V AGa 168/21

<p>Sygn. akt V AGa 168/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 1 grudnia 2022 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSA Irena Piotrowska</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. w Katowicach</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">J. Ś.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt XIV GC 340/20</p> <p>1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2 w ten sposób, że oddala powództwo i zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;</p> <p>2.  zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 8.025 (osiem tysięcy dwadzieścia pięć) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <table> <colgroup> <col width="237"/> <col width="237"/> <col width="237"/> </colgroup> <tr> <td> </td> <td> <p>SSA Irena Piotrowska</p> </td> <td> </td> </tr> </table> <p>Sygn.akt V AGa 168/21</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block"> (...) Spółka Akcyjna</span> w <span class="anon-block">K.</span> domagała się zasądzenia w trybie upominawczym od pozwanej <span class="anon-block">J. Ś.</span> kwoty 79 488,37 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie liczonymi od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia zapłaty .</p> <p>Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt XIV GNc 236/20 w dniu 20 maja 2020 r. Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił żądanie pozwu w całości.</p> <p>Pozwana wniosła skutecznie sprzeciw co do całości nakazu zapłaty.</p> <p>Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił powództwo w całości oraz orzekł w przedmiocie kosztów procesu.</p> <p>W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano na następujące ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną.</p> <p>W dniu 3 listopada 2016 r. powódka działając poprzednio pod <span class="anon-block"> firmą (...) Spółka z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> zawarła umowę agencyjną z <span class="anon-block">P. Ś.</span>.</p> <p>Agent zobowiązał się do przyjmowania zakładów wzajemnych w wydzielonej części lokalu położonego w <span class="anon-block">S.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> . Do obowiązków agenta należało między innymi przyjmowanie zakładów i pobieranie opłat za zawarte w imieniu i na rzecz powódki zakłady wzajemne i do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku przy zastosowaniu kas rejestrujących powódki oraz terminowe rozliczanie z powódka. Zgodnie z § 8 umowy agencyjnej agent zobowiązał się do dokonywania comiesięcznych rozliczeń punktu z uzyskanego obrotu za każdy miesiąc kalendarzowy zgodnie z zasadami opisanymi w instrukcji powódki lub vademecum i przekazania bez zwłoki raz w miesiącu do 10 dnia roboczego po miesiącu w którym rozliczenie zostało dokonane należnej kwoty zgodnie z miesięcznymi obliczeniami. W razie nie przekazania należnej kwoty przez agenta powódka zastrzegła sobie prawo odstąpienia od umowy. Pkt 5 §8 umowy agencyjnej przewidywał ponadto, że w razie niedokonania przez agenta płatności powódka była uprawniona do naliczenia odsetek umownych w wysokości 15 % rocznie oraz wstrzymania wypłaty wynagrodzenia agentowi do momentu pełnego rozliczenia.</p> <p>Na mocy aneksu do umowy agencyjnej z dnia 3 listopada 2016 r. datowanego na dzień 28 września 2018 r. dotychczasowe prawa i obowiązki wynikające z umowy agencyjnej przejęła pozwana <span class="anon-block">J. Ś.</span>. Aneks wszedł w życie z dniem 1 października 2018 r.</p> <p>W dniu 7 października 2019 r. umowa agencyjna łącząca powódkę z pozowaną została rozwiązana na mocy porozumienia stron.</p> <p>Ustalono, że wszystkie zakłady w punkcie agenta w <span class="anon-block">S.</span> we wrześniu 2019 r. wyniosły 674 461,27 zł , w tym prowizja agenta wyniosła 74 155,02 zł. W dniu 18 września 2019 r. zwarte zostały zakłady na kwotę 465 380,11 zł rozchody wyniosły 409 838,79 zł , stan końcowy wynosi 144 744,78 zł. Z raportu inkasenta nr 1 758 079 z dnia 18 września 2019 r. wynika, ze agent nie wypłacił żadnej kwoty.</p> <p>Wskazano , że pismem z dnia 2 października 2019 r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty roszczenia w kwocie 79 488,37 zł z tytułu rozliczenia dokonywanych zakładów na kwotę 144 744,78 zł , braku uiszczenia za nie opłaty w punkcie i potrącenia z kwotą , która byłaby należna pozwanej z tytułu prowizji tj. z kwotą 79 488,37 zł w terminie tygodniowym . Kolejne wezwanie do zapłaty powódka wystosowała do pozwanej dniu 8 stycznia 2020 r. i w dniu 26 marca 2020 r.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego dochodzone pozwem roszczenie zasługiwało w całości na uwzględnienie.</p> <p>Przyjęto, że strony procesu łączyła umowa agencyjna.</p> <p>Podano, że zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 758;art. 758 § 1)">art. 758 § 1 k.c.