II FSK 2926/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 1423/15 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 21 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 13 maja 2016 r. (sygn. akt I SA/Lu 1423/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w [...] – nazywanej dalej "Spółką", i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 21 października 2015 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia: - art. 59 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. Prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") poprzez uznanie, że Spółka nie jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.; - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zaległości podatkowe uległy przedawnieniu; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez uznanie, że Spółka nie jest uprawniona do wystąpienia wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny prawnej i wydania zaskarżonego wyroku w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną oraz nieuwzględnieniu wniosku Spółki o uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna, dlatego została oddalona. 3.2. Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej należy wpierw wyjaśnić, że Spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanej należności, wskazując przy tym na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jako podstawę prawną swojego wniosku. Postanowieniem z 29 czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowieniem z 21 października 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji uchylił postanowienia organów obu instancji, ponieważ Spółka w postępowaniu egzekucyjnym występowała jako dłużnik zajętej wierzytelności, natomiast zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a. podmiotami legitymowanymi do żądania wydania postanowienia, o którym jest mowa w art. 59 § 3 tej ustawy, są zobowiązani. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien był odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik strony zwrócił uwagę, że sytuacja procesowa dłużnika zajętej wierzytelności jest zbliżona do sytuacji zobowiązanego. Tym samym dłużnik powinien zostać objęty podobną ochroną prawną, co zobowiązany. Dalej zaś odwołując się do definicji legalnych pojęcia zobowiązanego wskazał, że dłużnik zajętej wierzytelności posiada status zobowiązanego. 3.3. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. W art. 59 § 4 u.p.e.a. ustawodawca wprost wskazał, że podmiotami legitymowanymi do zainicjowania postępowania, w efekcie którego organ egzekucyjny miałby wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, są wierzyciele i zobowiązani. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, we wspomnianym przepisie nie wymieniono dłużnika zajętej wierzytelności. Należy zatem przyjąć, że podmiot ten nie może domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. Zaznaczyć przy tym należy, że wymienione pojęcia zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 3, pkt 13 i pkt 20 u.p.e.a. Nawet jeżeli – tak jak wywodzi autor skargi kasacyjnej – sytuacja procesowa dłużnika zajętej wierzytelności jest zbliża go do pozycji zobowiązanego, nie oznacza to, że gdy ustawa przydaje określone uprawnienie zobowiązanemu może z niego korzystać również dłużnik. Są to bowiem dwa różne podmioty, a przyjęcie stanowiska pełnomocnika Spółki oznaczałoby, że ustawowe rozróżnienie jest zbędne. Stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje oparcie w dyrektywie języka prawnego, zgodnie z którą, jeżeli ustawodawca nadał określonym wyrażeniom swoiste znaczenia, to należy rozumieć je w takim właśnie znaczeniu. Natomiast wywiedzenie uprawnienia dłużnika zajętej wierzytelności tylko na tej podstawie, że jego sytuacja jest zbliżona do sytuacji zobowiązanego, wymagałoby posłużenia się wykładnią rozszerzającą z zastosowaniem wnioskowania per analogiam, co w tym przypadku, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oznaczałoby działalność prawotwórczą. Odnosząc się końcowo do zastrzeżeń autora skargi kasacyjnej co do pominięcia przez Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w kontekście zastosowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należy zauważyć, że w świetle powyższych rozważań kwestia ta nie mogła mieć znaczenia dla kontroli sądowoadministracyjnej, skoro Spółka nie była uprawniona do wystąpienia z odpowiednim wnioskiem. 3.4. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.