II SA/Wa 1875/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie dniu 18 grudnia 2019 r. w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych - oddala skargę - UZASADNIENIE Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ"), działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.; dalej: "u.o.d.o. z 1997 r.") w związku z art. 100 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r., poz. 125; dalej: "u.o.d.o.z.p."), odmówił uwzględnienia wniosku M. M. (dalej: "skarżący"; posługującego się również imieniem "[...]") zawartego w skardze w przedmiocie przetwarzania danych osobowych skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ na wstępie przestawił przebieg postępowania administracyjnego. Podał, że do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga skarżącego (opatrzona datą [...] października 2018 r.; data wpływu: 9 listopada 2018 r.) na nieprawidłowe w przetwarzanie jego danych osobowych przez Komendanta Powiatowego Policji w B. (dalej: "KPP w B.") oraz przetwarzanie jego danych osobowych w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (dalej: "KSIP"), w zbiorze danych zawierającym informacje o wynikach analizy kwasu deoksyrybonukleinowego /DNA/ (dalej: "zbiór danych DNA") oraz w zbiorach danych daktyloskopijnych, których administratorem w rozumieniu u.o.d.o.z.p. jest Komendant Główny Policji (dalej: "KGP"). W skardze skarżący domagał się usunięcia jego danych osobowych z KSIP, zbioru danych DNA oraz zbiorów danych daktyloskopijnych w zakresie informacji uzyskanych w ramach prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. Zdaniem skarżącego, brak jest podstaw przetwarzania jego danych osobowych przez organy Policji w ww. zbiorach danych. Pismami z 28 stycznia 2019 r. organ poinformował skarżącego oraz KPP w B. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie, występując jednocześnie do KPP w B. o pisemne ustosunkowanie się do skargi. W piśmie z 8 lutego 2019 r. (data wpływu do organu: 15 lutego 2019 r.) KPP w B. wyjaśnił, że skarżący został zatrzymany [...] sierpnia 2018 r. w związku z podejrzeniem posiadania broni palnej bez wymaganego zezwolenia oraz przechowywania jej wraz z materiałami pirotechnicznymi na terenie sklepu "[...]" w C.. Fakt ten został ujawniony [...] lipca 2018 r. przez pracowników ww. sklepu, a miejscem przechowywania broni była szafka dla klientów. W tej sprawie Prokuratura Rejonowa w B. wszczęła śledztwo pod sygn. akt [...], a skarżący został zatrzymany. Podczas wykonywanych czynności procesowych, zarówno w Komisariacie Policji w C., jak i w Prokuraturze Rejonowej w B. skarżący podpisywał protokoły z czynności, posługując się danymi personalnymi "R. C.". W oparciu o zebrany materiał dowodowy Sąd Rejonowy w B. zastosował wobec skarżącego areszt tymczasowy. Nadto Prokuratura Rejonowa w B. prowadziła czynności w sprawie nielegalnego pobrania przez funkcjonariuszy materiału biologicznego od skarżącego, zakończone postanowieniem z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia dochodzenia, które to rozstrzygnięcie skarżący zaskarżył. KPP w B. jako podstawę gromadzenia i przetwarzania danych osobowych skarżącego w KSIP wskazał art. 15 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.; dalej: "u.p."). Od skarżącego został pobrany materiał biologiczny oraz daktyloskopijny na podstawie art. 15 ust. 1 u.p. KPP w B. przytoczył treść art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. c u.p. oraz § 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 lipca 2016 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz. U. z 2016 r., poz. 1091 ze zm.). Następnie organ zwrócił się do KGP o zajęcie na piśmie stanowiska w przedmiocie skargi skarżącego. W odpowiedzi z [...] maja 2019 r. KGP podniósł, iż do 13 maja 2019 r. skarżący nie wnosił o usunięcie lub udostępnienie danych osobowych. Zaznaczył, iż Policja przetwarza dane osobowe zgodnie z art. 20 u.p. KGP w szczególności powołał się na art. 20 ust. 2a, ust. 2ac, ust. 2b, ust, 2c i ust. 17 u.p., akcentując zakres oraz cel przetwarzania danych osobowych, a także szczególność tych norm (lex specialis) wobec przepisów ogólnych, jakimi są przepisy ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 51 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który w zakresie zasad i trybu gromadzenia oraz udostępniania informacji o osobie odsyła do regulacji szczególnych. Ponadto w przedmiotowym piśmie wskazano, iż przetwarzanie oraz wymiana informacji, w tym danych osobowych, może dotyczyć danych osobowych, o których mowa w art. 14 ust. 1 