II OSK 1480/11

SENTENCJA Dnia 12 grudnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 2/11 w sprawie ze skargi Z. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Z. kwotę 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki z dnia [...] sierpnia 2010 r. nakazującej Z. wykonanie określonych robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uznał, że odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki z dnia [...] sierpnia 2010 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a. Organ wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana w dniu 26 sierpnia 2010 r., zatem zgodnie z art. 57 k.p.a. 14-dniowy termin do wniesienia odwołania mijał w dniu 9 września 2010 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione w dniu 10 września 2010 r. (data stempla pocztowego), czyli z uchybieniem powyższego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 45, art. 7, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niedokonanie przez organy właściwej oceny zgromadzonych dokumentów. W skardze podniesiono, że ponad wszelką wątpliwość w sprawie nie doszło w dniu 26 sierpnia 2010 r. do prawidłowego doręczenia wymienionej wyżej decyzji, gdyż doręczona ona została osobie nieupoważnionej, niebędącej pracownikiem zakonu, a nadto nie została doręczona osobie w siedzibie zakonu. Wskazano, że przesyłka mogła być faktycznie doręczona najwcześniej w dniu 27 sierpnia 2010 r., kiedy to w kolejnym dniu parafianie wykonujący posługi w kościele, przekazali złożone przez wiernych intencje mszalne wraz z listem urzędowym bratu z zakonu. Zdaniem skarżącego błąd popełnił pracownik poczty – doręczyciel, który nie rozróżnił Kościoła od zakonu, mieszczących się pod tym samym adresem przy ul. Łobzowskiej 10, a nadto przesyłkę doręczył osobie nieupoważnionej do jej odbioru, znajdującej się tam przypadkowo. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ podkreślił, że uzasadnione jest przyjęcie, iż osoba znajdująca się w miejscu nazwanym przez doręczającego "Furta", zwyczajowo przyjętym jako miejsce odbioru przesyłek, jest upoważniona do jej odbioru. Listonosz nie ma obowiązku badać przy każdym doręczeniu formalnego upoważnienia do obioru korespondencji osoby pozostającej w miejscu, gdzie zazwyczaj doręcza się przesyłkę. W ocenie organu nie ma znaczenia dla oceny skuteczności doręczenia fakt, iż osoba odbierająca przesyłkę jest kobietą – osobą świecką. To strona skarżąca ma obowiązek zapewnić pod wskazanym adresem możliwość doręczenia korespondencji, w sposób wybrany przez siebie, bowiem ewentualne skutki obciążają właśnie stronę skarżącą. Ponadto zaznaczyć trzeba, że sposób i organizacja przekazywania korespondencji w Z. po doręczeniu nie wpływa na termin do wniesienia środka zaskarżenia. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał za niesporne, że przesyłka zawierająca decyzję organu l instancji dostarczona została do siedziby strony skarżącej w dniu 26 sierpnia 2010 r., a potwierdzenia jej odbioru dokonała kobieta o nazwisku S.W. Odbiór dokonany został przy tzw. furcie (drzwiach prowadzących do wnętrza klasztoru). Z akt sprawy wynika, że wcześniejsze pisma organu doręczane były w sposób identyczny. Zdarzało się, że odbiór potwierdzany był przez kobiety. Strona skarżąca nie kwestionowała takiego sposobu doręczeń ani co do osoby potwierdzającej odbiór, ani co do miejsca. Na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r., pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że różna jest praktyka doręczenia przez pocztę przesyłek przeznaczonych dla Z., doręczenie odbywało się również poprzez tak zwaną furtę. Sąd pokreślił, że Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia doręczenia dla osób fizycznych oraz jednostek organizacyjnych i organizacji społecznych. Wskazał, że kwestia doręczeń jednostkom organizacyjnym może być regulowana regulaminem ogólnie dostępnym, bądź zwyczajem. Natomiast obowiązkiem osób prawnych i jednostek organizacyjnych jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze możliwe. Ponieważ doręczenie będące przedmiotem sprawy nie było pierwszym jakie zostało dokonane, należy przyjąć, iż gdyby organy Z. dostrzegały nieprawidłowość doręczenia winny na to zwrócić uwagę zarówno doręczycielowi, jak i osobom przebywającym na terenie czy Kościoła czy Z., a według władz Z. nieupoważnionym do odbioru pism. Milczenie dawało doręczycielowi prawo uznania, że zwyczajowo przesyłkę może odebrać osoba znajdująca się za furtą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Z. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 3 § 2 pkt 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ i § 1 pkt 3 w zw. z art. 7, art. 75 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 153 i art. 170 i 171 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony przez organ tak l jak i lI instancji oraz przyjęcie, że organy te dokonały właściwej oceny zgromadzonych dokumentów, a postępowanie odwoławcze przeprowadzono z uwzględnieniem oceny prawnej. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 k.p.a. z uwagi na niedostatki postępowania administracyjnego i niewłaściwą ocenę prawną stanu faktycznego sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła naruszenie przepisu art. 45 k.p.a. regulującego sposób doręczania pism jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym. Prawidłowej wykładni tego przepisu dokonał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94 (publ. w OSNP/1994/12/187) i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09 (dostępny w internecie). W orzeczeniach tych zwrócono uwagę na to, iż omawiany przepis wymaga aby prawidłowe doręczenie miało miejsce w lokalu siedziby adresata i odbyło się do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. Przez osobę upoważnioną do odbioru pisma należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo lub tylko zwyczajowo uprawniona do odbierania korespondencji przesyłanej do siedziby adresata. Przepis art. 45 k.p.a. wyłączył natomiast możliwość doręczenia pism innym osobom, jako nieuprawnionym, to jest sąsiadowi czy klientowi jednostki organizacyjnej albo osobom przebywającym przypadkowo w siedzibie jednostki organizacyjnej, do której została skierowana korespondencja. Należy przy tym zauważyć, że przepis ten nie zna zastosowanej w art. 97 Kodeksu cywilnego konstrukcji prawnej domniemania upoważnienia do dokonywania czynności prawnych osoby czynnej w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności. Osoba odbierająca pismo doręczane w trybie art. 45 k.p.a. musi być więc rzeczywiście, chociażby zwyczajowo, upoważniona do jego odbioru. Niezgodne z tym przepisem doręczenie może bowiem być uznane za pozbawione znaczenia prawnego. Przyjęcie, w rozpoznawanej sprawie, iż skuteczne doręczenie odpisu decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2010 r. do rąk S.W. tylko dlatego, że znajdowała się ona przy wejściu do siedziby skarżącego Zgromadzenia Zakonnego nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 45 k.p.a. Pominięte zostało bowiem w tym rozumowaniu, że pismo zostało doręczone w furcie prowadzącej zarówno do siedziby Z. jak i Kościoła pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego a kobieta, która je odebrała świadczyła w tym czasie drobne usługi porządkowe na rzecz Kościoła i nie świadczyła żadnych usług Zakonowi. Przyjęcie bez żadnych dowodów, że była ona upoważniona także do odbioru pism kierowanych do męskiego zgromadzenia klasztornego nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale sprawy. Nie przemawia przy tym za prawidłowością takiej formy doręczenia to, iż – prawdopodobnie – była ona stosowana już w przeszłości. Nawet istnienie takiej praktyki w przeszłości nie odbiera jej cechy wadliwości, gdyż praktyka nie może być sprzeczna z obowiązującym przepisem ustawy. Przepis ten wymaga natomiast, by pismo było doręczone osobie rzeczywiście upoważnionej do jego odbioru w siedzibie adresata. W tej sytuacji przyjęcie, że odpis decyzji został doręczony już w dniu 26 sierpnia 2010 r. a nie w dniu następnym i że strona skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem ustawowego terminu naruszyło przepis art. 45 k.p.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję, oraz orzekł o kosztach postępowania na mocy art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.