</a> przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do stałego pośredniczenia za wynagrodzeniem przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie (§2).</p> <p>Zaznaczono, że stronami umowy mogą być zarówno osoby fizyczne jak i prawne z tym, że każdej z nich musi przysługiwać przymiot profesjonalizmu - tak dający zlecenie jak i przyjmujący zlecenie muszą być osobami prowadzącymi własne przedsiębiorstwo. Uznano, że powyższy wymóg w niniejszej sprawie został spełniony, powód jest osobą prawną działającą w formie spółki akcyjnej natomiast pozowana jako osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą pod <span class="anon-block"> firmą (...)</span>. A nadto z treści zawartej przez strony umowy, w szczególności § 13 umowy wskazano, że umowa została zawarta na czas nieokreślony co świadczy o tym, że zawarta w dniu 3 listopada 2016 r. umowa nie tylko z nazwy jest umową agencyjną albowiem jej zawarcie stworzyło „węzeł prawny” wyrażający się w ciągłości czynności podejmowanych przez agenta.</p> <p>Wskazano, że podstawowy obowiązek pozwanej jako agenta polegał na przyjmowaniu zakładów wzajemnych i pobieraniu opłat za zawarte zakłady w imieniu i na rzecz powoda, prowadzeniu ewidencji obrotu i kwot podatku przy zastosowaniu kas rejestrujących <span class="anon-block"> (...)</span>, a także terminowym rozliczaniu się z powodem.</p> <p>Umowa zawierała szczegółowe zasady wzajemnych rozliczeń. W razie nieprzekazania <span class="anon-block"> (...)</span> w określonym terminie należnej kwoty powód zastrzegł sobie w umowie prawo odstąpienia od niniejszej umowy a ponadto był uprawniony w razie nie dokonania przez agenta w wyznaczonym czasie wpłaty należnych mu kwot, do naliczania odsetek umownych w wysokości 15 % rocznie oraz do wstrzymania wypłaty wynagrodzenia należnego agentowi, do momentu pełnego rozliczenia.</p> <p>Ponieważ do pełnego rozliczenia ze strony pozwanej nie doszło Sąd Okręgowy uznał , że zasadnie (zgodnie z brzmieniem umowy) powód dokonał potrącenia należnego pozwanej wynagrodzenia z wierzytelnością wynikającą z niewpłaconych przez pozwaną sum pieniężnych wynikających z rozliczenia punktu.</p> <p>Wobec zaistnienia okoliczności przewidzianych w umowie a polegających na braku rozliczenia się przez pozwaną z pobranych przez klientów środków pieniężnych powód odstąpił od umowy.</p> <p>Przedstawione przez powoda wyliczenia stanowiące podstawę obliczenia wartości przedmiotu sporu , nie budziły wątpliwości. Sądu. Przedstawiony wykaz obejmuje operacje dokonywane w punkcie prowadzonym przez pozwaną w dniu 13 września 2019 r., 17 września 2019 r. i 19 września 2019 r. Z wydruków obejmujących poszczególne dni wynikało ile zakładów zostało złożonych w ramach punktu prowadzonego przez pozwaną, jakie wygrane padły. Z zestawienia sporządzonego dla punktu prowadzonego przez pozwaną wynikało, że w miesiącu wrześniu 2019 roku całość wkładu brutto wyniosła 647 461,27 zł wszystkie złożone zakłady stanowiły wartość 673 865,87 zł , a wartość dla agenta (pozwanej) wyniosła 74 125,25 zł. Suma wkładów po odliczeniu podatku wynosiła 65 256,41 zł.</p> <p>Stwierdzono, że pozwana należnej powodowi kwoty nie wpłaciła, co powód wykazał przedstawiając pusty raport kasowy. Okoliczności tej nie podważała także sama pozwana, podnosząc w sprzeciwie od nakazu zapłaty nie zarzut, że roszczenie zostało wbrew twierdzeniom powoda przez nią uregulowane, a jedynie powołując się na zaistnienie okoliczności niezwiązanych bezpośrednio z przedmiotem niniejszej sprawy. Podkreślono, że niniejsza sprawa nie dotyczyła odpowiedzialności za złożone zakłady przez syna pozwanej i ciążącej na nim z tego tytułu odpowiedzialności, a odpowiedzialności pozwanej za zobowiązanie do wyliczenia się z powodem ze środków finansowych pobranych przez pozwaną, a które była zobowiązana powodowi wypłacić.</p> <p>Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 758)">art. 758 k.c.</a> i nast. , a co do odsetek umownych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 481)">art. 481 k.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu orzeczono na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> zgodnie z wynikiem procesu obciążając kosztami postępowania stronę pozwaną.</p> <p>Apelację od tego wyroku wniosła pozwana zaskarżając go w całości i podniosła następujące zarzuty:</p> <p> <strong> <!-- -->1. <strong> <!-- -->naruszenia prawa procesowego poprzez </strong>orzeczenie o tym samym roszczeniu po raz drugi, bowiem o obowiązku naprawienia szkody (dotyczącej tego samego zdarzenia) prawomocnie orzekł, Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny, co w konsekwencji prowadzi do kumulacji roszczeń z tytułu wyroku karnego i cywilnego, </strong> </p> <p>2.  naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez bezpodstawne przyjęcie, że to <span class="anon-block">J. Ś.</span> winna zostać obciążona dochodzoną należnością, podczas gdy odpowiedzialność w pełni ponosi <span class="anon-block">P. Ś.</span>,</p> <p>3.  naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez pominięcie nałożonego na <span class="anon-block">P. Ś.</span> obowiązku naprawienia szkody, nałożonego na niego w wyroku z dnia 4 listopada 2020 roku, wydanym przez Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim, sygn. akt IIK 1436/19.</p> <p>Wskazując na powyższe zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania w I i II instancji.</p> <p>Ponadto pozwana wniosła o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim II Wydział Karny o przesłanie akt sprawy o sygnaturze II K 1436/19, na wykazanie zgłoszenia przez powoda wniosku o naprawienie szkody, skierowanego przeciwko <span class="anon-block">P. Ś.</span>.</p> <p>W toku postępowania apelacyjnego dopuszczono dowód z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 4 listopada 2020r. sygn. akt II K 1436/19 wydanego w sprawie <span class="anon-block">P. Ś.</span> oskarżonego o to , że w terminie od 17 do 19 września 2019r. w miejscowości <span class="anon-block">S.</span>, powiat <span class="anon-block"> (...)</span>, województwo <span class="anon-block"> (...)</span>, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> w kwocie 144.744,78 zł za pomocą wprowadzenia w błąd , co do zamiaru uiszczenia zapłaty za zawierane zakłady typu <span class="anon-block">(...)</span>, to jest dotyczące wydarzeń sportowych, które miały miejsce w czasie rzeczywistym – w celu ustalenia czy oskarżony <span class="anon-block">P. Ś.</span> został zobowiązany do naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja pozwanej musiała odnieść skutek.</p> <p>Sąd Apelacyjny zaznacza, że w dacie wydawania zaskarżonego wyroku tj. w dniu 21 października 2020r. był on prawidłowy i zgodny z prawem.</p> <p>Podkreślenia wymaga, że od daty wydania tego wyroku do czasu jego prawomocności nastąpiła jednak zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę rozstrzygnięcia.</p> <p>W toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym ustalono, że Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wyrokiem z dnia 4 listopada 2020r. sygn. akt II K 1436/19 uznał oskarżonego <span class="anon-block">P. Ś.</span> uznał za winnego zarzucanego mu czynu stanowiącego występek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art.286§1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 12;art. 12 § 1)">art.12§1 kk</a> i wymierzył mu karę jednego roku ograniczenia wolności polegająca na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 24 godzin w stosunku miesięcznym oraz na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art.46§1 k.k.</a> zobowiązał oskarżonego do zapłaty na rzecz pokrzywdzonego <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">K.</span> <br/>(dawny <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span>) kwoty 79.488,37 zł celem całkowitego naprawienia szkody.</p> <p>Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 13.11.2020r. (dowód k.182 akt).</p> <p>Zgodnie z zasadą prawną określoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art.365 k.p.c.</a> orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który jer wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.</p> <p>Zasadnie podnosi apelująca, że zaskarżony wyrok narusza tzw. klauzulę antykumulacyjną, przewidzianej obecnie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 415;art. 415 § 1;art. 415 § 1 zd. 2)">art.415§1 zdanie drugie k.p.k.</a> bowiem kreuje w obrocie prawnym drugi tytuł egzekucyjny w stosunku do tego samego roszczenia. Powód doznał bowiem jednej szkody w kwocie 79.488,37 zł. Niewątpliwie zachodzi łączność między roszczeniem o naprawienie szkody w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 46;art. 46 § 1)">art.46§1 k.k.</a> z roszczeniem dochodzonym w niniejszej sprawie cywilnej.</p> <p>Podzielić należy stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że wyrok wydany w postępowaniu karnym, zobowiązujący skazanego do naprawienia szkody wyłącza ponowne orzekanie w postępowaniu cywilnym o odszkodowaniu objętym tym wyrokiem( wyrok SN z 20 grudnia 2018r., II CSK 754/17).</p> <p>Mając to wszystko na uwadze na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art.386§1 k.p.c.</a> zmieniono zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 2 w ten sposób, że oddalono powództwo i zasądzono od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu.</p> <p>O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art.108§1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art.98 k.p.c.</a> </p> <p>SSA Irena Piotrowska</p> </div>