VI SA/Wa 1764/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L.Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ("SKO", "Kolegium"), w decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania L.sp. z o.o. z siedzibą w [...] (poprzednio: F. sp. z o.o., F.sp. z o.o. i F.sp. z o.o.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] odmawiającą wyrejestrowania samochodu osobowego marki PEUGEOT 406, numer rejestracyjny [...], nr identyfikacyjny [...] z powodu kradzieży (przywłaszczenia). Ww. decyzja została wydana w następujących okolicznościach: Wnioskiem z dnia 22 października 2018 r. F.sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("strona", "spółka", "skarżąca"), działająca przez pełnomocnika, wystąpiła o wyrejestrowanie pojazdu marki Peugeot 406, numer rejestracyjny [...], numer identyfikacyjny [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca powołał się na art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zm., dalej "p.r.d.") i podniósł fakt utraty pojazdu wskutek jego przywłaszczenia/sprzeniewierzenia przez leasingobiorcę. Do wniosku dołączono: zawiadomienie z dnia 4 października 2004 r. o popełnieniu przez B. P. przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. skierowane do Prokuratury Rejonowej w [...] wraz z dowodem jego nadania; umowę leasingu [...] z dnia 28 czerwca 2004 r. wraz z protokołem wydania - odbioru przedmiotu leasingu, wypowiedzenie z dnia 1 września 2004 r. umowy leasingu wraz z ostatecznym przedsądowym wezwaniem do wydania (zwrotu) pojazdu z dnia 17 września 2004 r., wygenerowany wydruk informacji KRS wraz z pełnomocnictwem, oświadczenie z dnia 20 września 2018 r. F.Sp. z o.o. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań na okoliczność utraty pojazdu, zawiadomienie z dnia 22 listopada 2004 r. Komisariatu Policji w [...] Posterunek Policji w [...] o wszczęciu dochodzenia o przestępstwo z art. 286 § k.k. (oszustwo) w sprawie, w której F.Sp. z o.o. jest pokrzywdzoną, pismo z dnia 10 lutego 2005 r. (sygn. [...]) Prokuratora Prokuratury Okręgowej VI Wydział do Spraw Przestępczości Zorganizowanej w [...]. W dniu [...] kwietnia 2019 r. Prezydent [...] wydał decyzję, którą odmówił F.Polska Sp. z o.o. wyrejestrowania pojazdu objętego wnioskiem. Organ wskazał, że spółka nie przedłożyła zaświadczenia, o którym mowa w § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych. W wyniku postępowania odwoławczego ww. rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skoro Prezydent [...] dysponował zaświadczeniem Komisariatu Policji z dnia 22 listopada 2004 r. oraz pismem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...], to winien był dokumenty te ocenić, a także wystąpić do Prokuratury o udzielenie informacji co do dalszego biegu postępowania karnego. Ponadto Kolegium nie zaakceptowało nadmiernie formalistycznej wykładni art. 79 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. dokonanej przez organ I instancji i wskazało, że przywłaszczenie powinno być traktowane na gruncie ww. przepisu na równi z kradzieżą. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu [...] września 2020 r. Prezydent [...] wydał decyzję, którą po rozpoznaniu wniosku F.Sp. z o.o. odmówił wyrejestrowania samochodu osobowego marki PEUGEOT 406, numer rejestracyjny [...], nr identyfikacyjny [...] z powodu kradzieży (przywłaszczenia). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że "nie został dopełniony obowiązek zawarty w § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych, tj. nie przedstawiono odpowiedniego dokumentu, tzn. zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji lub postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu (...)". Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, podnosząc w nim naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 2 i art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowy pojazd nie może być wyrejestrowany na podstawie przesłanek wymienionych w tych przepisach. Do odwołania skarżąca dołączyła postanowienie z dnia [...] września 2020 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] delegowanego do Prokuratury Okręgowej w [...] o umorzeniu śledztwa przeciwko B. P. wobec stwierdzenia, że podejrzany zmarł. Kolegium - powołując się w zaskarżonej decyzji na art. 79 ust. 1 p.r.d. - uznało, iż odmowa wyrejestrowania w przedmiotowej sprawie pojazdu jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych przez organ pierwszej instancji. SKO przeprowadziło w postępowaniu odwoławczym dowód z dokumentu w postaci postanowienia z dnia [...] września 2020 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], delegowanego do Prokuratury Okręgowej w [...] o umorzeniu śledztwa przeciwko B. P. wobec stwierdzenia, że podejrzany zmarł. Z postanowienia tego wynika, że pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w [...] prowadzone było śledztwo o sygn. akt [...] przeciwko B. P. podejrzanemu o to, że w okresie od 17 do 28 czerwca 2004 r. w [...], działając wspólnie i w porozumieniu z nieustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd przedstawiciela F.sp. z o.o. co do istnienia pojazdu marki Peugeot 406 o numerze rejestracyjnym [...]