II FZ 635/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. R. – W. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 511/07 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. R. – W. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 1 marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił O. R. – W. w P. (dalej – O.) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że O. posiada lub potencjalnie może posiadać środki na poniesienie kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że O. posiada regularne wpływy na konto, a wpływy i wydatki są zbilansowane. Nadto prowadzi on działalność przynoszącą wpływy, nie posiada zaległości wobec innych podmiotów, a także spłaca raty leasingowe za samochód. Z tych względów WSA w Gorzowie Wlkp. uznał, że O. może ponosić koszty sądowe. W zażaleniu z dnia 4 listopada 2007 r. na zaskarżone postanowienie Dyrektor O. podniósł, że, wbrew opinii WSA w Gorzowie Wlkp., O. może nie posiadać wolnych środków na uiszczenie opłaty związanej z kosztami sądowymi. Wynika to z faktu, iż kwota 100.000 zł zaplanowana w planie finansowym O. na 2007 r. to nie zysk wynikający z obliczeń rachunkowych, a jedynie kwota zaplanowana jako możliwa do zainwestowania w przypadku osiągnięcia zysku. W związku z tym, w przypadku nie osiągnięcia planowanego zysku, inwestycja nie zostanie zrealizowana, a plan finansowy oraz budżet powiatu s. zostaną automatycznie zmniejszone o tę kwotę, co spowoduje równowagę między przychodami a wydatkami O., czyli wynik finansowy (zysk) zamknie się kwotą zero. Dyrektor O. wyjaśnił też, że środki trwałe ujęte w ewidencji księgowej są własnością powiatu s. (którego O. jest zakładem budżetowym), a O. ma je jedynie w użyczeniu. Kwota z zysku za 2006 r. zaś została przeznaczona na działalność statutową dotyczącą rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Dyrektor O. zauważył też, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 października 2007 r. Sąd w ogóle nie odniósł się do treści sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 lipca 2007 r. odmawiającego przyznania O. prawa pomocy. W sprzeciwie powołane były analogiczne argumenty dotyczące sytuacji finansowej O., jak w omawianym zażaleniu. Dyrektor zwrócił się o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie strona korzystając z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 lipca 2007 r. Na podstawie art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, na które został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy zauważyć, że sprzeciw jest specyficznym rodzajem środka prawnego, związanym z wprowadzeniem instytucji referendarza sądowego. Sprzeciw powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia kwestii przyznania prawa pomocy przez sąd. Sprawa jest rozpoznawana ponownie w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 619). Sąd podziela opinię Dyrektora O. zawartą w zażaleniu, że WSA w Gorzowie Wlkp. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w ogóle nie ustosunkował się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, podnosząc jedynie, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa, bowiem posiada on lub potencjalnie może posiadać środki na poniesienie kosztów sądowych, a także prowadzi działalność przynoszącą wpływy, nie posiada zaległości wobec innych podmiotów i spłaca raty leasingowe za samochód. W żaden natomiast sposób Sąd nie odniósł się do tych kwestii dotyczących sytuacji finansowej O., które zostały zawarte w sprzeciwie. Tymczasem Sąd powinien był wydać postanowienie biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonać analizy wszystkich dokumentów, a także odnieść się do podniesionych w sprzeciwie argumentów strony. Odmowa przyznania prawa pomocy powinna być należycie uzasadniona, aby nie można było potraktować jej jako faktycznej odmowy stronie prawa do sądu (por. post. SN z dnia 11 stycznia 1995 r., III ARN 75/94, za: Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, str. 506). WSA powinien dokonać wszechstronnej analizy sytuacji finansowej O., aby móc ocenić czy spełnione zostały określone w art. 246 § 2 p.p.s.a. przesłanki pozwalające na przyznanie prawa pomocy. Wbrew temu Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów przedstawionych przez Dyrektora O. w sprzeciwie, ani też nie wynika ze stanowiska Sądu, jaka na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów jest rzeczywista sytuacja O. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd ograniczył się bowiem do bardzo lakonicznych i nie podpartych żadną analizą zebranego materiału dowodowego stwierdzeń. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.