III OW 29/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zasypania cieku melioracyjnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wójt Gminy [...] wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie poprzez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku J. G. w sprawie zasypania cieku melioracyjnego przebiegającego z działki nr [...] obręb [...], gmina [...]. W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. J. G., zam. [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] w sprawie zasypania cieku melioracyjnego, który przebiega z działki nr [...] obręb [...], Gmina [...]. W związku z tym, że przedmiotowy ciek jest rowem melioracyjnym, czyli urządzeniem melioracji wodnych, działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. pismem z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] Wójt Gminy [...] przekazał sprawę do Nadzoru Wodnego w [...]. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przekazało pismo J. G. do Wójta Gminy [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z treścią art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.) – dalej: "ustawa Prawo wodne", "właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: pkt. 1 zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, pkt. 2 odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie", art. 234 ust 2. wskazuje, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Zdaniem wnioskodawcy powyższe stanowisko jest błędne. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo Wodne: "w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, ze korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacje szkód. Przepisy art. 191 obejmują przypadki szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stosunków wodnych na gruncie spowodowanej przeprowadzeniem prac tj. blokowaniem odpływu wody w dwóch miejscach na rowie. Zgodnie z art. 197 ust. 1 urządzeniami melioracji wodnych są rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. W tej sytuacji Wójt Gminy [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu i wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wskazał, że pracownicy Zarządu Zlewni w [...] w celu potwierdzenia właściwości organu dokonali oględzin w dniu [...] maja 2020 r. W trakcie oględzin stwierdzono, że na rowie melioracyjnym położonym na działce nr [...] w odległości około 80 metrów od działki nr [...] zasypano rów ziemią, co spowodowało podniesienie poziomu w rowie o około 60 centymetrów i doprowadziło do podtopienia działki nr [...]. W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 234 ustawy Prawo wodne, w ocenie organu nie jest on właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego, a właściwym winien być Wójt Gminy [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zniszczenia (zasypania) cieku (rowu) melioracyjnego powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1, czy też w trybie art. 234 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z pierwszym z ww. przepisów, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące podjęcia decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy Prawo wodne są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Ciek (rów) melioracyjny jest niewątpliwie urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. a ustawy Prawo wodne. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wnioskodawca zarzuca niewłaściwe utrzymanie przedmiotowego urządzenia wodnego (polegające na jego zasypaniu, zniszczeniu), a więc odnosi się do hipotezy normy z art. 191 ustawy Prawo wodne. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.