I OZ 403/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1145/17 o odrzuceniu skargi G. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1145/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę A. T. i G. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 5 października 2017 r. G. T. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 11 października 2017 r. Pismem z dnia 19 października 2017 r. G. T. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odrębnymi postanowieniami z dnia 30 października 2017 r. oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy zarówno A. T. jak i G. T. Następnie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił zażalenie G. T. na postanowienie z dnia 30 października 2017 r. o oddaleniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 39/18 oddalił zażalenie G. T. na powyższe postanowienie oraz postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 38/18 oddalił zażalenie A. T. na postanowienie z dnia 30 października 2017 r. oddalające jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucając skargę wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie doręczono A. T. w dniu 31 lipca 2017 r. W związku z tym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 30 sierpnia 2017 r. (środę). Tymczasem A. T. złożyła skargę w siedzibie organu w dniu 1 września 2017 r., tj. z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". G. T. zarządzenie w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi odebrał natomiast w dniu 11 października 2017 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął więc z dniem 18 października 2017 r. Skarżący nie uiścił wpisu od skargi w zakreślonym terminie, lecz w dniu 19 października 2017 r. złożył wniosek o prawo pomocy, który Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 30 października 2017 r. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że skarga G. T. jako nieopłacona podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Skarga A. T., jako wniesiona z uchybieniem terminu, podlegała odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli A. T. i G. T. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił zażalenie A. T. na postanowienie z dnia 29 marca 2018 r. o odrzuceniu jej skargi wobec nieuiszczenia należnego wpisu od zażalenia. Na powyższe postanowienie nie wniesiono zażalenia, a zatem postanowienie o odrzuceniu skargi A. T. stało się prawomocne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie wniesione przez G. T. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że G. T. w zakreślonym terminie nie uiścił należnego wpisu sądowego od skargi, a zatem zasadnie Sąd I instancji odrzucił jego skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie w dniu 19 października 2017 r., a zatem po upływie terminu do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 października 2017 r., z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty złożenia wniosku. Nie działa ono z mocą wsteczną (w odniesieniu do opłat sądowych, których termin uiszczenia upłynął przed złożeniem wniosku o prawo pomocy), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 125/04, z dnia 26 marca 2010 r. sygn. akt I OZ 203/10, z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II GSK 390/15, z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OZ 510/19 oraz z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt I OZ 57/20; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Wobec powyższego nawet przyznanie skarżącemu prawa pomocy po upływie terminu do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie obejmowałoby zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.