II GZ 306/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt III SA/Po 544/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 września 2019 r. (sygn. akt III SA/Po 544/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej zwanej "ppsa"), odmówił Spółce A (dalej zwanej "Skarżącą") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] maja 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji. WSA wskazał, że radca prawny A. D. (który podpisał skargę) został wezwany do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono 5 sierpnia 2019 r. W dniu 12 sierpnia 2019 r. nadesłano pełnomocnictwo upoważniające inną osobę (radcę prawnego W. Z.) do działania w imieniu Skarżącej. W takiej sytuacji WSA odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braku formalnego. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższego braku. Stwierdziła, że przyczyny uchybienia terminowi były niezależne od pełnomocnika. Uchybienie było spowodowane nadmiernym obciążeniem personelu kancelarii pracą z uwagi na: 1) rozwiązanie od 19 lipca 2019 r. umowy o pracę z jednym z pracowników oraz 2) urlopy pracowników (w okresie 5 - 9 sierpnia 2019 r., tj. w czasie, w którym obsługiwano wykonanie wezwania, na urlopach przebywało 2 spośród 6 pracowników). Zdaniem Skarżącej, w terminie określonym do prawidłowego wykonania wezwania nie było możliwe zastąpienie pracownicy, z którą rozwiązano umowę i pracowników przebywających na urlopach, innymi pracownikami posiadającymi szczególne kompetencje. W ocenie WSA, okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy w uchyleniu terminu. WSA zwrócił uwagę, że pomiędzy rozwiązaniem umowy z pracownikiem a doręczeniem wezwania pełnomocnik miał dwa tygodnie, aby znaleźć zastępcę na zwolniony etat. Również letnie urlopy pracowników nie są okolicznością, którą profesjonalny pełnomocnik powinien być zaskoczony. WSA podkreślił, że pełnomocnik jest zobowiązany tak zorganizować sobie pracę, aby zapewnić sprawną obsługę prawną w postępowaniu. Skarżąca (reprezentowana przez radcę prawnego) złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie tego postanowienia i przekazanie skargi do merytorycznego rozpoznania przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 86 § 1 ppsa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy Skarżąca wykazała w sposób niebudzący wątpliwości brak swojej winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków w postaci pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego radcy prawnemu A. D., to jest wskazała okoliczności wyłączające ową winę, przez co powinna była skorzystać z dobrodziejstwa w postaci przewrócenia terminu do uzupełnienia braku, które ustawodawca przewidział w art. 86 § 1 ppsa; 2) art. 87 § 2 i 4 ppsa przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy strona nie tylko uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, ale potwierdziła te okoliczności stosownymi dokumentami załączonymi do wniosku o przywrócenie terminu oraz równocześnie dokonała czynności, której uprzednio uchybiła to jest złożyła do postępowania stosowne pełnomocnictwo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ppsa czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 ppsa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Oczywiście punktem wyjścia przy ocenie spełnienia tych przesłanek jest ustalenie, że termin ustawowy został uchybiony, bowiem tylko wówczas celowe jest domaganie się jego przywrócenia. Kwestia uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego została oceniona w postanowieniu WSA z 27 sierpnia 2019 r., którym odrzucono skargę Skarżącej. Postanowienie to nie zostało zażalone i stało się prawomocne. Przechodząc do kwestii przywrócenia uchybionego terminu, należy zauważyć, że spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Zdaniem WSA, żaden z argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena wskazanych przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego skargi - była prawidłowa. Z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, o braku winy w uchybieniu terminu nie świadczy okoliczność braków kadrowych w kancelarii pełnomocnika Skarżącej, do której miało dojść w związku rozwiązaniem umowy o pracę z jednym z pracowników oraz przebywaniem na urlopach niektórych innych pracowników. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że pełnomocnik jest zobowiązany tak zorganizować sobie pracę, aby zapewnić sprawną obsługę prawną mocodawcy w postępowaniu. Niezależnie od tego, należy zauważyć, że pełnomocnik Skarżącej został wezwany jednocześnie do uzupełnienia trzech braków formalnych skargi: 1) złożenia opłaconego pełnomocnictwa procesowego, 2) złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (odpisu KRS), 3) podania w piśmie przewodnim numeru Skarżącej w Krajowym Rejestrze Sądowym. W zakreślonym prawem terminie nadesłano odpis z KRS dotyczący Skarżącej oraz pełnomocnictwo, ale dla innej osoby niż ta, która podpisała skargę, przy czym dokumenty te zostały dołączone do pisma procesowego z 6 sierpnia 2019 r. podpisanego przez pracownika kancelarii pełnomocnika Skarżącej. Wobec tego należy uznać, że mimo braków kadrowych kancelarii była możliwość uzupełnienia wszystkich braków formalnych skargi, a nieuzupełnienie tych braków w terminie wynikało z niewłaściwego nadzoru pełnomocnika nad organizacją pracy jego kancelarii, co z kolei nie może być uznane za okoliczność niezawinioną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa. PG