I SA/Gd 791/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 oraz art. 239 w zw. z art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) w skrócie "O.p.", w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r.; poz. 708 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie pozostawienia podania bez rozpatrzenia, Stan faktyczny przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2020 r., na podstawie art. 67 §1 pkt 3 O.p., "A" sp. z o.o. wystąpiła do organu I instancji o umorzenie całości zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017- 2020 wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z dnia 14 grudnia 2020 r. organ I instancji wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych podania, poprzez dostarczenie zaświadczenia o otrzymaniu bądź nie przez podatnika pomocy de minimis. Po upływie terminu na uzupełnienie braku formalnego, organ I instancji postanowieniem z dnia 12 stycznia 2020 r. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek w sprawie umorzenia zaległego podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę. W zażaleniu na to postanowienie strona wskazała, że brak było podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oraz że organ zobowiązany był do wydania decyzji w przedmiocie ulgi. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, wskazując w uzasadnieniu, że art.169 §1 O.p. reguluje zasady usuwania braków w podaniach. Ma on charakter gwarancyjny. Wnoszący podanie, co do zasady, otrzymuje bowiem szansę naprawienia błędów i uzupełnienia braków w podaniu. Dopiero niewykonanie wskazówek organu może spowodować negatywne skutki w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Z brakami formalnymi mamy do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy w celu ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 O.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie wnioskowi właściwego biegu. Brak formalny może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania. Zdaniem Kolegium, organ I instancji miał zatem podstawę prawną dla wezwania podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 10 grudnia 2020 r., albowiem nie zawierał on dokumentów odnoszących się do pomocy de minimis. Stosowne wezwanie wskazywało braki, których nieusunięcie uniemożliwiało nadanie wnioskowi właściwego biegu, termin na dokonanie tej czynności, a także zawierało pouczenie o skutku niezastosowania się podatnika do wezwania w zakreślonym terminie. Wezwanie wysłane zostało na adres spółki. Wnioskodawca nie odebrał przesyłki, w której znajdowało się wezwanie, pomimo jej podwójnego awizowania. W tym stanie rzeczy uznać je należało za doręczone zgodnie z art. 150 O.p. Kolegium stwierdziło więc, że brak formalny nie został uzupełniony, to organ zobowiązany był do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Kolegium za niezasadny uznało zarzut, że w powyższym stanie faktycznym organ obowiązany był wydać decyzję co do istoty sprawy. Zdaniem organu, brak zaświadczeń o korzystaniu bądź nie z pomocy de minimis stanowi bowiem przeszkodę dla kontynuowania dalszego postępowania w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka zarzuciła postanowieniom organów obu instancji naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 pkt w zw. z art. 239, art. 169 § 1 i § 4, art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 i art. 169 § 1 i § 4 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie. Zarzucając powyższe, strona skarżąca wniosła o ich uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, dokonywana przez sąd administracyjny na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r. poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a."), doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd uchyla decyzje bądź postanowienie, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub stwierdza ich nieważność z przyczyn wymienionych w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Niniejsza skarga została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, podstawą dla jego wydania były przepisy sformułowane w art. 169 O.p. regulujące tryb postępowania w razie stwierdzenia uchybień i braków podania. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, iż jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl art. 67b § 1 pkt 1 ww. ustawy organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a: 1) które nie stanowią pomocy publicznej; 2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) które stanowią pomoc publiczną (...). Z przytoczonych powyżej regulacji prawnych wynika, że w przypadku spraw podatkowych dotyczących rodzajów i form ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, odsetek za zwłokę, lub opłaty prolongacyjnej wszczęcie postępowania w sprawie następuje na wniosek podatnika. Organ podatkowy związany jest zaś treścią wniosku w tym sensie, że może prowadzić postępowanie tylko w sprawie takiej formy pomocy (art. 67b § 1 O.p.) i tego rodzaju ulgi, o jaką strona wyraźnie wnosi (art. 67a § 1 O.p.). Wskazać również należy, jak trafnie odnotował organ II instancji, w sytuacji gdy przepisy prawa wymagają dołączenia do wniosku ściśle określonych w formie lub treści załączników, które mają na celu potwierdzenie zasadności tego wniosku, wówczas braki tych załączników - co do formy lub co do treści - należy traktować na równi z brakami formalnymi samego wniosku. Przykładem takiej regulacji jest art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 708 ze zm.). Z przepisu powyższego wynika, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: 1. wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; 2. informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. z 2010 r. Nr 53, poz. 312 ze zm.) określono zakres informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, niezbędnych do udzielenia tej pomocy oraz wzór formularza informacji. