II SA/Gl 1337/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 12 sierpnia 2022 r. nr SKO.IV/424/874/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Po rozpatrzeniu wniosku B. W. Burmistrz P. decyzją z dnia 14 lipca 2022 r. nr [...] odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskująca sprawuje opiekę nad wymagającą całodobowej opieki matką lecz nie zamieszkuje z osobą wymagająca opieki, codziennie, czasem kilka razy dziennie dojeżdża do matki, w razie konieczności nocuje czy zamieszkuje, a opieka zajmuje jej parę godzin dziennie. Organ podkreślił, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie można stwierdzić, że strona sprawuje opiekę nad matką w sposób stały, długotrwały ponieważ opiekuje się nią parę godzin dziennie a w razie potrzeby nocuje u matki. Matka strony wymaga całodobowej opieki, jest osoba leżącą całkowicie zależną od innych osób, nie komunikuje. Wnioskująca zajmuje się począwszy od zabiegów higienicznych, przygotowywaniem i podawaniem posiłków, podawaniem leków, przebieranie, zmianą pozycji, zmiany pieluch, opatrunków, podłączeniem kroplówek, sprzątaniem, praniem, robienie zakupów, zmiany pościeli i umawianiem wizyt lekarskich. W opiece pomaga również siostra osoby wymagającej opieki, która "wyłącznie nadzoruje i pilnuje stanu zdrowotnego [...]" natomiast ze względu na wiek oraz stan zdrowotny nie jest w stanie opiekować się siostrą. Z przeprowadzonego wywiadu w dniu 5 lipca 2022 r. wynika, że osoba wymagająca opieki korzysta w Centrum Usług Społecznych w B. ze świadczenia w formie usług opiekuńczych w wymiarze 2,5 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu w zakresie opieki higienicznej oraz pomocy przy zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych. Z oświadczenia strony wynika, że opiekunka "prowadzi poranną higienę (mycie, smarowanie, masowanie, wymiana pieluch) podaje leki, śniadanie - nutridrinki. W południe w zależności od potrzeb jest podawany posiłek, trzeba zmienić niepełnosprawnej pozycję i podnieść na łóżku (do tego potrzebne są zawsze 2 osoby). Raz w tygodniu razem z opiekunką kąpiemy mamę korzystając z wózka toaletowego. Wieczorami i w weekendy zajmuję się mamą sama" Reasumując, w wyniku dokonanych ustaleń, organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Podniosła, że jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką oraz nie podjęła zatrudnienia z tej przyczyny. Strona opisała podejmowane przez nią czynności w związku z opieką. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że z akt sprawy wynika, iż strona sprawuje opiekę w wymiarze kilku godzin dziennie nad niepełnosprawną matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osoba wymagająca opieki jest wdową, mieszka w B. a wnioskująca w S. Strona codziennie (a w razie potrzeby kilka razy dziennie) dojeżdża do matki, co zajmuje około 20 minut bądź nocuje u matki. Pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji nie mogą sprawować opieki nad matką strony. Wnioskująca od 1993 r. do grudnia 2020 r. prowadziła działalność gospodarczą, a od stycznia 2021 r. do marca 2022 r. była zatrudniona na umowę o pracę (stosunek pracy ustał za wypowiedzeniem przez pracodawcę - likwidacja stanowiska pracy). Osoba wymagająca opieki korzysta w Centrum Usług w B. z usług opiekuńczych w wymiarze 2,5 godziny dziennie, 5 dni w tygodniu w zakresie opieki naprzemiennej oraz pomocy przy zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych. Organ wskazując na pierwszą podstawę odmowy przyznania świadczenia podał, że odwołująca się sprawuje opiekę nad matką wymagającą opieki, lecz nie zamieszkuje z nią na stałe, a jedynie czasami dojeżdża do matki, sporadycznie nocuje, a opieka zajmuje jej parę godzin dziennie. Zdaniem organu sprawowanie stałej i długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy. Związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie można stwierdzić, że strona sprawuje opiekę nad matką w sposób stały, długotrwały, ponieważ opiekuje się nią jedynie parę godzin dziennie. Ponadto matka odwołującej korzysta z pomocy w formie usług opiekuńczych w wymiarze 2,5 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu w zakresie opieki higienicznej oraz pomocy w zaspokajaniu codziennych usług opiekuńczych. Nie zgodził się natomiast organ odwoławczy ze stanowiskiem Burmistrza P. odnośnie przyczyn odmowy przyznania świadczenia, które miałyby wynikać z uzasadnienia wyroku TK z 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku, zarzuciła SKO w Bielsku-Białej naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że opieka sprawowana przez skarżącą nad matką nie jest stała lub długotrwała i umożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia; 2) wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że skarżąca opiekuje się chorą matką "parę godzin dziennie", podczas gdy jest to około 10-12 godzin dziennie (biorąc pod uwagę konieczność kilkukrotnego przyjeżdżania do matki w trakcie dnia, a także konieczność organizowania matce leków, wizyt lekarskich, czynienia zakupów spożywczych