II SA/Rz 1045/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi P. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. F. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P. F. (dalej w skrócie: "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej w skrócie: "Wójt") z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy. Stan faktyczny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Wójt ustalił warunki zabudowy dla inwestycji pn. "Budowa wolno stojącej dzwonnicy kościelnej" na cz. działki nr 825/8 w [....]. Odpis decyzji, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, został doręczony sąsiadce skarżącego w dniu 24 listopada 2020 r. W dniu 10 grudnia 2020 r. do Urzędu Gminy [...] wpłynęło odwołanie skarżącego od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] SKO działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej skrócie: "k.p.a.") – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że priorytetowe czynności, jakie podejmuje organ odwoławczy w związku zbadaniem środka zaskarżenia, polegają na ocenie odwołania pod względem formalnym. W tej fazie postępowania odwoławczego kontroluje się m. in., czy odwołanie wniesione zostało w przewidzianym przepisami prawa terminie. Zaniechanie takiej kontroli i rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). SKO wskazało, że kwestionowana decyzja Wójta została doręczona skarżącemu w dniu 24 listopada 2020 r., na co wskazuje zalegające w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji, na którym widnieje data doręczenia decyzji "24 listopada 2020" i czytelny podpis sąsiada "[...]". SKO stwierdziło, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie, co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. Zgodnie z regułami określonymi w art. 57 § 1 k.p.a., bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczynał się 24 listopada 2020 r., a kończył 8 grudnia 2020 r. SKO stwierdziło, że skarżący wniósł odwołanie osobiście w dniu 10 grudnia 2020 r., a więc dwa dni po upływie wymaganego prawem 14- dniowego terminu. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący był w sposób prawidłowy pouczony o terminie wniesienia odwołania i nie wniósł, zgodnie z art. 58 k.p.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie SKO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 43 k.p.a., poprzez niezawiadomienie adresata przesyłki poprzez umieszczenie zawiadomienia w drzwiach mieszkania czy oddawczej skrzynce pocztowej o doręczeniu urzędowego pisma sąsiadowi, w związku z czym nie miał wiadomości o doręczeniu mu przesyłki wcześniej, jak dopiero z chwilą dostarczenia jej przez sąsiadkę. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że SKO błędnie przyjęło, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu 24 listopada 2020 r., albowiem w żaden sposób w tym dniu nie został poinformowany o doręczeniu przesyłki (w tym nie pozostawiono zawiadomienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej). Natomiast sąsiadka doręczyła mu przesyłkę w dniu 26 listopada 2020 r., w związku z czym skarżący nie wiedział, że właściwe doręczenie nastąpiło wcześniej. Na dowód powyższego skarżący przedłożył oświadczenie M. P., która odebrała przesyłkę. Skarżący stwierdził, że nie mając wiedzy o przekroczeniu terminu, nie mógł wnosić o jego przywrócenie. Natomiast fakt prawidłowego pouczenia o terminie do wniesienia odwołania nie ma w tym przypadku znaczenia, skoro samo doręczenie przez organ nastąpiło w sposób niezgodny z przepisami. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią postanowienie jest przedwczesne. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] listopada 2020 roku została wysłana na prawidłowy adres skarżącego: [...]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (dalej: "ZPO") wynika, że przesyłkę "doręczono sąsiadowi". Na ZPO widnieje podpis "[...]". Stosownie do postanowień art. 43 K.p.a. "W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania." Dla skuteczności doręczenia przesyłki sąsiadowi wymagane jest więc jednoznaczne ustalenie, że: 1) adresata nie było w domu; 2) pozostawiono przesyłkę dorosłemu sąsiadowi, który podjął się oddania jej adresatowi; 3) zawiadomiono adresata o pozostawieniu przesyłki u sąsiada poprzez umieszczenie stosownego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Ponieważ doręczenie zastępcze wywołuje takie same skutki, jak doręczenie zwykłe do rąk adresata, to przyjęty przez ustawodawcę tryb doręczenia zastępczego określonego w art. 43 K.p.a. wymaga bezwzględnego przestrzegania jego warunków. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, że nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru – wyrok NSA z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. III FSK 3834/21. Ocena zalegającego w aktach ZPO pod kątem wymogów określonych w art. 43 K.p.a. wypada negatywnie. Z jego treści nie wynika, że: 1) doręczyciel w pierwszej kolejności podjął próbę doręczenia przesyłki bezpośrednio adresatowi, jednakże ten był nieobecny; 2) sąsiad podjął się oddania przesyłki adresatowi; 3) adresat został poinformowany o pozostawieniu przesyłki u sąsiada poprzez umieszczenie stosownego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W tym stanie rzeczy Sąd nie może podzielić stanowiska SKO, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji skarżącemu, a w konsekwencji, że należy wobec niego wywodzić negatywne konsekwencje procesowe, o jakich mowa w art. 134 K.p.a. Niepoinformowanie skarżącego o pozostawieniu przesyłki u sąsiada w dniu 24 listopada 2020 roku skutkuje tym, że nie można przyjąć, iż od tego dnia rozpoczął się dla niego 14-dniowy termin na wniesienie odwołania. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym skarżący faktycznie dowiedział się o pozostawieniu przesyłki u sąsiada. Z załączonego do skargi pisemnego oświadczenia M. P. wynika, że decyzję przekazała skarżącemu w dniu 26 listopada 2020 roku, gdyż dopiero w tym dniu się z nim zobaczyła. Wynika z niego również, że doręczyciel nie pouczył jej, że dzień przekazania przesyłki skarżącemu ma jakiekolwiek znaczenie – Sąd dopuścił wzmiankowane oświadczenie jako dowód w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd przyjmuje, że doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji nastąpiło z naruszeniem art. 43 K.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Na gruncie niniejszej sprawy przyjąć trzeba, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 26 listopada 2020 roku i od tego dnia należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Rozpoznając ponownie sprawę SKO uwzględni przedstawione oceny prawne. Wyrok wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 i art. 43 K.p.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 1 K.p.a.