II OSK 2391/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku H.K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej H.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 686/21 w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...]. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021 r. VII SA/Wa 686/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. W jej treści zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. w całości z uwagi na fakt, że jej wykonanie wiąże się z możliwością zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przedmiotowy obiekt użytkowany jest jako budynek mieszkalny wielorodzinny. Zdecydowana większość współwłaścicieli używa swoich lokali jako mieszkań. Wyeliminowanie z obrotu ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie pociąga za sobą realne konsekwencje, a mianowicie: - mieszkańcom tego budynku odmawia się zameldowania, co wiąże się z niemożliwością zrealizowania spraw urzędowych, np. brak możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej; - adres zameldowania jest niezbędny przy ubieganiu się o uzyskanie kredytu (niektóre banki wymagają złożenia oświadczenia o zameldowaniu); - brak miejsca zameldowania uniemożliwi także rodzicom dopełnienie obowiązku zameldowania nowonarodzonego dziecka pod adresem rzeczywistego zamieszkania rodziny, - niewstrzymane wykonania decyzji może spowodować ryzyko uznania legalnego użytkowania przedmiotowego obiektu za samowolę użytkową, co z kolei wiąże się z ryzykiem nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 59i ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Wskazano także, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w postaci częściowego zniesienia współwłasności oraz sprzedaży większości udziałów w nieruchomości wspólnej przez inwestora, co w świetle prawa powoduje skutki trudne do odwrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 p.p.s.a. "Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności". Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy – art. 61 § 3 p.p.s.a. W sprawie niniejszej wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej została objęta zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r. Decyzją tą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2020 r. stwierdzającą nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] marca 2019 r. Tą ostatnią decyzją (z dnia [...] marca 2019 r.) organ udzielił skarżącej pozwolenia na użytkowanie wybudowanego budynku zamieszkania zbiorowego z samodzielnymi lokalami, garażem podziemnym, murami oporowymi wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu. W orzecznictwie wskazuje się, że nie bez znaczenia dla wyniku sprawy jest okoliczność, że zaskarżona decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ingeruje w prawa i obowiązki inwestora, a niekiedy i osób trzecich. Skutkiem takiej decyzji jest bowiem brak podstawy do legalnego użytkowania obiektu budowlanego, co równoznaczne jest z prawną niemożnością użytkowania obiektu budowlanego. Są to więc jedne z daleko idących skutków jakie mogą pojawić się podczas procesu inwestycyjno-budowlanego, nie tylko faktycznie prowadzonego, ale także w znaczeniu prawnym, bo wynikającym z przepisów Prawa budowlanego. Potwierdza to słuszność tezy, że proces budowlany jest działalnością, która z zasady może łączyć się z możliwością wystąpienia okoliczności i skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 23.06.2015 r. II OZ 591/15 i przywołane tam orzecznictwo). W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie może prowadzić do ryzyka wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wskazała skarżąca aktualnie przedmiotowy obiekt jest użytkowany jako budynek mieszkalny wielorodzinny. Część lokali została już w budynku sprzedana, a większość współwłaścicieli używa przedmiotowych lokali jako mieszkań. W takiej sytuacji faktycznej, należy przychylić się do stanowiska skarżącej, że na skutek wykonania decyzji może dojść do ograniczenia uprawnień przysługujących osobom trzecim, co może rodzić trudne do odwrócenia skutki. Dlatego, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.