I SA/Ol 475/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), sędzia WSA Renata Kantecka, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 października 2011r. sprawy ze skargi B. R. i S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2/ określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3/ zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek od towarów i usług według stawki 23 %, za pomoc prawną udzieloną z urzędu 4/ zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek od towarów i usług według stawki 23 %, za pomoc prawną udzieloną z urzędu. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B.R. i S.R. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr "[...]" z dnia "[...]" stwierdzającej nieważność decyzji nr "[...]" z dnia 10 lutego 2010 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Skarbnika Miasta w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r., utrzymało w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż decyzją z dnia 10 lutego 2010 r. Burmistrz wymierzył B.R. i S. R. łączne zobowiązanie pieniężne na 2010 r. w kwocie 141 zł. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja ta została doręczona S. R. w dniu 20 lutego 2010 r. Następnie pismami z dnia 4, 12 i 15 oraz 24 marca 2010 r. S.R. skierowanymi do Urzędu Miasta zakwestionował sposób naliczenia podatku od nieruchomości za lata 2003-2010 r. Stwierdził, iż zgodnie z aktem notarialnym posiada lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m2. W jego ocenie organ podatkowy naliczył podatek od "wirtualnych" metrów. Zażądał umorzenia podatku, ewentualnie odłożenia zapłaty do czasu wyjaśnienia spornej kwestii tj. ustalenia właściwej podstawy opodatkowania. Nadto wypłacenie rekompensaty za zmarznięte ziemniaki i wypłacenie odszkodowania za zniszczone drzewo. Następnie pismem z dnia 12.09.2010 r. zatytułowanym "Podanie" S.R. wniósł o umorzenie podatku do czasu ustalenia i wymierzenia piwnicy. Podniósł, iż na moment zakupu lokalu mieszkalnego tj. 15.04.1994 r. piwnica "istniała tylko na papierze". Ustosunkowując się do wniosku SKO o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia 12.09.2010 r., pismem z dnia 22.10.2010 r. S.R. wyjaśnił, iż wnosi o: utworzenie Komisji mieszkaniowej do ustalenia metrażu lokalu mieszkalnego, potraktowanie petycji jako wniosku o umorzenie podatku, umorzenie podatku za rok 2010 oraz o unieważnienie wszystkich decyzji podatkowych od roku 1994 i zwrotu nadpłaconego podatku. Dodatkowo wniósł o potraktowanie pomieszczeń gospodarczych znajdujących się na działce o nr ewid. 15/5 jako piwnicy. SKO ustosunkowując się do wniosku S.R. po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu podał, że organ podatkowy wbrew przepisowi art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w jednej decyzji dokonał wymiaru podatku zarówno od powierzchni gruntów stanowiących własność podatników jak i posiadanych we współwłasności wraz z innymi osobami. Od powyższej decyzji B.R. i S.R. złożyli odwołanie, w którym zakwestionowali sposób naliczenia podatku od nieruchomości. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ odwoławczy podzielił ocenę dokonaną przez poprzedni skład Kolegium i stwierdził, że decyzja organu podatkowego w zakresie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2009 została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § l pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa). Powołując się na treść art. 3 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm.) stwierdził, iż w sytuacji gdy wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku (art. 3 ust. 5 ustawy). Podkreślił, że nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiący współwłasność lub znajdujący się we współposiadaniu stanowi "odrębny przedmiot opodatkowania". Oznacza to, iż nieruchomość lub obiekt budowlany, stanowiący współwłasność lub będący we współposiadaniu, musi być opodatkowany w odrębnej decyzji, w której wymienić należy wszystkie osoby będące ich współwłaścicielami. Nieruchomości lub obiekty budowlane będące współwłasnością lub znajdujące się we współposiadaniu nie mogą być opodatkowane "razem" z innymi nieruchomościami i obiektami budowlanymi stanowiącymi "samodzielną" własność podatników. Wskazał, iż B. i S.R. aktem notarialnym Repertorium A Nr "[...]" z dnia 23 września 1994r. nabyli następujące nieruchomości położone we wsi W. w gminie : - nieruchomość lokalową o łącznej powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą oraz udziałem wynoszącym 1/5 część w elementach wspólnych budynku, z którego lokal ten został wydzielony oraz taki sam udział w działce gruntu pod budynkiem (działka nr 15/4 o powierzchni 0.0978 ha), - udział wynoszący 1/6 część w działce nr 15/5 o powierzchni 0,0648 ha zabudowanej budynkiem gospodarczym z prawem korzystania z dotychczas zajmowanego segmentu w budynku gospodarczym, - działkę ogródkową składająca się z dwóch działek nr 14/48 i 15/23 o łącznej powierzchni 0,0669 ha. Z wypisów z ewidencji gruntów z dnia 5 marca 2004 r. wynika, że grunty zabudowane domem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym oznaczone są symbolem B - tereny mieszkaniowe. Pozostałe grunty mają charakter rolny (R klasa V i VI). Mając na uwadze powyższe uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że na podatnikach ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od powyższych gruntów i budynków, jednakże zobowiązanie podatkowe za 2010 r. nie zostało skonkretyzowane w sposób prawidłowy. W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego decyzja z dnia 10 lutego 2010 r. w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązanie pieniężnego na 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem przepisu art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym samym zaistniała wada określona