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że organ I instancji miał podstawę prawną dla wezwania podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 10 grudnia 2020 r., albowiem nie zawierał on dokumentów odnoszących się do pomocy de minimis. Stosowne wezwanie z dnia 14 grudnia 2020 r. wskazywało braki, których nieusunięcie uniemożliwiało nadanie wnioskowi właściwego biegu, termin na dokonanie tej czynności, a także zawierało pouczenie o skutku niezastosowania się podatnika do wezwania w zakreślonym terminie. Wezwanie wysłane zostało ma adres podatnika. Został on wyraźnie wskazany na wniosku. Spółka nie odebrała przesyłki, w której znajdowało się wezwanie, pomimo jej podwójnego awizowania w dniach 21 grudnia 2020 r. i 29 grudnia 2020 r. W tym stanie rzeczy organ uznał ją za doręczoną zgodnie z art. 150 O.p. Termin na usunięcie braków wniosku upłynął bezskutecznie z dniem 4 stycznia 2021 r., co uzasadniało pozostawienie złożonego wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem uchybienia nazywane również "brakami formalnymi" mogą dotyczyć zarówno określonego elementu treści pisma, jak i odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania a niespełnienie przez pismo wymogów przewidzianych przepisami prawa nie ogranicza się jedynie do przepisów Ordynacji podatkowej (tak uchwała NSA z 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 125). Wymagania określone w art. 168 § 2 O.p. stanowią niezbędne minimum informacji potrzebnych do należytego rozpoznania podania, w pewnych jednak wypadkach konieczne i celowe jest rozszerzenie tak rozumianej materialnej podstawy czynienia ustaleń w toku postępowania, a w konsekwencji uzupełnia wymogi formalne wniosku o dodatkowe elementy. W szczególności aktualne jest to w odniesieniu do postępowania toczącego się z udziałem przedsiębiorcy, od którego zasadniczo wymaga się większej dbałości o ochronę własnego interesu aniżeli ma to miejsce w przypadku przeciętnego obywatela (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1817/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, rację ma organ odwoławczy wskazując, że wbrew twierdzeniom strony, w ustalonym stanie faktycznym nie było podstaw do merytorycznej oceny wniosku i wydania decyzji co do istoty sprawy. Brak zaświadczeń o korzystaniu bądź nie z pomocy de minimis stanowi bowiem przeszkodę dla kontynuowania dalszego postępowania w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Wynika to z faktu, że każda pomoc ze środków publicznych udzielana przedsiębiorcy "zalicza się" na poczet pomocy de minims. Każdy zaś przedsiębiorca dysponuje określonym, kwotowym limitem tej pomocy. Z uwagi na to niedopuszczalnym jest przyznanie ulgi, np. poprzez umorzenie zaległości podatkowych w sytuacji, kiedy przedsiębiorca wykorzystał już przysługujący mu limit. Organ podatkowy wiedzę o tym uzyskuje z zaświadczeń, do dostarczenia których zobowiązana została strona. Ponieważ zobowiązania tego nie wykonał, to organ nie mógł ustalić limitu przysługującej mu pomocy, co skutkowało tym, że nie mógł przystąpić do merytorycznego załatwienia sprawy. Kolegium dodało, że żądanie umorzenia zaległości strona może ponawiać. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie skuteczności doręczenia wezwania, wskazać należy, że zgodnie z art. 150 § 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Jak stanowi art. 150 § 2 O.p., zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 O.p.). Przepis art. 150 O.p. ustanawia fikcję prawną doręczenia pisma. Taka forma doręczenia może być zastosowana dopiero wtedy, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia w sposób właściwy (art. 148 O.p.) lub zastępczy (art. 149 O.p.). Ma to miejsce w przypadku nieobecności adresata, nieobecności osób wymienionych w art. 149 O.p. (pełnoletniego domownika, sąsiada, zarządcy domu, dozorcy) lub niepodjęcia się przez nich oddania przesyłki adresatowi. Do skutecznego doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 150 O.p. może dojść tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczone w miejscu, o którym mowa w § 2 powołanego przepisu. Dla uznania, iż przesyłka została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata o nadejściu pisma. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce – zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 123/11; z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 11/11; postanowienie NSA z 4 listopada 2010r., I FZ 419/10). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ administracji. Za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11 (publ. Lex nr 1148521): "dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością powinna tę okoliczność udowodnić" (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Zaznaczyć należy, że skarżąca poza twierdzeniem, że nie została skutecznie wezwana do uzupełnienia braków wniosku, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów. Samo gołosłowne, niczym nie poparte zaprzeczenie przez skarżącą otrzymania awiza przesyłki zawierającej pismo organu nie może być uznane za wystarczające do obalenia domniemania doręczenia w trybie zastępczym. Pogląd taki akceptowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 listopada 2010 r., I SA/Lu 348/10, wyrok NSA z dnia 25 lutego 2014r., I GSK 675/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2011 r., I SA/Kr 157/11. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, stwierdzić należy, że uzasadnienia kwestionowanych postanowień czynią zadość standardom określonym w art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 O.p. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.