I SA/Wa 513/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2021r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) stycznia 2021 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej też jako organ I instancji/prezydent) odmówił przyznania K. A. (dalej jako skarżący) pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na remont łazienki w kwocie [...] złotych. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także jako organ II instancji/kolegium) utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji kolegium wskazało, że zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy obecnie co do zasady prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 złotych. Jak ustalono w postępowaniu, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś jego źródłem dochodu jest emerytura w kwocie [...] złotych. Tym samym dochód skarżącego ponad trzykrotnie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, co wyklucza przyznanie zasiłku celowego. Mając powyższe na uwadze organy rozważyły możliwość zastosowania art. 41 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. W ocenie organów obu instancji w niniejszej sprawie nie zachodzi jednak szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia z art. 41 pkt 1 ustawy. Jak wskazano, skarżący w kwietniu 2020 r. otrzymał pomoc finansową w łącznej kwocie [...] złotych na zakup wanny, dofinansowanie baterii do wanny oraz usługi hydraulicznej, którą jak ustalono w postępowaniu przeznaczył na inny cel niż była ona udzielona. W ocenie organów nie ma podstaw do ponownego przyznania skarżącemu pomocy na ten sam cel. Ponadto kolegium podniosło, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i w tych ramach zobowiązane są realizować cele pomocy społecznej, uwzględniając zarówno sytuację życiową i materialną oraz potrzeby bytowe wnioskodawcy, jak i własne możliwości finansowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podniósł, że jego sytuacja życiowa i materialna uniemożliwia mu sfinansowanie remontu łazienki, przy czym nie domaga się zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb, a jedynie elementarnych, koniecznych do egzystencji dla człowieka w XXI wieku. Skarżący wniósł o wydanie pozytywnej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa. Organy obu instancji zasadnie wskazały, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 złotych. W postępowaniu ustalono, że dochód skarżącego - który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe - wynosi [...] złotych. Tym samym z powodu przekroczenia kryterium dochodowego nie jest możliwe przyznanie zasiłku celowego. Odnosząc się do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 41 ustawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że pkt 1 powyższego przepisu umożliwia przyznanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 701 złotych, zaś pkt 2 tego przepisu umożliwia wprawdzie przyznanie świadczenia w kwocie wyższej, ale jedynie pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty. Oznacza to, że nie jest możliwe przyznanie na podstawie powyższego przepisu świadczenia w pełnej kwocie wnioskowanej przez skarżącego, tj. [...] złotych. Ponadto należy zauważyć, że z treści art. 41 ustawy wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany". Rozstrzygnięcie o przyznaniu świadczenia ma zatem charakter fakultatywny, co oznacza, że organ może lecz nie musi go przyznać nawet w przypadku ustalenia, że w sprawie występują przesłanki ustawowe. Tym samym ani trudna sytuacja materialna skarżącego, ani jego stan zdrowia, ani jego uzasadnione potrzeby nie muszą skutkować przyznaniem świadczenia. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych ma charakter ograniczony, albowiem sąd nie ocenia zasadności i celowości rozstrzygnięcia. Sprowadza się ona do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Sam jednak wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11). Przepis art. 41 ustawy posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Po 694/19). W ocenie Sądu organy nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Sytuacja skarżącego nie może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Nie ulega wątpliwości, że konieczność remontu łazienki jest istotną potrzebą bytową, jednak sytuacja skarżącego, który prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiadając nikogo na utrzymaniu otrzymuje emeryturę w kwocie [...] złotych, tj. ponad trzykrotnie przekraczającej kryterium dochodowe nie jest wyjątkowa na tle innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak trafnie wskazały organy obu instancji, organ pomocowy działa w granicach przyznanych środków finansowych, których wysokość jest ograniczona i w tak wyznaczonych granicach realizuje cele pomocy społecznej. Z uwagi na ograniczone środki organy pomocy społecznej nie są w stanie zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o pomoc, są zatem upoważnione do rozdzielania posiadanych funduszy pomiędzy osoby zwracające się o wsparcie, w ramach uznania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb i umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Celem pomocy społecznej nie jest natomiast zaspokajanie wszelkich potrzeb zgłoszonych przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy. Nadto we wniosku o zasiłek celowy z [...] września 2020 r. skarżący wskazał, że z problemem koniecznego remontu łazienki boryka się od dwóch lat. Nie można więc tej potrzeby uznać za nagłą, niespodziewaną i wykraczającą poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Nie można też pominąć faktu, że skarżący otrzymał już pomoc na ten właśnie cel, którą jednak spożytkował w inny sposób. Reasumując, uznać należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej uznając, że przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy, a następnie rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego wystarczająco uzasadniły odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego po dokonaniu wykładni pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek", rozważeniu przedstawionych przez skarżącego potrzeb oraz możliwości finansowych organu, mając na uwadze kwotę świadczenia z pomocy społecznej którą skarżący już otrzymał oraz cele pomocy społecznej określone w ustawie. Wydane rozstrzygniecie nie nosi cech dowolności. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.