w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, będąca przesłanką nieważność decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż podatnicy ww. aktem notarialnym nabyli m.in. lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą. Nadto podniósł, iż S.R. składając 23 lutego 1997 r. wykaz nieruchomości wykazał powierzchnię 45,17 m2 budynku mieszkalnego (w tym powierzchnię piwnicy) do opodatkowania. Taką samą powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą wskazał w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożonej w dniu 7 marca 2007 r. Dlatego też w ocenie organu II instancji brak jest podstaw do uznania argumentacji odwołujących się, iż organ opodatkował bezzasadnie 45,17 m2 skoro jego mieszkanie zgodnie z aktem notarialnym wynosi 38,17 m2. Nadto wyjaśnił, że powierzchnia piwnicy jako część budynku przynależna do lokalu mieszkalnego powiększa powierzchnię mieszkalną danego lokalu, stanowiącą podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 ustawy - Ordynacja podatkowa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w tym przepisie. Ma ono odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku prawno-podatkowego. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie S.R. i B. R. stwierdzili, iż zaskarżona decyzja SKO (mylnie wskazano datę 17.05.2011 r.) jak i deklaracja podatkowa z dnia 29.08.1997 r. są niezgodnie z prawdą. Podkreślił, iż deklarację z dnia 29.08.1997 r. sporządzili pracownicy Urzędu Miasta i Gminy, którzy wbrew treści aktu notarialnego powiększyli metraż lokalu mieszalnego na 45 m2. Oświadczyli, iż nigdy nie posiadali piwnicy, w związku z powyższym w ich ocenie nie ma podstaw do naliczania podatku od powierzchni, której nie posiadali. W związku z powyższym wnoszą o zwrot nadpłaconego podatku. Dodatkowo podnoszą kwestię prawa do korzystania z nieruchomości wspólnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p. p. s. a."). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję bądź postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p. p. s. a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, unormowane w rozdziale 18 Działu IV ordynacji podatkowej (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z art. 247 Ordynacji podatkowej zasadniczym warunkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest zakończenie postępowania decyzją ostateczną. Decyzja ma charakter ostatecznej, gdy nie służy od niej odwołanie, zgodnie z art. 128 Ordynacji podatkowej. Pojęcie odwołania należy zaś rozumieć w tym znaczeniu, jakie wynika z brzmienia art. 220 i 221 Ordynacji podatkowej, a więc zarówno jako środek zaskarżenia decyzji do organu podatkowego wyższego stopnia (art. 220§2), jak również do tego samego organu w przypadkach wymienionych w art. 220. Niedopuszczalność odwołania, uchybienie terminowi do jego wniesienia, upływ terminów do wniesienia odwołania bez zaskarżenia decyzji, nadają decyzji charakter ostatecznej, tak samo jak wydanie jej przez organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania (tak Ordynacja podatkowa - Komentarz 2004. O.W. "Unimex" str. 834). Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że decyzję z dnia 10 lutego 2010 r. Burmistrz o wymiarze B.R. i S.R. łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 odebrała B.R. w dniu 20.02.2010 r. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 8 marca 2010 r. Natomiast w dniu 4 marca 2010 r. S.R. złożył pismo zatytułowane "Petycja", w którym zażądał m.in. "45,17 m2 powierzchni mieszkalnej i piwnicy oraz przesunięcia 1 raty podatku, do czasu kiedy wyższe instancje ustalą co do kogo należy". Z treści następnego pisma wynika, że w dniu 5.03.2010 r. Wydział Finansowy Urzędu Miasta wezwał skarżącego do usunięcia braków w złożonym przez niego podaniu z dnia 4.03.2010 r. W aktach sprawy bowiem brak takiego wezwania jak i innych pism i aktów administracyjnych wydanych przez organy podatkowe. Następnie pismem z dnia 11 marca 2010 r. zatytułowanym "Wniosek – zał. Petycja 04.03.2010 r." S.R. wniósł m.in. " odwołuje się od tej decyzji NR "[...]"". Nadto w treści pisma stwierdził, iż nie zgadza się z decyzją podatkową za rok 2010, ponieważ jest błąd w decyzji "45,17, a w akcie notarialnym jest 38.17". W świetle powyższego należy stwierdzić, iż pismo z dnia 4.03.2010 r., należało zakwalifikować jako odwołanie od decyzji w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. Zastosowanie w takim stanie faktycznym przez organ wyższego stopnia trybu nadzwyczajnego było wykroczeniem poza granice wskazane w art. 247 Ordynacji podatkowej i stanowi rażące naruszenie prawa stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. ). Niedopuszczalność odwołania, uchybienie terminowi do jego wniesienia, upływ terminów do wniesienia odwołania bez zaskarżenia decyzji, nadają decyzji charakter ostatecznej, tak samo jak wydanie jej przez organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca wniosła odwołanie, które do tej pory nie zostało rozstrzygnięte w trybie procesowym. W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., III SA 1425/96, Temida (CD), Sopot 2002). Z takim charakterem naruszenia prawa mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organ orzekł bowiem o stwierdzeniu nieważności decyzji nie mającej charakteru ostatecznego. Naruszenie prawa ma cechę "rażącego" wtedy, gdy czynność postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej, działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustalone. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji ( pkt. I wyroku). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. ( pkt II wyroku). O wynagrodzeniu dla adwokatów ustanowionych z urzędu rostrzygnieto na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 19, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.03.97.887, ze zm.).