u.o.d.o.z.p., tj. danych wrażliwych obejmujących dane osobowe ujawniające pochodzenie rasowe, etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne, światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz dane genetyczne, dane biometryczne w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej, dane dotyczące zdrowia, dane dotyczące seksualności i orientacji seksualnej osoby fizycznej. Przy czym dane dotyczące wyników analizy kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA) przetwarzane przez Policję obejmują informacje wyłącznie o niekodującej części DNA (art. 20 ust. 1a u.p.). Pismami z [...] lutego 2019 r. Prezes UODO poinformował skarżącego, KPP w B. oraz KGP o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej, a także o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z treścią art. 10 § 1 k.p.a. Powołane na wstępie rozstrzygnięcie odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego (zawartego w jego skardze z [...] października 2018 r.) organ uzasadnił szczególną funkcją Policji, która zbiera informacje podlegające szczególnemu reżimowi i ochronie. Znajduje to wyraz w art. 20 ust. 1 i ust. 2a u.p. Prezes UODO wskazał również, że szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych osób wymienionych w art. 20 ust. 2a u.p. określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2018 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz. U. z 2018 r., poz. 1636; dalej: "rozporządzenie"), przywołując § 10 rozporządzenia. Organ zwrócił uwagę na zadania, które powierzono Policji, obejmujące m.in.: ochronę życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi atakami naruszającymi te dobra; ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego; inicjowanie i organizowanie działań prewencyjnych mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń, a także wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. W celu realizacji powyższych zadań istotna jest możliwość gromadzenia i przetwarzania danych osobowych bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. Prezes UODO ustalił w toku postępowania, że wskazane w skardze dane osobowe zostały pobrane w związku z postępowaniem przygotowawczym, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, tj. art. 20 ust. 2a i ust. 2b u.p. Zaznaczył, iż organy Policji dokonały stosownej weryfikacji w związku ze skargą skarżącego. W tym kontekście wskazał na art. 16 u.o.d.o.z.p., w myśl którego administrator dokonuje weryfikacji danych osobowych w terminach określonych przez przepisy szczególne, regulujące działania właściwego organu, a jeżeli przepisy te nie określają terminu - nie rzadziej niż co 10 lat od dnia zebrania, uzyskania, pobrania lub aktualizacji danych. Weryfikacja dokonywana jest w celu ustalenia, czy istnieją dane, których dalsze przechowywanie jest zbędne. Przywołał też wyjaśnienia KGP, według których dokonano weryfikacji okoliczności pobrania od skarżącego danych DNA oraz danych daktyloskopijnych pod kątem przesłanek z art. 51 ust. 4 Konstytucji RP i art. 16 u.o.d.o.z.p. KGP skonkludował, że dziesięcioletni okres obowiązkowej weryfikacji zgromadzonych danych osobowych jeszcze nie upłynął, a zatem nie zachodzą ustawowe przesłanki do usunięcia danych osobowych skarżącego z KSIP. Odnosząc się do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Prezes UODO stwierdził, iż dane osobowe skarżącego zostały pozyskane przez organy Policji w sposób legalny i w taki też są przez nie przetwarzane w KSIP, zbiorze danych DNA oraz w zbiorach danych daktyloskopijnych. Organy Policji oceniają przydatność zebranych danych, co implikuje pozostawienie danych skarżącego w ww. zbiorach. Natomiast jeśli dane o osobie zawarte w zbiorze stają się nieprzydatne do celów prewencyjnych, dowodowych czy wykrywczych, to organ Policji może zdecydować o ich usunięciu w wyniku oceny, o której mowa w § 29 rozporządzenia. Powyższą decyzję organu skarżący uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę tę skarżący sporządził w znacznej części w języku angielskim – w przeciwieństwie do dotychczasowej korespondencji w postępowaniu administracyjnym, a także dalszej korespondencji kierowanej do Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu [...] grudnia 2019 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o ustanowienie tłumacza. Oświadczył również, iż nie udało mu się nawiązać kontaktu ze skarżącym. Sąd oddalił wniosek o ustanowienie dla skarżącego tłumacza. Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm.), tj. z dniem 25 maja 2018 r., Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych stał się Prezesem UODO. Zgodnie z art. 100 u.o.d.o.z.p. prowadzone przez Prezesa UODO, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia tej ustawy w życie, prowadzone są na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów u.o.d.o. z 1997 r. W skierowanej do organu skardze z [...] października 2018 r. skarżący podał, że [...] sierpnia 2018 r. został od niego pobrany genom (tj. kompletny materiał genetyczny) w sytuacji, gdy nie posiadał żadnego dokumentu tożsamości. W świetle art. 15 ust. 1 pkt 3a lit. a w związku z art. 14 u.p. policjanci, wykonując czynności służbowe, mają prawo pobierania od osób odcisków linii papilarnych lub wymazu ze śluzówki policzków w celu identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, jeżeli ustalenie tożsamości w inny sposób nie jest możliwe. Stosownie do treści przepisu art. 20 ust. 1 u.p. (według stanu na [...] sierpnia 2018 r., tj. w dacie pobrania od skarżącego materiału biologicznego), Policja, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 19, może uzyskiwać informacje, w tym także niejawnie, gromadzić je, sprawdzać oraz przetwarzać. Zgodnie z art. 20 ust. 2a u.p. (w brzmieniu obowiązującym [...] sierpnia 2018 r.) Policja może pobierać, uzyskiwać, gromadzić, przetwarzać i wykorzystywać w celu realizacji zadań ustawowych informacje, w tym dane osobowe, o następujących osobach, także bez ich wiedzy i zgody: 1) osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego; 2) nieletnich dopuszczających się czynów zabronionych przez ustawę jako przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego; 3) osobach o nieustalonej tożsamości lub usiłujących ukryć swoją tożsamość; 4) osobach stwarzających zagrożenie, o których mowa w ustawie z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób; 5) osobach poszukiwanych; 6) osobach zaginionych; 7) osobach, wobec których zastosowano środki ochrony i pomocy, przewidziane w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21). W myśl art. 20 ust. 2b u.p. (w brzmieniu obowiązującym [...] sierpnia 2018 r.) informacje, o których mowa w ust. 1, 2a, 2aa-2ac, dotyczą osób, o których mowa w ust. 2a i 2ac i mogą obejmować: 1) dane osobowe, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, z tym że dane dotyczące kodu genetycznego obejmują informacje wyłącznie o niekodującej części DNA; 2) odciski linii papilarnych; 3) zdjęcia, szkice i opisy wizerunku; 4) cechy i znaki szczególne, pseudonimy; 5) informacje o: a) miejscu zamieszkania lub pobytu, b) wykształceniu, zawodzie, miejscu i stanowisku pracy oraz sytuacji materialnej i stanie majątku, c) dokumentach i przedmiotach, którymi sprawca się posługuje, d) sposobie działania sprawcy, jego środowisku i kontaktach, e) sposobie zachowania się sprawcy wobec osób pokrzywdzonych. Według art. 20 ust. 17 u.p. dane osobowe zebrane w celu wykrycia przestępstwa przechowuje się przez okres niezbędny do realizacji ustawowych zadań Policji. Organy Policji dokonują weryfikacji tych danych po zakończeniu sprawy, w ramach której dane te zostały wprowadzone do zbioru, a ponadto nie rzadziej niż co 10 lat od dnia uzyskania lub pobrania informacji, usuwając zbędne dane (vide art. 16 u.o.d.o.z.p.) Przepisy § 20 rozporządzenia przewidują, że w Policji prowadzi się Krajowy System Informacyjny Policji (KSIP) będący zestawem zbiorów danych, w którym gromadzi się, sprawdza, przetwarza i wykorzystuje informacje, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2a pkt 1-6, ust. 2ac-2ba ustawy o Policji (ust. 1). W KSIP mogą być przetwarzane również informacje, w tym dane osobowe, do których gromadzenia, uzyskiwania i przetwarzania Policja jest uprawniona na podstawie odrębnych ustaw, jeżeli przyczynia się to do koordynacji informacji oraz efektywniejszej organizacji i realizacji ustawowych zadań Policji w zakresie wykrywania i ścigania sprawców przestępstw oraz zapobiegania przestępczości i jej zwalczania, a także ochrony życia i zdrowia ludzi (ust. 2). Celem u.o.d.o. z 1997 r. było przestrzeganie zakresu i trybu przetwarzania danych osobowych, a nie wprowadzenie zakazu ich przetwarzania. W art. 1 ust. 2 u.o.d.o. z 1997 r. wskazano, że przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą. Ochrona danych osobowych na podstawie przepisów u.o.d.o. z 1997 r. nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. z 1997 r., przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W przedmiotowym przepisie ustawodawca dopuścił więc możliwość odstąpienia od ochrony danych osobowych jeżeli przemawia za tym przepis prawa. Inaczej rzecz ujmując, prawodawca zgodził się na ograniczenie dobra jakim jest ochrona danych osobowych, jeżeli jest to konieczne dla realizacji dobra wyższego, m.in. dla dobra publicznego. Jak wskazuje treść art. 51 Konstytucji RP, a także wyż. cyt. art. 1 ust. 2 i art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. z 1997 r., inne akty prawne, stojąc na straży dobra publicznego, mogą zawierać odstępstwa od generalnej zasady ochrony danych osobowych. Tym innym aktem prawnym jest m.in. ustawa o Policji. Zatem kontrola legalności przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie powinna uwzględniać przede wszystkim zasady wynikające z treści art. 20 ust. 2a u.p. