdził, że za datę wyznaczenia na niższe stanowisko należy uznać [...] r.tj. dzień wydania prawomocnego wyroku Sadu Apelacyjnego w K., zgodnie bowiem z art. 222 ust. 2 ustawy o SW, ponowne nawiązanie stosunku służbowego następuje z dniem uchylenia przez właściwy organ skutków ustania stosunku służbowego, w tym więc przypadku z dniem [...] r. Wyrok Sądu II instancji staje się prawomocny, a zatem i wykonalny z momentem jego ogłoszenia, co uchyliło skutki ustania stosunku służbowego na dzień wymierzenia kary. W przedstawionym sporze co do daty reaktywacji stosunku służbowego skarżącego, Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko i argumentację organu. Uwadze skarżącego umknęło bowiem, że w konsekwencji prawomocnej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z [...] r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w L. z [...] r. , nr [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, przełożony skarżącego wydał rozkaz personalny z [...] r., nr [...], którym stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego. Zgodnie z art. 219 ust. 3 ustawy o SW, rozkaz personalny jest wykonalny z dniem w nim określonym. Od rozkazu personalnego odwołanie nie przysługuje. A zatem w związku z karą dyscyplinarną wydalenia ze służby doszło nie tylko do kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, co podlegało ocenie sądów powszechnych w obu instancjach, ale również do skutecznego wygaśnięcia stosunku służbowego, na podstawie wykonalnego rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje. Przepisy ustawy o Służbie Więziennej zawierają szczególną, autonomiczną regulację dotyczącą spraw ze stosunku służbowego funkcjonariuszy. W Rozdziale 20 ustawy zawarte są przepisy, które jasno regulują rozpatrywanie sporów o roszczenia funkcjonariuszy, m.in. wskazują formę rozstrzygnięć oraz podmiot właściwy do rozstrzygnięcia sprawy jak również wskazują na właściwość sądu w poszczególnych sprawach. W przedmiotowej sprawie, odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego rozpatrywał właściwy Sąd Okręgowy, a następnie Sad Apelacyjny już po wygaśnięciu stosunku służbowego. Wyrok Sądu Apelacyjnego, którym zmieniono wyrok Sądu I instancji oraz orzeczenia organów obu instancji w ten sposób, że orzeczono wobec obwinionego karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe wraz z obniżeniem stopnia został wydany w czasie, w czasie kiedy skarżący nie był już funkcjonariuszem. Co więcej, jak już wskazano, ustawa o SW przewiduje, że wygaśnięcie stosunku służbowego jest nieodwołalne i wykonalne z dniem określonym w rozkazie personalnym. Zgodnie z art. 222 ust. 2 ustawy o SW, ponowne nawiązanie stosunku służbowego następuje z dniem uchylenia przez właściwy organ skutków ustania stosunku służbowego, o których mowa w art. 221. Prawo do uposażenia powstaje z dniem określonym w akcie mianowania. Skutki ustania stosunku służbowego zostały uchylone z dniem [...] r. i z tym dniem prawidłowo nawiązano ponownie stosunek służbowy. Należy przy tym zauważyć, że Sąd Apelacyjny orzekał w granicach swoich kompetencji określonych w art. 386 §1 k.p.c., zmieniając wyrok Sądu I instancji i orzekając co do istoty sprawy. Jednak, co w ocenie Sądu jest oczywiste, zmiana kary dyscyplinarnej zarazem uchylała skutki ustania stosunku służbowego skarżącego w rozumieniu art. 222 ust. 2 ustawy o SW. Natomiast art. 257 pkt 2) ustawy o SW stanowi, że orzeczenie staje się prawomocne w dniu wydania orzeczenia przez organ odwoławczy, którym wbrew zarzutom skargi nie jest Sąd, ale wyższy przełożony dyscyplinarny, jako adresat odwołania co wynika wprost z art. 256 ust. 3 ustawy. Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 222 ust. 1 i 2 oraz art. 257 pkt 2) ustawy o SW, okazały się niezasadne. Z powyższych względów Sąd , na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.