. numer nadwozia [...], który w rzeczywistości nie istniał, poprzez poświadczenie nieprawdy w protokole wydania - odbioru przedmiotu leasingu, w którym potwierdził odbiór ww. przedmiotu leasingu sprawnego technicznie, chociaż nigdy przedtem samochodu tego nie widział, w wyniku czego doprowadził przedstawiciela ww. firmy do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 89 000 zł, działając na szkodę F.sp. z o.o., tj. przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Śledztwo w tej sprawie zostało umorzone wobec stwierdzenia, że podejrzany zmarł. Niemniej w toku tego śledztwa Prokuratura poczyniła szereg istotnych ustaleń mających znaczenie dla niniejszej sprawy. Mianowicie ustalono, że na terenie [...] działała zorganizowana grupa przestępcza zajmująca się wyłudzaniem leasingów. Jedną z metod działania sprawców było wyłudzanie pieniędzy z firm leasingowych z tytułu zapłaty za wyleasingowane samochody, które w rzeczywistości nie istniały. W tym celu, jeden z członków grupy – R. Z., sporządzał przy użyciu programów komputerowych dokumentację niezbędną do rejestracji pojazdu. Na podstawie tak spreparowanych dokumentów, samochody były następnie rejestrowane w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta w [...], przy czym rejestrowano je przy użyciu dowodów osobistych innych osób, które wcześniej zgłosiły ich utratę. Po załatwieniu formalności, nieistniejące de facto pojazdy były "umieszczane" w autokomisach (część autokomisów również w rzeczywistości nie istniała), które wystawiały faktury ich sprzedaży firmie leasingowej, w związku z pojawieniem się klienta zainteresowanego zawarciem umowy leasingowej na dany pojazd. Po przelewie pieniędzy na konto autokomisu, środki te były wypłacane przez członków zorganizowanej grupy przestępczej. Na podstawie opinii LK KWP w [...] stwierdzono, że samochód marki Peugeot 406 o numerze rejestracyjnym [...], numerze nadwozia [...] i numerze silnika [...], będący przedmiotem umowy leasingu nr [...] zawartej w dniu 28 czerwca 2004 r. przez B. P. z F. sp. z o.o., nie został nigdy wyprodukowany. Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, że okoliczność braku istnienia kiedykolwiek pojazdu, którego dotyczy niniejsza sprawa rzutuje na zasadność stosowania art. 79 ust. 1 p.r.d. w przedmiotowej sprawie. Wszakże przepis ten określa przypadki wyrejestrowania pojazdu, ale nie takiego, który byłby fikcyjny i istniał tylko wirtualnie, lecz tylko takiego, który był wyprodukowany. Analiza wszystkich przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 tej ustawy prowadzi do wniosku, że odwołują się one wprost do pojazdu, który kiedykolwiek istniał. Nie można bowiem ani dokonać kradzieży, ani też trwale i zupełnie utracić czegoś, co nigdy w rzeczywistości nie istniało. Podobnie jak nie można przekazać czegoś, co nie istnieje do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, nie można też wywieść z kraju, czy zniszczyć pojazdu, który nigdy nie istniał. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka zarzuciła zaskarżanej decyzji naruszenie: przepisów prawa materialnego, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania tj. art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedmiotowy pojazd nie może być wyrejestrowany na podstawie przesłanek wymienionych w tym przepisie; przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niezastosowanie i pominięcie, że organ I instancji dopuścił się w sprawie naruszenia naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym ochrony praworządności, obowiązku podejmowania wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które zdaniem organu I instancji, nie miały wpływu na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania administracyjnego; art. 8 k.p.a. przez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa polegające na obciążeniu skarżącego konsekwencjami błędów organów administracji publicznej, w sytuacji gdy w adekwatnym stanie faktycznym Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], usunął pojazd z rejestru, mimo jednoznacznego stwierdzania, że pojazd w ogóle nie istniał; art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie, bowiem organ I instancji nie udzielił stronie informacji o zasadności wystąpienia z innym żądaniem, tj. wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie całości materiału dowodowego sprawy; 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zastosowanie, w sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zobowiązane było do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, to jest o wyrejestrowaniu pojazdu, lub uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła: na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r., odmawiającej wyrejestrowania pojazdu marki PEUGEOT 406, numer rejestracyjny [...], nr identyfikacyjny [...]; na podstawie art. 135 k.p.a. o uchylenie decyzji Prezydenta [...] z [...] września wyrejestrowania pojazdu marki PEUGEOT 406 3,0 KAT, numer rejestracyjny [...], nr identyfikacyjny [...]; 2020 r. ([...]), odmawiającej na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. o wskazanie Organowi sposobu załatwienia sprawy; na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw, z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie jest bowiem wadliwa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu. Sprawa administracyjna, której dotyczy niniejsze postępowanie, odnosi się do kwestii oceny zasadności odmowy przez organ wyrejestrowania pojazdu skarżącej w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. W pierwszej kolejności należy przedstawić przepisy prawa, mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 79 ust. 1 p.r.d.: "Pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5". Tak jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postępowanie dotyczące wyrejestrowania pojazdu jest postępowaniem opartym na zasadzie skargowości - do jego uruchomienia niezbędny jest wniosek uprawnionego podmiotu, który to określa w nim podstawę żądania (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1235/16). Z akt sprawy natomiast wynika, że samochód, którego dotyczył wniosek o wyrejestrowanie nigdy nie istniał. W postanowieniu z dnia [...] września 2020 r. Prokuratury Okręgowej w [...] Wydział III ds. Przestępczości gospodarczej o umorzeniu śledztwa (sygn. [...]), - na podstawie opinii LK KWP w [...] - stwierdzono, że samochód marki Peugeot 406 o numerze rejestracyjnym [...], numerze nadwozia [...] oraz o numerze silnika [...], będący przedmiotem umowy leasingu nr [...] zawartej w dniu [...] czerwca 2004 r. przez B. P. z F.sp. z o.o., nie został nigdy wyprodukowany. Ww. okoliczności nie można było zignorować w postępowaniu administracyjnym. Nieistnienie ww. pojazdu wyklucza bowiem - co oczywiste - możliwość jego kradzieży (nawet interpretowanej zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1435/12), na którą powołuje się skarżącą na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. W takiej sytuacji nie może także być mowy o trwałej i zupełnej utracie posiadania spornego pojazdu w warunkach określonych w art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. Okoliczności wynikających z ww. postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] nie mógł pominąć także Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję. W sposób oczywisty rzutują one na wynik sprawy. Ustalony w sprawie stan faktyczny - uwzględniający okoliczności wynikające z ww. postanowienia - nie podlega bowiem pod dyspozycję art. 79 ust. 1 pkt 2 i 5 p.r.d. Dlatego organ nie mógł pozytywnie dla strony rozpoznać jej wniosku o wyrejestrowanie pojazdu. Sąd dostrzegł przy tym, że SKO utrzymało w mocy decyzję o odmowie wyrejestrowania pojazdu zamiast uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie I instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Brak było bowiem prawnych możliwości do wydania aktu - wprawdzie negatywnego dla strony - ale rozstrzygającego sprawę co do istoty. Postępowanie było bowiem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdyż od początku brak było koniecznego elementu materialnoprawnego w postaci istnienia pojazdu podlegającego wyrejestrowaniu. Jednakże w realiach niniejszej sprawy wydanie decyzji merytorycznej nie ma żadnych negatywnych konsekwencji dla strony. Tak więc ww. naruszenie, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Zatem zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia art. 79 p.r.d. są bezzasadne. Nie mają także podstaw zarzuty podnoszące naruszenie przez organ przepisów postępowania. W szczególności nie mógł zostać uwzględniony zarzut odwołujący się do przypadków wyrejestrowania przez organ pojazdu, mimo stwierdzenia, że pojazd nie istnieje. Należy bowiem wskazać, że wyrażona w art. 8 § 2 k.p.a. konieczność uwzględnienia przez organ dotychczasowej praktyki nie może być rozumiana jako konieczność powielania wszystkich wcześniejszych błędów organu. Ww. zasada nie wyprzedza zasady praworządności z art. 7 k.p.a. Podstawowym zadaniem każdego organu administracji jest bowiem działanie zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Bezzasadne jest również zarzucanie SKO pominięcie, że organ I instancji naruszył zasady informowania (art. 9 k.p.a.). Podkreślić należy, że co prawda k.p.a. nakłada na organy administracji państwowej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), jednak zasada ta nie może być utożsamiana z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. wyrok NSA OZ w Krakowie z 20 stycznia 2000 r., I SA/Kr 1512/97; wyrok NSA z 1 października 1999 r., III SA 7458/98; teza druga wyroku NSA z 20 lipca 1999 r., I SA 2176/98; wyrok NSA OZ w Łodzi z 27 marca 1998 r., I SA/Łd 489/98; wyrok NSA z 27 sierpnia 1997 r., III SA 66/96). Również w literaturze wskazuje się na niemożność wykładnia art. 9 k.p.a. w taki sposób, że organ administracji stawałby się w istocie pełnomocnikiem strony (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 53; G. Łaszczyca w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 146). Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.