II OSK 1523/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 1293/06 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE II OSK 1523 / 07 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez T. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z., którą to decyzją nie stwierdzono u T. P. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotworu [...] określonego w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - dalej zwanego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u T. P. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi w postaci nowotworu [...]. W uzasadnieniu swej decyzji organ stwierdził, że T. P. był zatrudniony w latach [...]-[...] w różnych zakładach pracy z tym, że w okresie zatrudnienia w latach [...]-[...] w Przedsiębiorstwie [...] "[...]" w O. na stanowisku kierownika sekcji postępu technicznego pracował w narażeniu na pyły zawierające włókna azbestu-czynnik szkodliwy, uznany za rakotwórczy dla ludzi. W przedsiębiorstwie tym wykonywał w hali produkcyjnej i w pomieszczeniach pomocniczych czynności związane z wdrażaniem nowych rozwiązań technologicznych i konstrukcyjnych w produkcji wyrobów azbestowo-cementowych. Dalej organ podał, że brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej potwierdzony został orzeczeniami Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]. W orzeczeniach tych wykluczono związek przyczynowo -skutkowy między narażeniem na pył azbestowy, a nowotworem [...]. Zdaniem organu ponieważ lekarskie jednostki orzecznicze I i II szczebla nie rozpoznały u T. P. zawodowej etiologii schorzenia nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i wnioski organu I instancji, co do odmowy stwierdzenia u T. P. choroby zawodowej wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W wyniku skargi wniesionej przez T. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tenże Sąd wyrokiem z dnia 25 października 2005 r. w sprawie o sygn. akt. III SA/GS 525/04 uchylił zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, iż postępowanie dowodowe w sprawie wymaga uzupełnienia w zakresie wnikliwego, wszechstronnego wypowiedzenia się, jakimi kryteriami kierowali się lekarze orzecznicy wykluczając zawodową etiologię rozpoznanego u T. P. schorzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż otrzymał uzupełniające orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] oraz opinię z dnia [...], w której wyjaśniono, iż z wiedzy o patofizjologii działania azbestu oraz danych epidemiologicznych wynika, że narządem krytycznym dla azbestu są płuca i opłucna. Zatem nowotwory typowe dla azbestu rozwijają się w obrębie narządów układu oddechowego. [...] nie należą do tych narządów, dlatego też nie znaleziono najmniejszych podstaw do przeprowadzenia u T. P. konsultacji onkologicznej i ponownej weryfikacji orzeczeń z dnia [...] i [...]. T. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił obrazę przepisów art. 7 i 77 k.p.a. polegającą na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego wbrew wiążącym organ wskazaniom Sądu zawartym w wyroku z dnia 25 października 2005 r. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zarzuty skargi nie są zasadne. Zdaniem Sądu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie rozpoznając sprawę wystarczająco uzupełnił materiał dowody w zakresie wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 25 października 2005 r. Wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. uzupełniające orzeczenie lekarskie uwzględnia wątpliwości i uwagi zawarte w treści uzasadnienia wyroku Sądu. W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] wskazano, iż wykluczony jest związek przyczynowy schorzenia z warunkami pracy, gdyż pył azbestu wykazuje działanie rakotwórcze w stosunku do układu oddechowego. Typowym nowotworem azbestozależnym jest międzybłonnik opłucnej, udowodniono również związek narażenia na azbest z rakiem oskrzela. Nadto wskazano, iż do chwili obecnej nie został udowodniony związek nowotworów o innej pozapłucnej lokalizacji z narażeniem na azbest W związku z powyższym faktem, nie znaleziono podstaw do przeprowadzenia w tym zakresie dodatkowych czynności badań czy konsultacji. Wyliczono też jakie czynniki mogły spowodować raka [...] tj. palenie tytoniu, nieprawidłowa dieta, czynniki genetyczne, otyłość, nadciśnienie tętnicze, niektóre leki. Z kolei kryterium, którymi kierowali się lekarze orzecznicy przy wykluczeniu powyższego związku to liczne badania dotyczące czynników zawodowych w tym azbestu na rozwój raka [...] oraz dane epidemiologiczne. Podkreślono też, iż w orzecznictwie lekarskim dotyczącym chorób zawodowych konieczne jest przynajmniej przeważające prawdopodobieństwo udziału danego czynnika w etiologii analizowanej choroby. W przypadku T. P. nie można przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznanego u niego raka [...]. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy administracyjne przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jak również rozważyły w całości zebrany w sprawie materiał dowodowy. Sąd stwierdził, iż w wykazie chorób zawodowych pod pozycją [...] wymieniono nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi. W rozpoznawanej sprawie jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia w wydanych orzeczeniach w tym w orzeczeniu uzupełniającym stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u T. P. choroby zawodowej wymienionej pod wyżej wskazaną pozycją. Obie jednostki orzecznicze zgodnie orzekły, że rozpoznany u skarżącego nowotwór [...] nie powstał w następstwie czynników występujących w środowisku pracy. Na tej podstawie organ inspekcji sanitarnej pierwszej instancji wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a organ drugiej instancji utrzymał ją w mocy. Sąd podkreślił, iż orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, bowiem organ administracji nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Ze wskazanych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./-dalej zwanej p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. P., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie "naruszenia prawa materialnego t.j., przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. polegającą na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnieni stanu faktycznego sprawy, a tym samym poprzestaniu na niepełnych orzeczeniach lekarskich". Wskazując na powyższą podstawę skargi kasacyjnej, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż bezsporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżący w latach [...] - [...] był zatrudniony w Przedsiębiorstwie [...] "[...]" w O. na stanowisku [...] będąc tym samym narażonym na pyły zawierające włókna azbestu-czynnik szkodliwy, uznany za rakotwórczy dla ludzi. Bezsporną pozostaje także okoliczność, że w orzeczeniach lekarskich Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] lekarze orzecznicy rozpoznali u skarżącego stan po przeprowadzonej [...] operacji usunięcia [...] z powodu nowotworu złośliwego. Wobec powyższych okoliczności trudno, zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie zgodzić się z twierdzeniem Sądu jakoby choroba skarżącego nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Autor kasacji stwierdził, iż nie sposób podzielić także stanowiska Sądu odnośnie wystarczającego uzupełnienia materiału dowodowego. W związku z sugestiami Sądu uzyskano wprawdzie uzupełniające orzeczenie lekarskie z dnia [...] z treści, którego wynika, iż jakoby wykluczony został związek przyczynowy schorzenia z warunkami pracami, gdyż jak to podkreślono pył azbestu wskazuje działania rakotwórcze jedynie w stosunku do układu oddechowego. W stanie przedmiotowej sprawy konieczną wydawałoby się jednak przeprowadzenie konsultacji onkologicznej. Zaniechano przy tym próby podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do ustalenia etiologii rozpoznanej choroby nowotworowej celem wykazania lub wykluczenia związku przyczynowego między tym schorzeniem, a świadczoną przez skarżącego pracą w warunkach bezpośredniego narażenia na pył azbestowy. Zdaniem skarżącego należy uznać, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 7 k.p.a., oraz 77 k.p.a. polegającą na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, natomiast z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami sformułowanymi w skardze kasacyjnej w zakresie naruszenia określonych przepisów prawa. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej zauważyć trzeba, iż stawiając jako zarzut naruszenie prawa materialnego przytoczono przepisy procesowego jako naruszone w ocenie autora kasacji, bowiem wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów art. 7, art.77 k.p.a. W zakresie tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, iż stosowanie do przepisu art. 174 p.p.s.a. jedną z podstaw skargi kasacyjnej jest naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., FSK 191/04, niepublik.). W tej sytuacji przedstawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, bez powiązania go ze wskazaniem uchybienia przepisom postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd orzekający w sprawie podziela jednak w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OPS 4/05), w którym NSA określając podstawy skargi kasacyjnej stwierdził, że mogą one dotyczyć "zarówno przepisów, które sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak też przepisy, które powinny być stosowane w toku rozpoznawania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane" oraz że naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej". Rozpatrując w takim zakresie zarzuty skargi kasacyjnej wskazać należy co następuje. W rozpatrywanej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się w ocenie strony skarżącej do tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie przyjął, iż choroba skarżącego nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W związku z powyższym zarzutem stwierdzić należy, iż w wydanych w przedmiotowej sprawie orzeczeniach lekarskich wykluczono związek przyczynowy schorzenia skarżącego z warunkami pracy. Jednoznacznie przy tym wskazano, że pył azbestu wykazuje działanie rakotwórcze w stosunku do układu oddechowego, natomiast u skarżącego nastąpiło usunięcie [...] z powodu nowotworu złośliwego. Zważyć należy, iż stosownie do art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Z kolei zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się wyłącznie choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy stwierdzić, iż braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy jednostką chorobową rozpoznaną u skarżącego, a warunkami jego pracy, strona wnosząca kasację skutecznie nie podważyła, a tym samym mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności trzeba uznać, iż chybiony jest zarzut naruszenia wskazanych w kasacji przepisów, a w konsekwencji brak jest podstaw do zakwestionowania zaskarżonego wyroku. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.