II SAB/Wr 536/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi T. K. na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.900 (słownie: tysiąc dziewięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE T. K., działając przez zawodowego pełnomocnika, złożyła do wojewódzkiego sądu administracyjnego w dniu 28 II 2022 r., po złożeniu w dniu 19 I 2022 r. ponaglenia, skargę na przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania administracyjnego z jej wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 26 III 2020 r. skarżąca wniosła do Wojewody Dolnośląskiego wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę i do wniesienia skargi organ nie wydał rozstrzygnięcia, nadto przekroczył terminy ustawowe dla załatwienia sprawy. W petitum skargi wniesiono o zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu administracyjnego w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu administracyjnym z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ppsa w kwocie 20000 zł, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarga zarzuca naruszenie art. 8, 9, 12, 36 § 1; 37 § 5; 35 § 1 i 3 kpa. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że problemy kadrowe wydziału nie pozwalają na szybsze załatwianie spraw wpływających do organu. Zdaniem autora odpowiedzi na skargę nie każde bezczynne lub przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało charakter rażący. Wojewódzki sąd administracyjny zważył: Skarga jest zasadna. Jak wynika z dołączonych do odpowiedzi na skargę akt administracyjnych wniosek w sprawie został złożony 3 III 2020 r. do organu drogą pocztową. Następnie został uzupełniony w dniach 26 XI 2020 r. i 14 XII 2020 r. Dalej, dnia 18 I 2022 r. strona skarżąca złożyła do organu aneks do umowy najmu lokalu i oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Dnia 19 I 2022 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł o pilne wydanie decyzji w sprawie, a dnia 21 I 2022 r. do akt złożono ponaglenie, które zostało przekazane do organu II instancji 14 III 2022 r., a w dniu 13 XII 2021 r. Wojewoda Dolnośląski zwrócił się do organów, wymienionych w art.109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U.2021.0.2354 t.j.), zaś odpowiedź z Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu. Ostatecznie decyzja została w sprawie wydana dnia 14 III 2022 r. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że problemy kadrowe wydziału nie pozwalają na szybsze załatwianie spraw wpływających do organu. Zdaniem autora odpowiedzi na skargę nie każde bezczynne lub przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało charakter rażący. Wojewódzki sąd administracyjny zważył: Merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone zostało ustaleniem jej dopuszczalności w kontekście dopełnienia przez stronę wymogu poprzedzenia skargi na bez-czynność ponagleniem wniesionym do administracji publicznej na niezałatwienie sprawy. Wymóg wniesienia ponaglenia w tego rodzajów sprawach wynika z treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wcześniej wskazano strona wniosła ponaglenie dnia 21 I 2022 r., które zostało przekazane do organu II instancji 14 III 2022 r., jednakże nie odniosło ono zamierzonego skutku, a przekazane zostało do organu odwoławczego z uchybieniem terminu z art. 37 § 4 kpa. Wskazaną okoliczność sąd przyjął za podstawę oceny dopuszczalności skargi uznając, że strona wykazała wyczerpanie trybu poprzedzającego skargę na przewlekłość. Akta sprawy wskazują, że organ zwrócił się do kompetentnych organów o udzielenie informacji w zakresie braku niebezpieczeństwa w przypadku wjazdu i pobytu na terytorium RP wnioskodawcy, ale zrobił to dopiero w związku z wniesieniem ponaglenia. Nie stwierdzając formalnych przeszkód w merytorycznym rozpoznaniu skargi Sąd przeprowadził kontrolę prowadzonego postępowania administracyjnego pod ką-tem stawianego organowi zarzutu przewlekłości i uznał, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku jaki złożyła strona skarżąca ubiegając się o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Pojęcie bezczynności/przewlekłości organu w postępowaniu administracyjnym wynika z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., normującego instytucję ponaglenia. Zgodnie z tym przepisem, stronie służy prawo wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Dokonując szerszego wyjaśnienia pojęcia bezczynności/przewlekłości należy sięgnąć także do piśmiennictwa i judykatury. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność/przewlekłość nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów konkretny akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie i szybko, ale także posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie omawianej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na bazie faktów i dowodów powszechnie znanych albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź też takich, które są możliwe do ustalenia na podstawie danych, jakimi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Na marginesie można dodać, że w sytuacji, gdy zarzucany stan przewlekłości ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega umorzeniu na podstawie art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie zwalnia to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi - przewidzianych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a. - tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności/przewlekłości oraz oceny jej charakteru (rażącego/nierażącego), a także (ewentualnie) w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 28/18, LEX nr 2510794). W ocenie Sądu analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do uznania, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłości, a ta przewlekłość miała charakter rażący, w świetle dotychczasowych uwag. Jak wynika z akt wniosek w sprawie do organu wpłynął 26 III 2020 r., zaś skarga jest datowana na 28 II 2022 r. Z powyższego wynika, że okres od wpływu podania do złożenia skargi jest znaczący. Zważywszy na czas trwania postępowania sąd uznał, że przewlekłość ma charakter rażący. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w rozpoznaniu złożonego przez stronę wniosku, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną postawę organu, Sąd uznał (w pkt II sentencji wyroku), że przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w sprawie nosi cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Nadto można dodać, że Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialno-prawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Mając na względzie podjęcie decyzji sąd uznał konieczność umorzenia w tym zakresie postępowania (pkt III sentencji wyroku). W ocenie Sądu termin taki jest wystarczający. Sąd przyznał stronie kwotę pieniężną 1900 zł, uznając ją za uzasadnioną. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19, CBOSA). O kosztach postępowania (pkt V wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej została wartość wpisu jaki uiściła strona skarżąca inicjując postępowanie sądowe w sprawie oraz14 ust. 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.