i innych); 3) wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że opieka skarżącej nad matką nie jest stała i długotrwała oraz że jest sprawowana wyłącznie przez część doby, a zatem sporadycznie, podczas gdy samo robienie 5 razy dziennie inhalacji (5 x 25 min), oklepywanie matki i zmiana jej pozycji (5 x 15 min), karmienie (5 x 30-45 min), zmiana opatrunków (20 min) i obsługa kroplówek (60 min) świadczy już o braku sporadyczności; 4) wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą "nie zajmują jej takiej ilości czasu, która uzasadniałaby rezygnację z zatrudnienia", podczas gdy w ogóle nie wzięto pod uwagę, że raz w miesiącu skarżącą nocuje u matki przez 7-10 dni; 5) wadliwe ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą "nie zajmują jej takiej ilości czasu, która uzasadniałaby rezygnację z zatrudnienia", podczas gdy w ogóle nie uwzględniono oświadczenia skarżącej z którego wynika, że; "w weekendy zajmuję .się mamą sama" - co także uniemożliwia podjęcie zatrudnienia; 6) wadliwe wyciągnięcie wniosków z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w zakresie dotyczącym tego, że matka skarżącej korzysta z usług opiekuńczych w wymiarze 2,5 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu, co przejawia się w błędnym uznaniu, że w tym czasie skarżąca nie opiekuje się matką, podczas gdy w tym czasie skarżąca robi część zakupów żywnościowych, medycznych oraz stara się załatwiać bieżące sprawy urzędowe, a więc takie sprawuje opiekę, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia; 7) niekonsekwencję organów obu instancji, ponieważ z wywiadu środowiskowego ustaleń faktycznych wynika, że "wnioskująca codziennie (w razie potrzeby kilka razy dziennie) dojeżdża do B. , bądź nocuje u matki"), a już z uzasadnienia rozstrzygnięcia, że jest to, jedynie parę godzin" - organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie przyjęły "jedynie parę godzin", nie wyjaśniły także, ile godzin dziennie byłoby ich zdaniem wystarczające; 8) nieuwzględnienie, że "parę godzin" dotyczy "opieki czynnej" związanej z bezpośrednią fizyczną obecnością przy chorej matce, podczas gdy do opieki należy także zaliczyć inne czynności, np. związane z koniecznością zapewnienia chorej wyżywienia, środków higienicznych (zakupy), lekarstw (wizyty lekarskie), sprzątanie, pranie, a dodatkowo czynności urzędowe i czynności związane z coraz częściej pojawiającymi się sytuacjami nagłymi, np. wezwanie pogotowia i akcje ratunkowe (2 x kilka godzin), oczekiwanie na przyjazd lekarza (kilka godzin); 9) nieuwzględnienie, że skarżąca musi być dyspozycyjna, co również przekłada się na niemożność podjęcia zatrudnienia; 10) całkowity brak uwzględnienia i odniesienia się do okoliczności, że skarżąca do 31 marca 2022 r. była zatrudniona na umowę o pracę, a następnie nie szukała kolejnego zatrudnienia właśnie z powodu konieczności zajęcia się matką; 11) całkowity brak uwzględnienia i odniesienia się do okoliczności, że skarżąca do 2020 r. prowadziła działalność gospodarczą, a następnie zatrudniła się u brata, po to by być dyspozycyjną dla matki, jednak coraz bardziej pogarszający się stan zdrowia chorej sprawił, że również ten "model zatrudnienia" się nie sprawdził i skarżąca była zmuszona zrezygnować z pracy u brata, co skutkowało likwidacją stanowiska; 12) całkowity brak zbadania związku pomiędzy zakończeniem pracy przez skarżącą, a koniecznością zajęcia się chorą matką; 13) naruszenie prawa materialnego tj. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ: - po pierwsze przesłanką przyznania świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki (jedynie orzeczenie lekarskie ma zawierać wskazania konieczności opieki stałej lub długotrwałej, co też w rozpoznawanej sprawie wprost wynika z dokumentacji medycznej), innymi słowy ustawodawca nie posłuży! się dla określenia charakteru opieki żadnym epitetem, w szczególności zaś nie wskazał, aby musiała być to opieka stała. Naturalnie cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego stanowią podstawę, by twierdzić, że chodzi tu o ustawiczną opiekę nad osobą niepełnosprawną - ale taką właśnie skarżąca sprawuje; - po drugie sprawowanie stałej opieki nie musi oznaczać, że opiekun ma zamieszkiwać z podopiecznym; - po trzecie sprawowanie opieki to także gotowość niesienia pomocy i wyręczenie osoby bliskiej od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność - czego organy obu instancji nie wzięły pod uwagę. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i wreszcie innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Pierwszą czynnością, które powinien dokonać organ administracji rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno być ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie takiego świadczenia faktycznie opiekę sprawuje oraz, czy sprawowanie tej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, ewentualnie zmusiło do rezygnacji z pracy. Negatywna odpowiedź na to pytanie zwalnia z obowiązku dokonywania dalszych ustaleń, w tym odnośnie "kolejności" osób zobowiązanych do opieki nad osobą niepełnosprawną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r. (sygn. akt I OSK 2820/13 - za CBOSA) z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Oczywiście na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować, tak jak w rozpatrywanej sprawie, niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, w tym przypadku matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/1). Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Warto mieć na uwadze dokonując wykładni wspomnianego przepisu tezę zawartą w wyroku tutejszego sądu z dnia 9 września 2022 r. (sygn. I SA/Gl 659/22). Skład orzekający stwierdził, że "przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej". W rozstrzyganej sprawie bezsporne jest, że skarżąca opiekuje się swoją niepełnosprawną matką. Ta ostatnia korzysta jednocześnie z pomocy profesjonalnej opiekunki (z Centrum Usług Społecznych w B. ) w wymiarze 2,5 godziny dziennie. Opiekunka przychodzi do podopiecznej dwukrotnie w ciągu dnia, "prowadzi poranną higienę (mycie, smarowanie, masowanie, wymiana pieluch) podaje leki, śniadanie - nutridrinki. W południe w zależności od potrzeb jest podawany posiłek, trzeba zmienić niepełnosprawnej pozycję i podnieść na łóżku (do tego potrzebne są zawsze 2 osoby). Raz w tygodniu razem z opiekunką kąpiemy mamę korzystając z wózka toaletowego. Wieczorami i w weekendy zajmuję się mamą sama". Ustalenia poczynione przez organy administracji w sprawie spełniają kryteria przewidziane w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Dotyczy to w szczególności przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego. Skarżąca wskazała tam, że codziennie (a w razie potrzeby kilka razy dziennie) dojeżdża do matki, co zajmuje około 20 minut bądź nocuje u matki. Zasadny jest zatem wniosek organów, iż możliwe jest podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasy pracy. W skardze, a ocenie składu orzekającego, wskazano inny, niż podany w trakcie wywiadu środowiskowego zakres opieki. Skarżąca wskazuje przykładowo, że wadliwe ustalono stan faktyczny sprawy przez uznanie "że opieka skarżącej nad matką nie jest stała i długotrwała oraz że jest sprawowana wyłącznie przez część doby, a zatem sporadycznie, podczas gdy samo robienie 5 razy dziennie inhalacji (5 x 25 min), oklepywanie matki i zmiana jej pozycji (5 x 15 min), karmienie (5 x 30-45 min), zmiana opatrunków (20 min) i obsługa kroplówek (60 min) świadczy już o braku sporadyczności". Sama jednak w trakcie wywiadu środowiskowego (składając oświadczenie pod reżymem odpowiedzialności karnej) wskazała, iż opiekunka "prowadzi poranną higienę (mycie, smarowanie, masowanie, wymiana pieluch) podaje leki, śniadanie - nutridrinki. W południe w zależności od potrzeb jest podawany posiłek, trzeba zmienić niepełnosprawnej pozycję i podnieść na łóżku ...". Zatem przynajmniej dwa posiłki podawane są przez opiekunkę. Niezależnie od tego twierdzenie, iż podanie niepełnosprawnej skoncentrowanego preparatu typu "nutridrink" trwa nawet 45 minut nie znajduje potwierdzenia w zasadach doświadczenia życiowego. W konsekwencji Sąd uznaje, że podniesione w sprawie zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i jego błędnych wyników (oznaczone, jako 1-5) nie zasługują na uwzględnienie. Z tego samego względu nie zasługuje na uznanie zarzut oznaczony cyfrą 6 dotyczący tego, że skarżąca zajmuje się swoją niepełnosprawną matką wraz z opiekunką (w wymiarze 2,5 godziny dziennie). Oczywistym jest, że nie wszystkie czynności pielęgnacyjne mogą być wykonywane przez jedną osobę. Jednakże twierdzenie skargi dalej należy uznać za sprzeczne z treścią przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, gdzie wnioskująca oświadcza, że codziennie (a w razie potrzeby kilka razy dziennie) dojeżdża do matki, co zajmuje około 20 minut bądź nocuje u matki (zarzut 7). Odnosząc się do zarzutów oznaczonych cyfrą 8 i 9 należy stwierdzić, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują podziału na opiekę "czynną" i "bierną". Należy jednak odróżnić sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną od wykonywania czynności życia codziennego, w tym pomoc wiekowemu rodzicowi. W zarzutach oznaczonych w punktach 10-12 skarżąca wskazuje, że musiała zmieniać formy zatrudnienia a ostatecznie zrezygnować z pracy co skutkowało koniecznością likwidacji jej stanowiska. Jak jednak wynika z akt sprawy wypowiedzenie wnioskodawczyni umowy o pracę było spowodowane likwidacją stanowiska pracy a nie odwrotnie. Odnosząc się wreszcie do zarzutu naruszenia art., 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy podkreślić, że pielęgnacyjne nie jest przyznawane za opiekę nad osobą bliską. Taka opieka to z jednej strony nakaz moralny, z drugiej spełnienie obowiązku alimentacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne jest zaś przyznawane osobom opiekującym się osobami bliskimi, które ze względu na zakres tej opieki nie mogą podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy). Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.