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że informacje gromadzone przez Policję, w tym dane osobowe skarżącego, służą realizacji bardzo istotnych z punktu widzenia funkcjonowania państwa, a w szczególności bezpieczeństwa obywateli, ustawowych zadań nałożonych na tę formację. Zalicza się do nich m. in. wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw oraz inne działania o charakterze operacyjnym. Z uwagi na szczególny charakter zbioru jakim jest KSIP, jak również ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa państwa i obywateli, przy ocenie legalności przetwarzania danych osobowych w KSIP nie można stosować wyłącznie ustawy o ochronie danych osobowych, nie uwzględniając szczególnych uregulowań tej materii zawartych w ustawie o Policji, które mają stanowić gwarancję dla realizacji zadań ustawowych przez Policję (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 182/14, opublikowany na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy Policji są więc uprawnione do przetwarzania m.in. danych osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa, do których zalicza się skarżący. Jak wynika z akt administracyjnych, w dniu [...] sierpnia 2018 r. skarżący został zatrzymany w związku z podejrzeniem posiadania broni palnej bez wymaganego zezwolenia oraz przechowywania tej broni, a także materiałów pirotechnicznych na terenie sklepu "[...]" w C.. Wobec skarżącego wszczęto postępowanie przygotowawcze (sygn. akt [...]), w trakcie którego protokoły z przeprowadzanych czynności podpisywał danymi personalnymi "R. C.". Ze skargą do Generalnego Inspektora Danych Osobowych skarżący wystąpił, przebywając w Areszcie Śledczym w K.. Następnie został przeniesiony do Zakładu Karnego w W.. Według informacji Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w W. (przekazanej Sądowi w piśmie z [...] października 2019 r.), skarżący został zwolniony z ww. jednostki [...] września 2019 r. Zebrane przez Policję dane osobowe przechowywane są w związku z prowadzonymi czynnościami służącymi dobrostanowi Państwa. Ponadto to organy Policji oceniają przydatność zebranych informacji, dokonując ich weryfikacji po zakończeniu sprawy, w ramach której dane te zostały wprowadzone do zbioru, nie rzadziej niż co 10 lat od dnia uzyskania lub pobrania informacji. KGP dokonał takiej weryfikacji okoliczności pobrania od skarżącego danych DNA oraz danych daktyloskopijnych, akcentując, że jeszcze nie upłynął dziesięcioletni okres obowiązkowej weryfikacji danych osobowych i nie zachodzą ustawowe przesłanki do usunięcia danych osobowych skarżącego z KSIP. Powołane przepisy w sposób całościowy regulują podstawy prawne przetwarzania przez Policję danych osobowych, ich zakres, jak również sposób oceny przydatności tych danych do realizacji zadań Policji, o których mowa w art. 1 u.p. Zatem stanowią one normę lex specialis w stosunku do norm zawartych w znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie przepisach u.o.d.o. z 1997 r. W ocenie Sądu, organ w toku postępowania zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny, a stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie tłumacza, Sąd wskazuje, że w toku całego postępowania administracyjnego, a także sądowego – poza skargą (napisaną częściowo w języku angielskim) – skarżący (niereprezentowany wówczas przez pełnomocnika) posługiwał się językiem polskim, w tym terminowo wykonał wezwanie Sądu o wskazanie numeru PESEL. Dlatego Sąd uznał, iż na obecnym etapie postępowania przedmiotowy wniosek nie jest uzasadniony. Nadto – wedle złożonego na rozprawie oświadczenia pełnomocnika z urzędu – ze skarżącym nie udało się nawiązać kontaktu, zatem pełnomocnik nie mógł ocenić w rzeczywistości stopnia znajomości języka polskiego przez skarżącego. Nie jest też wykluczone ponowienie ww. wniosku na dalszym etapie sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).