IV SO/Po 37/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Wojewoda przeciwko Gminie S. - Radzie Miasta w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: 1. wymierzyć Gminie S. grzywnę w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych); 2. zasądzić od Gminy S. na rzecz Wojewoda kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z [...] września 2021 r. Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda"), reprezentowany przez r.pr. E. Ś., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o wymierzenie grzywny Gminie S. (zwanej też dalej "Gminą"), na podstawie art. 55 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."), wobec niewywiązania się z obowiązków nałożonych przepisem art. 54 § 2 p.p.s.a. i nieprzekazania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. W uzasadnieniu wniosku Wojewoda wyjaśnił, że pismem z [...] maja 2020 r. ([...]) wniósł, za pośrednictwem Rady Miasta, skargę na uchwałę nr [...] Rady Miasta z dnia [...] września 2019 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. w rejonie ulicy [...] w S.. Skarga wpłynęła do Urzędu Miejskiego w S. w dniu [...] maja 2020 r. (kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru w załączeniu) i do dnia złożenia wniosku nie została przekazana przez Gminę do Sądu. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Burmistrz S. (dalej też jako "Burmistrz") wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny, ewentualnie o wymierzenie jej w najniższej możliwej wysokości oraz nieobciążanie Gminy kosztami postępowania. W uzasadnieniu Burmistrz wyjaśnił, że równolegle z przedmiotową skargą, która wpłynęła do Urzędu Miejskiego w S. (zwanego też dalej "Urzędem") w dniu [...] maja 2020 r., do Burmistrza wpłynęło pismo z WSA w Poznaniu (dalej w skrócie "WSA") w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 103/20, informujące o zamiarze załatwienia sprawy na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na ogłoszony na obszarze RP stan epidemii, w Urzędzie, zatrudniającym zaledwie 15 osób, praca była realizowana w dużej mierze w formie pracy zdalnej, był utrudniony dostęp do dokumentacji oraz ograniczone były możliwości przeprowadzania konsultacji. Ponieważ Miasto S. jest jednym z najmniejszych w Polsce, sprawy prowadzone przed WSA należą do rzadkości (pojawiają się raz na kilka lat). W związku tym pracownik błędnie powiązał dwa pisma [dot.] WSA i przygotowaną odpowiedź na skargę Wojewody wysłał w terminie (tj. [...] czerwca 2020 r.), opatrując ją jednak błędną sygnaturą (IV SA/Po 103/20) i omyłkowo nie załączając samej skargi (będąc w błędnym przekonaniu, że Sąd również otrzymał skargę, skoro nadał sprawie sygnaturę). Następnie w odpowiedzi na wezwanie WSA z 21 lipca 2020 r. (sygn. IV DK/Po 79/20) o podanie prawidłowej sygnatury sprawy, do której przesłane zostało pismo z [...] czerwca 2020 r., udzielono odpowiedzi wskazując kolejną błędną sygnaturę akt (IV SA/Po 1137/19), uzyskaną przez pracownika Urzędu w trakcie rozmowy telefonicznej z sekretariatem WSA. W konkluzji Burmistrz stwierdził, że nieprzekazanie w terminie skargi wyniknęło ze splotu niekorzystnych uwarunkowań zewnętrznych, jak i braku doświadczenia pracowników w tego rodzaju sprawach. Zaznaczył, że wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny przekazano do Sądu przedmiotową skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie grzywny jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., przy czym odnośne postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle cytowanych przepisów przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia organowi grzywny są: (1) wniosek skarżącego oraz (2) stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Jest bowiem poza sporem, że skarga Wojewody, doręczona organowi w połowie maja 2020 r. (dokładnie: w dniu [...] maja 2020 r., a nie "[...]", jak omyłkowo podano w odpowiedzi na wniosek), nie została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w ustawowym terminie 30 dni oraz że przekazano ją dopiero wraz z odpowiedzią na wniosek Wojewody o wymierzenie grzywny. Mając na względzie przywołane okoliczności, należy stwierdzić, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, bowiem z całą pewnością organ uchybił, i to znacznie, trzydziestodniowemu terminowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., czego zresztą w odpowiedzi na wniosek nie kwestionuje. W tym miejscu należy wyjaśnić, że sąd orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ ww. obowiązku, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała NSA z 03.11.2009 r., II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 2). Wysokość grzywny ustala się na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Aktualnie stanowi o tym obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. i w drugim półroczu 2020 r. (M.P. poz. 199) – zgodnie z którym przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku 2020 wyniosło 4512,41 zł. Miarkując wysokość grzywny Sąd miał na uwadze przede wszystkim wyjaśnienia Burmistrza co do uwarunkowań zewnętrznych (stan pandemii) oraz zakłóceń organizacyjnych (praca zdalna, błędy niedoświadczonego pracownika), które łącznie spowodowały, że w tej sprawie doszło do uchybienia obowiązkom wynikającym z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd dał wiarę tym wyjaśnieniom i w rezultacie przyjął, że nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie rzeczywiście wynikało z niefortunnego splotu wskazanych okoliczności i pomyłek, a nie ze złej woli (celowej obstrukcji) organu. Ponadto Sąd uwzględnił fakt, że Wojewoda wcześniej nie monitował Gminy o przekazanie skargi oraz że w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku o wymierzenie Gminie grzywny, Burmistrz wraz odpowiedzią na ów wniosek uczynił też zadość obowiązkom z art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. przekazał przedmiotową skargę z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wszystko to skłoniło Sąd do wymierzenia organowi – a ściślej: jego "macierzystej" jednostce samorządu terytorialnego, czyli Gminie S. (o czym niżej) – grzywny w wysokości [...] zł, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi Wojewody, ustalone według stawek minimalnych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł. Sąd nie dopatrzył się bowiem w okolicznościach tej sprawy wystąpienia "uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a., który pozwalałby Sądowi na wnioskowane przez Gminę odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Poza tym Sąd wyjaśnia, że orzekając o nałożeniu grzywny oraz o zwrocie kosztów postępowania w stosunku do Gminy S. – a nie do jej organu, który zaskarżony plan miejscowy uchwalił (tj. Rady Miasta) – miał na uwadze, że z przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372, z późn. zm.) da się wyprowadzić wniosek, że to gmina, która realizuje zadania z zakresu administracji publicznej, a nie jej poszczególne organy, powinna być adresatem rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie (zob. postanowienie NSA z 10.12.2013 r., II OZ [...], CBOSA) oraz nałożenia obowiązku zwrotu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 27.02.2013 r., I OZ [...], CBOSA).